Göksungur ailesi: Fırat’ın Batısı’nda Kürtlüğü yeşerttiler

Göksungur ailesi, yarım asırlık mücadelede yalnızca verdiği şehitlerle değil, baskılara boyun eğmeyen duruşuyla da halk içinde direnişin simgelerinden ve moral kaynaklarından biri haline geldi

Türkiye’nin Kürt kimliğini ve mücadelesini tasfiye etmeyi hedeflediği bir dönemde, PKK’nin gerilla mücadelesi Kürtler arasında ulusal bir diriliş yarattı. Gerilla hareketi zamanla Fırat’ın Batısı’nda, PKK literatüründe Güneybatı ve Tolhildan olarak adlandırılan alanlarda da örgütlenerek yeni mücadele cepheleri açtı. Bu bölgelerde yaşayan Kürtler yalnızca mücadeleye destek vermekle kalmadı; gerillaya katıldı, savaştı ve şehit düştü. Kimi zaman aynı aileden birden fazla şehit düşen oldu. Bu ailelerden biri de Göksungur ailesiydi.

Göksungur ailesi, yarım asırlık mücadelede yalnızca verdiği şehitlerle değil, baskılara boyun eğmeyen duruşuyla da halk içinde direnişin simgelerinden ve moral kaynaklarından biri haline geldi. Üç kardeşi şehit olan Mehmet Göksungur, ailesinin mücadele dolu geçmişini, yaşamını yitiren kardeşlerini kâh gözleri dolarak kâh yutkunarak Yeni Özgür Politika Gazetesi’ne anlattı.

Cennetpınar Köyü

Maraş’ın Pazarcık ilçesine bağlı Cennetpınar köyü…  Anne Ayşe, baba İsmail 1950’li yılların başında evlenirler. İlk çocukları Hasan 1954 yılında dünyaya gelir. Sonra art arda çocukları olur. Köy yerinde geçinmek kolay değildir. Bu yüzden Baba İsmail Göksungur, ailesini geçindirmek için şehirde iş aramaya başlar. O dönem Hatay’ın İskenderun ilçesinde demir çelik fabrikasının inşaatı sürüyordur. Baba İsmail, ilk olarak fabrika inşaatında işe başlar. Sonra da fabrikanın inşaatı bitip fabrikada işçi olarak işe başlayınca 1970 yılında eşini ve çocukları yanına alır.

Deniz Gezmiş’in idamı

Mehmet Amca, İskenderun yıllarına dair aklında kalanları şu şekilde anlattı: “Biz İskenderun’a taşınmıştık. Deniz Gezmiş ve arkadaşları idam edilirken ben 12-13 yaşlarındaydım. O dönemin gençlik hareketi çok güçlüydü. Herkes bir şekilde bu gelişmelerden etkileniyordu. Başta abim (Hasan) olmak üzere bizlerde de genç yaşlarda her genç gibi politik bir bilinçlenme gelişti. Babam hepimizin okumasını istiyordu. Ama hepimiz okulu yarıda bıraktık.”

Hasan Göksungur, ailede Apocularla tanışan ilk isimdir. Birçok alanda faaliyet yürütür. Yurt dışına çıkmak zorunda kalır, Avusturya’ya yerleşir. Burada tutuklanır, cezaevinde kalır. Çıktıktan sonra, Kürdistan’a dönerek gerilla saflarına katılır. 1997’nin Ekim ayında Güney Savaşı’nda yaşamını yitirir.

‘Kemal Pir de toplantıya katıldı’

İlk olarak büyük abileri Hasan, Apocularla tanışır. Öyle ki artık adı “Apocu Hasan” olur. Kardeşleri de bu zaman dilimi içinde abilerinden etkilenerek mücadeleye destek olur. Hasan’ın yanı sıra Nasır da aktif mücadele içinde yer almaya başlar. Bu dönemlerde İskenderun, demir-çelik fabrikası nedeniyle çok kozmopolitik bir yerdir ve kentte Arap, Kürt, Türk toplumu gettolar halinde yaşarlar. Maraş Pazarcık’tan göç eden Kürt Aleviler ise ağırlıklı olarak Modernevler Mahallesi’ne yerleşir. Göksungur ailesinin evi ise o dönem toplantıların yapıldığı, buluşmaların gerçekleştiği mekanlardan biridir. Haki Karer’in şehadetinden sonra da Göksungur ailesinin evinde büyük bir toplantı gerçekleştirilir. Mehmet Amca, “Onu katleden kişinin İskenderun’da olduğu tespit edilmişti. Bu toplantı o nedenle yapılmıştı. Hatta o dönem Kemal Pir de toplantıya katılmıştı” anektodunu da paylaşıyor.

İlk tutuklanan Nasır oldu

Mehmet Amca, aile açısından en ağır kırılmalardan birinin Nasır Göksungur’un tutuklanması olduğunu dile getirerek şunları söylüyor: “Biz fakir bir ailede büyüdük. Abim ve ablam fabrikada çalışıyorlardı. O zaman Nasır liseye gidiyordu ve gençlik faaliyetleri içinde aktifti. 1978’in sonlarına doğru aranır duruma düşerek yaklaşık beş yıl boyunca kaçak yaşadı. Nasır, 1983 yılında yakalanıp tutuklandı. Önce İskenderun Askeri Cezaevi’ne, ardından Reyhanlı ve daha sonra Malatya Cezaevi’ne sürgün edildi. Biz aile olarak bu süreç boyunca düzenli olarak Nasır’ı cezaevinde ziyaret ettik. Tabii o dönem cezaevlerinde askeri yönetim var. Cezaevleri ağır baskı koşulları altındaydı.”

Nasır Göksungur

Nasır, cezaevinden çıkar çıkmaz gerillaya katılır. 28 Mayıs 1991’de Pazarcık yakınlarında Kamkon ve Şakok köyü arasında on genç katledilir. Bunlardan dokuzunun kimlikleri tespit edilir: Naci Donat, Mehmet Kartalkanat, Ali Balçın, Hasan Çamkıran, Ali Soytur, Yakup Aktaş, Mehmet Vural, Mustafa Örge ve Nasır Göksungur.

Köylüler o yıllarda basına verdikleri demeçlerde gençlerin çatışmada değil, sağ olarak yakalandıktan sonra kurşuna dizildiklerini anlatır. ‘Kurdo’ lakaplı Ali Balçın’ın kulakları kesilmiştir. Mehmet Kartalkanat ise ağzına kurşun sıkılarak katledilmiştir. O dönem İHD Hatay Şubesi yönetimi kurulu üyelerinden olan Avukat Hasan Hüseyin Reyhan, cenazelere işkence yapıldığını ve daha sonra yerlerde sürüklenerek hastane morguna getirildiğini, morgda da üste üste yığıldını basına açıklar. Mehmet Amca bu vesileyle o dönem ailenin en önemli parçası olan ve 2011 yılında yaşamını yitiren Avukat Hasan Hüseyin Reyhan’ı anarak şöyle diyor:

“Onu anmadan geçmek olmaz. Av. Hasan Hüseyin kız kardeşimle evliydi. Hem ailenin hem de bürosuna giden herkesin yardımına koşardı.”

‘Eve beklerken dağa çıktığını öğrendik’

Cenaze, aileye teslim edildiğinde elbiseleri kanlar içindedir. Anne Ayşe Göksungur o elbiseleri saklar. Mehmet Amca kardeşinin şehadetini ve o dönem aileye yönelik baskıların giderek arttığını dile getirerek anlatmaya devam ediyor:

“Nasır, 1991 yılında Özal döneminde çıkan kısmi afla tahliye oldu. Biz Nasır’ın eve dönmesini beklerken, kısa süre sonra onun dağa çıktığını öğrendik. Aynı yılın 28 Mayıs’ında Maraş kırsalında on arkadaşıyla birlikte şehit düştüğü haberini aldık. Ailenin ilk şehidi olması nedeniyle Nasır’ın bizdeki yeri çok farklıydı.”

İskenderun’da tören

Aile, Nasır’ın cenazesini daha sonra İskenderun’a getirir. Yoğun baskıya rağmen Nasır’a bir cenaze töreni yapılır. Mehmet Amca o töreni şu şekilde anlatıyor:

“İskenderun’da çok büyük bir katılımla cenazeyi gömdük. Evimiz resmen kuşatma altındaydı. Yıl 1991, parti faaliyetlerinin çok yoğun olduğu bir süreç. Binlerce Kürt yurtsever cenaze törenine geldi, taziyeye geldi. Mahalle ve ev kuşatma altındaydı. Gelen giden herkes takip ediliyor, fotoğrafları çekiliyordu. Ancak tören çok kitlesel geçti, Nasır için iyi bir anma da oldu.”

Bektaş Göksungur (Yado), abisi Nasır’ın silahını yerde bırakmamak için 1991 yılında yönünü dağlara verir. Bir süre Engizek’lerde savaşır, daha sonra Mahsum Korkmaz Akademisi’nde eğitim görür. 1992 yılında KDP pususunda yaşamını yitirir.

‘İntikam için dağlara çıktı’

Nasır’ın ölümü aileyi derinden etkiler. Lise öğrencisi olan 15 yaşındaki Bektaş, abisi Nasır’ın silahını yerde bırakmamak için yönünü dağlara verir. Mehmet Amca o günleri “1993 yılında şehit olduğu haberini aldık. Aldığımız bilgi kesin olmamakla birlikte, 1992 Güney Savaşı’nda KDP’nin pususuna düştüğünü biliyoruz. Daha sonra fotoğraflarını da gördük. Mahsum Korkmaz Akademisi’ne gidiyor. Orada eğitim aldıktan sonra Güney’e geçiyor. 1991’de Nasır, 1993 yılında da Bektaş’ın şahadet haberini aldık,” sözleriyle anlatıyor.

‘Apocu Hasan her yerde’

Göksungur ailesinde üçüncü yaşamını yitiren ise kardeşlerin en büyüğü olan ve Kürt Özgürlük Hareketi’ne ciddi emekler veren Hasan’dır. 10 kardeşin en büyüğü olan Hasan, aile İskenderun’a gittiğinde okulu bırakıp fabrikada çalışmaya başlar. Devrimci gençlik hareketinde etkilenerek genç yaşında devrimcileşir. Apocu Hareketin ortaya çıkması üzerine bundan etkilenerek Apocu olur. Grup döneminde ciddi çalışmalar yürütür. Ailenin yurtsever düşünce ile tanışmasını sağlar.

1979 yılında amcasının kızıyla evlenir. Mesleği dozer operatörlüğüdür. Iğdır’da iş bulur ve oraya yerleşir. İlk kızı burada dünyaya gelir. Hiçbir zaman haksızlığa sessiz kalmaz. Sonra tekrar İskenderun’a gelir, babasının evine yerleşir. Bir süre Kütahya Tavşanlı’da iş bulur oraya yerleşir. İşçi olarak çalıştığı her alanda parti çalışmaları da yürütür.

Önce Libya sonra Avusturya

Hasan Göksungur, daha sonra Libya’ya işçi olarak çalışmaya gider. Gittiği her yerde parti çalışmalarına katılır. 1988 yılında Türkiye’ye döner. 1989 yılında ise üç çocuğuyla birlikte Avusturya’ya yerleşir. Avusturya’da da parti çalışmalarını sürdürür. 1992 yılında yoldaşı Muharrem Aral ile birlikte tutuklanır. Toplamda 18 ay hapis yatarlar. Hasan Göksungur tutukluyken dördüncü çocuğu da dünyaya gelir. Ailesi doğan çocuğa Kürtçe “nedî” yani “görmedi” anlamına gelen ‘Nadin’ ismini koyar.

Avusturya’dan özgür dağlara

Mehmet Amca abisinin hikayesinden bahsederken “Mücadele tarihinde onun hikâyesi kadar ilginç olan ender insan vardır” diyor ve şöyle anlatıyor:

“Abim cezaevinde çıktıktan sonra Avusturya polisi çağırır. Ona ‘Sen artık ülkemizde kalamasın. Parti faaliyetlerini yürütüyorsun. Bundan dolayı seni Türkiye’ye teslim etmeyeceğiz ama sana üç seçenek sunacağız’ diyerek üç farklı ülke ismi sayıyorlar. Biri Avustralya, biri Yeni Zelanda, biri de ismi cismi duyulmayan Papua Yeni Gine. ‘Bu üç ülkeden birini seç, istersen yalnız, istersen ailenle beraber her türlü masrafını karşılayacağız’ diyorlar. İki ay düşünme süresi veriyorlar. Abim onlara teklifi düşüneceğini belirtiyor. Apocu Hasan kararını vermiş zaten. Hazırlıklarını yapar ve 1994’ün bahar aylarında dağa gider. Dört çocuğunu eşine emanet eder ve partiye katılır.”

Güney Savaşı

Yıl 1997… Türkiye’nin PKK’ye yönelik KDP’yi de yanına alarak başlattığı saldırıların en yoğun yaşandığı yıldır. Hasan da 1997’nin Ekim ayında ‘Büyük Güney savaşı’ denilen savaşta yaşamını yitirir. Mehmet Amca, KDP’nin Türkiye ile aynı saflarda durup Kürt kanı dökmesine duyduğu öfkeyi şu sözlerle dile getiriyor:

“Büyük Güney Savaşı geldi. Yaklaşık iki-üç ay süren Türk ordusunun polisiyle, askeriyle, KDP desteğiyle, iti, miti korucusuyla oradaki gerilla alanlarına topyekûn bir imha saldırısı oldu. KDP’nin eliyle şehit düştüğünü öğrendik. Yani KDP’nin bireysel olarak benim yüreğimde bıraktığı, acı ve iz çok derindir. Onların eli binlerce Kürt gencinin kanına bulaşmış. Bunu söylerken sadece benim kardeşlerimin şehadetiyle alakalı söylemiyorum. Binlerce Kürt gencinin kanında eli vardır KDP’nin…”

Oğlunun elbiseleriyle defnedildi

İlk oğlunun kanlı elbiselerini sandığında saklayan Ayşe Ana için Nasır’ın mezarı üç çocuğu için ağıt yaktığı bir ziyaretgah olur. Aynı zamanda eşinin de yaşamını yitirmesi Ayşe Ana için tam bir yıkım olur. Ayşe Ana, hayata veda etmeden önce oğlu Nasır’ın kanlı elbiseleriyle mezara gömülmeyi vasiyet eder. Bu vasiyet yerine getirilir. Aslında Ayşe ana vefat ettiğinde evden beş cenaze kalkmıştır çünkü onunla beraber üç oğlu ve eşi de tekrardan gömülmüştür.

Ailede diğer yaşamını yitirenler

Üç kardeşin yanı sıra ailede diğer yaşamını yitirenleri de anlatıyor Mehmet Amca:

“Halamın torunlarından Delal Nurhak, Bilal Sarıtaş, Derviş Köşker, Ferhat Köşker şehadete ulaştılar. Halen mücadele için aktif olanlar var. Kısacası bizim ailemiz bu mücadelenin ilk ailelerindedir. Hiçbir zaman gözleri dünya malında olmadı. Hep mücadeleyi esas alarak yaşadılar.”

Halkçı ve örgütçüydü

Hasan Göksungur ile 1989 yılında Avrupa’da tanışan Muharrem Aral, onunla tanışmasını ve ilişkilerini şu şekilde anlattı:

“1989’un sonları ya da 90’ın başlarında tanıştık. Hasan ilk grup çalışmasından itibaren mücadele içinde olan biriydi. Avrupa’ya geldikten hemen sonra çalışmalara katılmıştı. Orta eyalette çalışma yürütüyordu. Ben de Huner-Kom’daydım. Tanışmamız böyle başladı. Bonn’daki derneğe sürekli gelip gidiyordu. O zaman da dikkatimi çeken en önemli özelliği, karşısında kim olursa olsun çekinmeden gidip sohbet etmesiydi. Tartışıyordu, mücadeleyi anlatıyordu. Ben 1991’de Avusturya’ya geldim. Avusturya o zaman bizim için Bavyera’ya bağlı bir bölgeydi. Eyalet olarak çalışma kararı alındı ve biz de bu temelde çalışmalara başladık. Örgütlenme ciddi bir ivme kazandı. Avusturya’da etkinlikler boyutuyla da diğer basın yayın, üye çalışmaları boyutuyla önemli bir gelişme yaşandı. 1991 yılında Hasan da Avusturya’da çalışmalara geldi. Gittiği her ilişkiden mutlaka kazanarak dönerdi. İkna kabiliyeti çok güçlüydü. Hiç unutmuyorum bir seferinde Bregenz’e birlikte gittik. Bir arkadaş, bir aile ismi almış, başka hiç tanıdık kimse yok. Alanı bilmiyoruz. Gittik ailenin evine. Çekindiler, bizi o akşam misafir etmek istememe gibi bir durumları vardı. Hasan, onları ikna etti ve biz o gece o ailede kaldık. Sabah evden ayrılırken aile bize ‘Her zaman bekleriz, kapımız size açık’ demişti. İşte bu çalışmalarda Hasan’ın inkar edilemez bir emeği oldu.”

‘Birlikte ölümüne direndik’

Hasan Göksungur 1992 yılında yoldaşı Muharrem Aral ile birlikte tutuklanır. İkisinin Türkiye’ye iadesi gündeme gelir. İki yoldaş haksız tutukluluğu ve sınır dışı tartışmalarını protesto etmek için açlık grevine başlar. Muharrem Aral o sürece dair şunları söylüyor:

“1992 baharında tutuklandım ve Insburg cezaevine götürüldüm, iki gün sonra Hasan’ı da getirdiler. Daha sonra MİT’e çalıştığını öğrendiğimiz Ömer Kızıler’in şikayeti sonucu tutuklanmıştık ama asıl sebep Avusturya’da yaptığımız ve ciddi başarılar sağlayan çalışmamızdı. Bizim tutuklamamızdan sonra dönemin Başbakanı Tansu Çiller, Avusturya’ya geldi. Bizim iademizi istiyordu. Önderlik de bu tutuklamalara dair sert bir açıklama yapmıştı. Biz de bu durumu protesto etmek için açlık grevine başladık. Açlık grevi eylemini 40. gününde ölüm orucuna çevirdik. Hasan’la birbirimize ölüme kadar mücadele ve direnme sözü vermiştik. En son parti bize müdahale etti ve biz ölüm orucunu öyle bıraktık. Aslında mücadele için ölmeyi göze almıştık. Cezaevinden çıkalı çok olmamıştı, Hasan ile karşılaştım. Uzun sohbetimiz oldu. Ülkeye dönme kararı vermişti. Oldukça heyecanlıydı. Bayağı sohbet ettik, sonra ayrıldık. O gittikten sonra ben de ülkeye döndüm. Ancak hiç karşılaşmadık. 1997 yılında yaşanan Hewlêr Katliamı sırasında ben de Güney’deydim. Çok arkadaşımız Türk devleti ve yerli işbirlikçiler yüzünden katledildi. O zaman Hasan’ın şahadetini de duydum. Geride bıraktıkları mücadele bayrağını, yaşadığımız sürece daha ileri taşımanın sözünü veriyoruz.”

HABER MERKEZİ