Ayşegül Yüksel yazdı : Troya’da savaş ve kadına şiddet

Etimesgut Kent Tiyatrosu kuruluşundan bu yana hem yerleşik kadrosuyla yeni yapımlar kotarıyor hem de her yıl yoğun izlence olanakları içeren bir uluslararası şenlik düzenliyor. Ankara Devlet Tiyatrosu ile paylaşılan 100. Yıl Cumhuriyet Kültür Merkezi (CKM) binasındaki büyük salonun bulunduğu yapıda yer alan Ali Cem Köroğlu Sahnesi de seyirciyle buluşuyor. Ayrıca yakındaki Yunus Emre Kültür Merkezi Sahnesi’nde de oyun sunuluyor. Genel sanat yönetmenliğini belediye başkanı Erdal Beşikcioğlu’nun yaptığı Kent Tiyatrosu’nun kreatif koordinatörü yazar, yönetmen, oyuncu Erdal Ozan Metin.

Tiyatronun çeşitli sahnelere sahip olmasıyla “yenilikçi” ve “deneysel” yapımlara olanak tanınabiliyor. Böylece belediyelerin kanadı altına aldığı kent tiyatrolarının, oyun çalışmalarında farklılaşması sağlanıyor. Bu “gelişimci” yaklaşım geçtiğimiz yıllarda Bursa Nilüfer Belediyesi Kent Tiyatrosu’nda uygulanmış ancak sanat yönetmenleri Murat-Özlem Daltaban’la belediye yönetimi arasında uzun süreli bir uyum gerçekleşememişti. Etimesgut Belediye başkanının sanatçı kimliğinin bu bağlamda olumlu katkısı olması beklenir.

‘TROYALI KADINLAR’ TRAJEDİSİNİN FARKLI YORUMU 

2025-26 döneminde CKM Büyük Salon’da ve Yunus Emre Sahnesi’nde sahnelenen “Bir Troya Hikayesi” adlı gösteri Etimesgut Kent Tiyatrosu’nun bilinen oyunlar yanında yeniliklere açık olduğunu da göstermiştir. Antik Yunan döneminin ünlü tragedyalarından, Euripides’in yazdığı “Troyalı Kadınlar”ı sahneleyen konuk yönetmen Korhan Başaran, Kent Tiyatrosu oyuncularıyla bambaşka bir sahne gösterisi sunuyor.

“Bir Troya Hikayesi” başlığıyla sunulan bu yorumun rejisini ve koreografisini yapan Başaran’ın çalışmasının dekor ve giysi tasarımı Nilsu Baldan, ışık tasarımı Tuğçe Yasak, beste ve ses tasarımı Tolga Yayalar imzasını taşıyor. Kalabalık oyuncu kadrosunda ise Defne Akkaymak, Gizem Kaman, Seda İlgici, Rukiye Rabia Kaya, Duru Nayır, İpek Sarılar, Aleyna Tarhan, Hilal Nur Vardar, Oğuzhan Ağar, Onur Aydın, Fatih Aynacı, Yavuz Safa Erbilli, Kartal Can Ermiş, Hüseyin Oçan, Umut Savcı, Özgür Yılmaz, Baran Taylan Yolalan var.

Euripides’in tragedyası, Batı Anadolu’daki Troya kentinde geçer. Troya Krallığı, Menelaus’un karısı Helen’i kaçıran Prens Paris’in ülkesine Yunan dünyasının güçlü krallarının yönetimindeki deniz filosuyla gelen güçlerin saldırısına uğramıştır. Ünlü Tahta At hilesiyle kazanılan bu utku sonucunda Troya yakılıp yıkılmış, soylu erkekler öldürülmüş, geriye Helen ve Yunan dünyasına esir olarak sürgün edilecek Troyalı soylu kadınlar kalmıştır. Oyun, kral Priam’ın karısı Hekuba, kızı Kassandra, oğlu Hektor’un karısı Andromakhe, oğlu Paris’in karısı Helen yanında iki kadınlar korosunun aracılığıyla dillendirilir. Savaşın korkunçluğu ve ürkütücü bir yazgının kölesi olan kadınların acıları aynı anda anlatılmaktadır.

TRAJİK ŞİİR KOREOGRAFİNİN ENERJİSİYLE BÜTÜNLENİYOR 

Yönetmen-koreograf Korhan Başaran, dünyamızı karabasana çeviren iki güncel olguyu, “savaş” ve “kadına şiddet”in yarattığı acıları aynı potada eriten -psikolojik açıdan alabildiğine derinlikli- Euripides metnini seçerek yola çıkmış. İnsanlığa 2500 yıl öncesinden ulaşarak her türlü şiddete karşı uyaran ve özünde müzikle dans barındıran antik dönem şiirini çağdaş sanatın araçlarıyla donatma yolunda da kendi sanatçı birikimini ve deneyimini, yarattığı sahne olayında değerlendirmiş.

Başaran’ın uyarlamasında, Euripides’in “solo” yorumları öne çıkan karakterlerinin, kadınlardan oluşan koroların birer parçası gibi değerlendirildiği görülüyor. Böylece, oyunun bütünü, koro için tasarlanmış yoğun koreografi ve koreografiyle buluşan müziğin yönlendirdiği bir hareket düzeni içine yerleştirilmiş oluyor. Erkek egemen dünyanın Yunan temsilcileri de aynı koreografi düzeni içinde baskıcı varlıklarını baştan sona gösteriyor. Euripides’in metninde yer almayan erkekler dünyası böylece savaşın ve kadına şiddetin nedeni olarak sahne olayına ağırlığını koyuyor.

Başaran, ışık kullanımı ve çeşitli dijital buluşlarla sahne olayına görsel zenginlik katıyor. Bu yolla, izlenen gösterinin bütünü bir sahne şiirine dönüşüyor. Ayrıntılara girmiyorum, çünkü benim izlediğim gece, oyunun bir başka sahneye taşınmasının doğurduğu zorluklar yaşanmaktaydı. Önümüzdeki tiyatro döneminde Kent Tiyatrosu’nun her üç sahnesinde de yer alacak olan “Bir Troya Hikayesi”nin sunumu sorunsuzca yapılabilecek.

Bilkent Üniversitesi oyunculuk bölümünü bitirdikten sonra ABD’de koreografi eğitimi gören, tiyatro ile koreografiyi buluşturan özgün çalışmalara imza atan Korhan Başaran ayrıca oyuncu olarak yurtdışındaki sahnelerde yer alıyor. Yolu açık olsun.