Botan Kürt Dili Çalıştayı’nın sonuç bildirgesi açıklandı

Cizre’de düzenlenen Botan Kürt Dili Çalıştayı’nın sonuç bildirgesinde, Kürtçenin eğitim dili olarak anayasal güvence altına alınması, tüm belediye hizmetlerinde çift dilliliğin uygulanması ve Kürtçenin sosyal yaşamın her alanında yaygınlaştırılması çağrısı yapıldı

Şirnex Demokratik Kurumlar Platformu, Birca Belek Dil ve Kültür Derneği ile Cûdî Dil ve Kültür Derneği tarafından Şirnex’ın Cizîr (Cizre) ilçesinde 10 Mayıs tarihinde düzenlenen Botan Kürt Dili Çalıştayı sonuç bildirgesi açıklandı. “Kürtçe eğitim Kürtçeye statü/Statûya Kurdî perwerdehiya bi Kurdî” şiarıyla dört oturumdan oluşan çalıştayın sonuç bildirgesinde, “Kürt dilinin durumu ve geleceği üzerine kapsamlı bir çalışma gerçekleştirildiği kaydedildi.

Tespit ve öneriler

Tarihte Kürt dili mücadelesi ve kadının rolü ile misyonu, hukukta dil ve Kürt dilinin hukuki mücadelesi, yerel yönetimlerde Kürt dili mücadele stratejisi ve demokratik siyaset mücadelesinde Kürt dili” başlıklarından düzenlenen oturumlarda belirlenen karar ve tespitler şöyle sıralandı:

• “ Kürtçe; çarşıda, sokakta, sanatta ve sosyal yaşamın her detayında egemen dil olmalıdır.
•  Kadınların öncülüğünde korunan sözlü arşivler dijitalleştirilmelidir.
•  Kadının klasik ve modern Kürt edebiyatındaki rolü kısa filmlerle gösterilmelidir.
• *Her mahallede birer yaşam okulu gibi ‘Dil ve kadın’ atölyeleri açılmalıdır.
• Çocuk oyun setleri/materyalleri hazırlanmalıdır.
• * Kürtçenin altyapısı yapay zeka (AI) için hazırlanmalı ve teknoloji, dili koruma alanı haline getirilmelidir.
•  Lehçelerin standardizasyonu ve bilim dili için dil akademileri kurulmalıdır.
•  Kürtçenin eğitim dili olduğu anayasal güvence altına alınmalıdır.
•  Cezaevlerinde, adliyelerde ve hastanelerde ücretsiz Kürtçe tercüman hakkı sağlanmalıdır.
•  Dile yönelik her türlü saldırıya karşı, dili hukuki koruma komisyonları oluşturulmalıdır.
•  Dil ile ilgili uluslararası sözleşmeler (Çocuk Hakları Sözleşmesi gibi) aktifleştirilmelidir.
•  Kürtçenin statü talebi, anayasal düzeyde ‘ikinci resmi dil ve eğitim dili’ olarak yer almalıdır.
•  Dil Diplomasisi çerçevesinde; uluslararası alanda (UNESCO, BM), devletin ‘Avrupa Bölgesel veya Azınlık Dilleri Şartı’nı imzalaması için baskı oluşturulmalıdır.
•  Eşbaşkanlardan Kürt parlamento temsilcilerine kadar, Kürtçe bilmek veya belirli bir dil eğitimi seviyesinden geçmiş olmak, halk temsiliyetinin temel şartı haline getirilmelidir.
•  Resmi yazışmalar ve genel tabelalar çok dillilik ilkesine göre hazırlanmalıdır.
•  Tüm belediye hizmetleri çift dilli bir şekilde sunulmalıdır.
•  Kürtçe dilindeki kreşler, her mahallede birer model örneği olarak yaygınlaştırılmalıdır.
•  İşçi ve memur alımlarında Kürtçe bilmek öncelikli bir kriter olarak kabul edilmelidir.
•  Bölgedeki yer ve mekan isimlerinin Kürtçe haritası hazırlanmalıdır.
•  Mahalle, sokak ve park isimleri orijinal Kürtçe isimleriyle değiştirilmelidir.
•  Belediyelerin web siteleri ve dijital uygulamaları Kürtçe olmalıdır.
•  Halka yönelik dil kursları organize edilmeli ve resmi sertifikalar verilmelidir.
•  Belediye bütçelerinde Kürt dilinin geliştirilmesi için özel bir pay ayrılmalıdır.
•  Kürtçe, tüm siyasi toplantı ve meclislerde temel konuşma dili olmalıdır.
•  Tüm siyasi yayın, pankart ve broşürlerde Kürtçe bir onur nişanesi/ölçütü olarak görülmelidir.
•  Dil sadece bir araç değil, siyasi bir kimlik olarak korunmalıdır.
•  Demokratik siyaset; Kürtçeyi Kurmancî ve Kirmanckî gibi tüm lehçeleriyle korumalıdır.
•  Kürtler adına hareket eden tüm parti, kurum, kuruluş ve çevrelerin; Kürt dili için strateji, politika, planlama, program, bütçe, kadro ve çalışanları olmalıdır.
•  Kürt dili mücadelesi tüm sosyal alanlara yayılmalıdır. Kürt dili çalışmaları her yerde örgütlenmeli; her yerde Kürtçe evler, gruplar ve kurumlar inşa edilmelidir. Bunun gerçekleştirilmesi için tüm Kürtler kendisini görevli ve sorumlu görmelidir.”

‘Kürtçe yaşa’

Bildirgede, dilde adalet sağlanmadan, toplumsal adalet ve siyasi özgürlük mümkün olmadığı vurgulanarak, “Dilimizdeki ısrarımız, ulusal varlığımızdaki ısrarımızdır. Çağrımız; ‘Kürtçe konuş, Kürtçe oku, Kürtçe yaz ve Kürtçe yaşa” denildi.

Kaynak: MA