Deprem bölgesinde saha araştırması: Çocuklar hala travmalarla mücadele ediyor

Önce Çocuklar Derneği’nin 6 Şubat depremlerinden etkilenen 5 kentte gerçekleştirdiği saha araştırmasına göre, çocukların büyük bölümü travma sonrası stres belirtileri gösteriyor, psikososyal desteğe erişemiyor ve her 3 çocuktan 2’si çalışmak zorunda kalıyor

Deprem kentlerinde çocukların yaşadığı sorunların halen giderilmediğini kaydeden Önce Çocuklar Derneği Proje Yöneticisi Mazlum Mengüç, “Bunun için devlet kurumları, yerel yönetimler, sivil toplum örgütleri, uluslararası mekanizmalar ortak bir çaba ve gerçekçi bir çözüm sunabilecek iradeyi ortaya koymaları gerekiyor” dedi.

Önce Çocuklar Derneği’nin, 6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen Semsûr (Adıyaman), Hatay, Dîlok (Antep), Meletî (Malatya) ve Mereş’te 525 çocukla gerçekleştirdiği saha araştırması, çocukların hâlen depremin etkisinden çıkamadığını ve acil bir eylem planına ihtiyaç duyulduğunu gösterdi.

‘Çok ciddi ihlaller yaşanıyor’

Önce Çocuklar Derneği Proje Yöneticisi Mazlum Mengüç, çocukların içinde bulunduğu durumun iç açıcı olmadığını belirterek, “Yaptığımız bu çalışma bize çok ciddi ihlallerin yaşandığını göstermekteydi. Bizler için analitik iki veri vardı. Bizim eğitim, oyun, sağlık, barınma gibi ana başlıklarda yaptığımız hak ihlalleri incelemesinde iki veri tüm başlıklara sirayet etmiş durumdaydı. Birincisi yaptığımız saha araştırmasında ‘Psiko-sosyal ve duygusal açıdan herhangi bir destek ihtiyacınız oldu mu?’ sorusunu çocuklara yönelttik. Çocukların yaklaşık yüzde 80’i ‘evet böyle bir ihtiyacımız oldu’ dedi. Fakat sadece yüzde 10’luk bir kısım böyle bir desteğe erişebildiğini söylüyor. Bununla birlikte eğitimdeki veriler açısından üzerine düşünülmesi gereken sonuçlar doğurmuştu” diye konuştu.

Çocukların yüzde 65’i çalışıyor

Eğitime dönen çocukların sayısının yüzde 95 olduğunu belirten Mazlum Mengüç, depremden sonra eğitim müfredatının değişmemesini eleştirdi.

Çocukların çalışmak zorunda bırakıldığını belirten Mazlum Mengüç, “Saha araştırması yaptığımız çocukların yüzde 65’i yani her 3 çocuktan 2’isi çalışmak zorunda olduğunu söyledi” şeklinde konuştu.

‘Türkiye BM hükümlülüklerini yerine getirmiyor’ 

Birleşmiş Milletler’in (BM) Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin (ÇHS) tarafı olan Türkiye’nin birçok hükümlülüğünü yerine getirmediğinin altını çizen Mazlum Mengüç, “ÇHS’nin söylediği şey çok açık. Ayrımcılıkla, çocukların ekonomik sömürüye maruz kalması, eğitim hakkına dahil olmaması gibi çok net bir şekilde yasakladığı şeyler mevcut. Bunların birçoğunu biz bu raporda üye taraf olarak Türkiye’nin yerine getirmediğini gördük” ifadelerini kullandı.

Toplumsal cinsiyet rollerinin çocuklara etkisi

Çocuklarda travma sonrası stres bozukluğunun çok yaygın şekilde göründüğünü kaydeden Mazlum Mengüç, “Özellikle Adıyaman ve Maraş’ta anketör gözlem notları bunu destekler nitelikte. Anketör notlarında şöyle ibareler var; cinsiyet rollerinin ve toplumun erkek çocuklarına atamış olduğu ‘sen kokmazsın, erkeksin’ yaklaşımının devreye girmesiyle özellikle erkek çocukların çoğu ‘ben korkmadım, korkmuyorum’ diyor. Aynı zamanda bu çocukların çoğu okumanın anlamsızlığından söz ediyor. Korkmadım diyen çocuklar okumanın anlamsız olduğunu ve çalışmak, iş hayatına dahil olmak istediklerini söylüyorlar. Bu çocukların stres sonrası bozukluğunu yansıtma yöntemi olarak kurguladıklarını görüyoruz. Çocukların hepsinde çok ciddi biçimde stres bozukluğu var” dedi.

‘Planlı bir mücadele geliştirilmeli’

Var olan sorunlar ile planlı bir şekilde mücadele edilmesi gerektiğini belirten Mazlum Mengüç, “Depremin yıkıcı etkilerini planlı ve sistematik bir şekilde çözmeye gayret etmezseniz bunlar kritik dönemden geçen çocuklar için uzun vadeli hayatlarının sonuna kadar taşıyacakları travmaları beraberinde getirecek. Bunun için devlet kurumları, yerel yönetimler, sivil toplum örgütleri, uluslararası mekanizmalar ortak bir çaba ve gerçekçi bir çözüm sunabilecek iradeyi ortaya koymaları gerekiyor. Çocuklar sadece stres bozukluğu ile değil bununla beraber bir yığın fiziksel ve gelişimsel problemle de mücadele ediyor” diye konuştu.

Haber: Fethi Balaman / MA