Dış ticarette denge bozuldu; martta açık 11,2 milyar dolar

Türkiye’nin dış ticaret dengesi mart ayında belirgin şekilde bozuldu. Mart ayında ihracat yüzde 6,4 azalırken ithalat yüzde 8,2 arttı. Sadece mart ayındaki dış ticaret açığı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 56 artarak 11 milyar 221 milyon dolara çıktı. Ocak-mart dönemindeki toplam açık ise 28 milyar 667 milyon dolar oldu. Ticaret Bakanlığı’nın Mart 2026 dış ticaret verilerine göre de son 12 ayda açık 98,3 milyar dolara ulaşmıştı. Veriler, Türkiye’nin dış ticarette sattığından daha fazlasını almaya devam ettiğini gösterdi.

Dış ticaret açığı, bir ülkenin sattığından daha fazlasını satın alması anlamına geliyor. Açık büyüdükçe ülkenin döviz ihtiyacı artıyor. Bu da cari açık, kur baskısı ve dış finansman ihtiyacı açısından ekonominin en hassas başlıklarından biri haline geliyor. Mart verileri, Türkiye’nin dış ticaretinde sorunun yalnızca enerji ve altın ithalatı olmadığını gösteriyor. İhracat zayıflarken ithalatın hızlanması, özellikle ara malı ve yüksek teknoloji bağımlılığı nedeniyle dış ticaret dengesinin yapısal baskı altında olduğunu ortaya koyuyor.

TÜİK’in verilerine göre, 2026 Mart’ta ihracat geçen yılın aynı ayına göre yüzde 6,4 azalarak 21 milyar 899 milyon dolara geriledi. Aynı ayda ithalat yüzde 8,2 artarak 33 milyar 120 milyon dolara çıktı. Bu tablo, Türkiye’nin mart ayında dışarıya sattığı maldan çok daha fazlasını dışarıdan aldığını gösterdi. Dış ticaret açığı geçen yılın mart ayına göre yüzde 56 artarak 7 milyar 195 milyon dolardan 11 milyar 221 milyon dolara yükseldi. Başka bir ifadeyle açık, bir yılda 4 milyar dolardan fazla büyüdü.

Dış ticaretteki bozulmayı gösteren en kritik verilerden biri ihracatın ithalatı karşılama oranı oldu. Mart 2025’te ithalatın yüzde 76,5’i ihracat geliriyle karşılanırken, Mart 2026’da bu oran yüzde 66,1’e düştü. Bu, Türkiye’nin her 100 dolarlık ithalatına karşılık yaklaşık 66 dolarlık ihracat yapabildiği anlamına geliyor.

Yılın ilk üç ayında da aynı eğilim sürdü. Ocak-mart döneminde ihracat yüzde 3,2 azalarak 63 milyar 227 milyon dolara indi. İthalat ise yüzde 4,7 artarak 91 milyar 895 milyon dolara yükseldi. Böylece ilk çeyrekte dış ticaret açığı yüzde 27,5 artışla 28 milyar 667 milyon dolara ulaştı.

İthalatın ihracatın üzerinde seyrettiği görülürken, bu farkın özellikle 2025 sonu ve 2026 başında belirgin şekilde açıldığı dikkat çekiyor. Mart 2026 itibarıyla ihracat sınırlı kalırken ithalatın yüksek seyri, dış ticaret açığının yeniden derinleştiğini ortaya koyuyor.

Enerji ve altın hariç veriler de dış ticaretteki sorunun yalnızca petrol, doğalgaz ya da altın ithalatından kaynaklanmadığını gösterdi. Mart ayında enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç ihracat yüzde 5,5 azaldı. Buna karşılık aynı kapsamda ithalat yüzde 11,2 arttı. Enerji ve altın hariç dış ticaret açığı 5 milyar 435 milyon dolar oldu. İthalatın yapısı, üretimin dışa bağımlılığını da ortaya koydu. Mart ayında toplam ithalatın yüzde 70’i ara mallarından oluştu. Ara malı, üretimde kullanılan hammadde ve girdiler anlamına geliyor. Bu oran, Türkiye’de üretimin önemli ölçüde ithal girdiye bağlı olduğunu gösteriyor.

İhracat tarafında ise imalat sanayi ağırlığını korudu. Mart ayında toplam ihracatın yüzde 93,7’si imalat sanayinden geldi. Ancak yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayi ihracatı içindeki payı yalnızca yüzde 3,5 oldu. Buna karşılık yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayi ithalatındaki payı yüzde 12,1 olarak kaydedildi.

Bu fark, Türkiye’nin yüksek teknoloji ürünlerinde daha çok ithalatçı konumda olduğunu gösteriyor. Yani Türkiye ağırlıklı olarak sanayi ürünü ihraç etse de, yüksek katma değerli ve teknoloji yoğun ürünlerde dışa bağımlılık sürüyor.

Mart ayında en fazla ihracat Almanya’ya yapıldı. Almanya’ya ihracat 1 milyar 820 milyon dolar oldu. Almanya’yı Birleşik Krallık, ABD, İtalya ve Fransa izledi. İthalatta ise ilk sırayı Çin aldı. Çin’den yapılan ithalat 4 milyar 759 milyon dolara ulaştı. Çin’i Rusya, Almanya, İsviçre ve ABD takip etti.

Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***