Patronları eleştirmek suç mu?

Tutuklu Bir Tek-Sen Genel Başkanı Mehmet Türkmen gazetemize konuştu:

• Benim şahsımda BİRTEK-SEN’e ve bizim gibi başka mücadele odaklarına yönelen, zulüm, yağma ve sömürü düzenine itiraz eden herkesi hedefleyen baskıların mesajı aynı: Ya biat edip bu zulme boyun eğersiniz ya da bedelini ödersiniz!
• Bütün işçiler, işçilerin haklarını savunduğum için, sendikam BİRTEK-SEN’in büyümesinden ve sendika öncülüğünde işçilerin örgütlülüğünün büyümesinden korktukları için tutuklandığımı biliyor. Hatta patronlar bile biliyor
• DİSK, Türk-İş ve Hak-İş gibi konfederasyonların bürokratik yönetimlerinden ses çıkmasa da DİSK ve Türk-İş’e bağlı onlarca sendikanın genel merkezi ve şubeler düzeyinden gelen sahiplenme ve dayanışma çok kıymetlidir

Deniz Bakır

İktidarın uzatmalı ekonomik krize çözüm olarak iş başına getirdiği Mehmet Şimşek eliyle hayata geçirilen Orta Vadeli Program patronları ihya ederken işçi sınıfı için giderek bir “boğaz sıkma” rejimine dönüşüyor. Bu tabloda hayat mücadelesi veren işçiler derinleşen hak gasplarını engellemek, insanca yaşanacak ücret ve koşullar için dağınık da olsa mücadelelere yöneliyor. Özellikle bağımsız ve mücadeleci sendikaların öne çıktığı direnişlerden bilinen Bir Tek-Sen’in genel başkanı Mehmet Türkmen bu süreçte tutuklandı. Dîlok (Antep) Başpınar’da örgütlenen işçilerin direnişleriyle tanınan Türkmen, Sırma Halı işçileriyle dayanışma çağrısında yaptığı konuşmanın ardından “halkı yanıltıcı bilgi yayma” iddiasıyla cezaevine gönderildi. İşçilerin haklarını tavizsiz biçimde savunan sendikacıların ve işçi önderlerinin arka arkaya tutuklanması birçok kesimde yargının patronların lehine işlediği fikrini geliştirdi. Biz de halen Antep E Tipi Cezaevi / D-5 Koğuşunda kalan Mehmet Türkmen’le hem tutuklanma sürecini hem de işçi sınıfına dönük güncel saldırı dalgasını konuşmak istedik.

• Öncelikle geçmiş olsun dileklerimizi iletiyoruz. Türkiye ekonomisinin içine girdiği bu ‘kemer sıkma’ sürecinde, işçi sınıfının hak gasplarına karşı en kararlı duruşu sergileyen odaklardan birisiniz. Bu çerçevede de tutuklanmanızı nasıl değerlendirirsiniz? Bu tutuklamalar bir mesaj içeriyor mu?

Türkiye ekonomisinin yaşadığı kriz ve adına “kemer sıkma” dediğiniz süreç, başta işçi sınıfı, emekçiler ve emekliler olmak üzere, bütün halk kesimleri için adeta bir “boğaz sıkma”ya dönüşmüş durumda.

Küçük bir azınlığın, emeğin yarattığı bütün değerlere ve ülkenin bütün kaynaklarına çökmesi üzerine kurulan bu düzeni sürdürebilmek için boğazımızı sıkmaktan, iliklerimize kadar sömürmekten, bütün yaşam alanlarımıza saldırarak bizi soluksuz bırakmaktan başka seçeneği olmayan azgın bir sermaye iktidarı ile karşı karşıyayız.

Bu kuşatma, bu barbarlık karşısında, açılacak her gedik, her direniş mevzisi, dalga dalga yayılarak, bu sistemi ve onun bugünkü yönetim biçimi olan tek adam ve Saray rejimini sarsabilecek büyük bir tehlike olarak görülüyor. Benim şahsımda BİRTEK-SEN’e ve bizim gibi başka mücadele odaklarına yönelen baskı ve tutuklamaları da bundan bağımsız düşünmemek gerekiyor. Gazetecisinden siyasetçisine, çevre ve doğa savunucusundan sendikacısına, bu talan, zulüm, yağma ve sömürü düzenine itiraz eden herkesi hedefleyen baskıların içerdiği mesaj aynı: Ya biat edip bu zulme boyun eğersiniz ya da bedelini ödersiniz!

• Sırma Halı İşçileri direnişinde yaptığınız konuşmanın ardından tutuklandınız. Yaptığınız açıklamada patronların talebi üzerine tutuklandığınızı söylediniz. Bunu biraz açarımsınız?

Sırma Halı işçileri, aylardır maaşlarını düzenli alamadıkları için iş bırakma eylemi yaparken sendikamızdan destek istediler, üye oldular. Biz de her sendikanın yapması gerektiği gibi, işçilerin bu haklı ve demokratik eylemine destek verdik. Ben de sendika genel başkanı olarak bu eylem sürerken, fabrika önünde işçilere yaptığım konuşma gerekçesiyle tutuklandım.

Bu konuşmada, iktidarı ve eliyle yetkili kurumları, işçilerin uğradığı hak gaspları karşısında patron ve sermaye yanlısı tutumlarını eleştirerek, işçilerin bu hak gaspları ve patronların zulmü karşısında, kendi birliğine ve örgütlü gücüne güvenmek dışında bir yol olmadığına vurgu yaptım. Aynı konuşmada, Antep’te, Başpınar OSB’de her yıl onlarca işçinin ölümüne ve sakat kalmasına sebep olan patronların ve buna göz yuman, işçi ölümlerinden ve sakat kalmalarından sorumlu olan patronların hiçbirine hesap sormayan iktidarı ve bağlı yetkili kurum ve organların patron yanlısı adaletsizliklerini eleştirdim. Sırma Halı, Şireci Tekstil’in patronlarına ait bir fabrika ve Şireci Tekstil ile yan yana. Aynı konuşmada, daha birkaç ay önce Şireci’de bir işçinin kolunun makine arasında sıkışarak koptuğunu ve bunun için de kimseden hesap sorulmadığını dile getirdim. Bu işçi şikâyetini geri çektiği ve soruşturma kapatıldığı için, bu sözlerim “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” olarak değerlendirildi ve bu gerekçeyle tutuklandım. Dosyada şikâyetçi yok, Sırma Halı patronu veya Şireci Tekstil patronlarının adı geçmiyor.

Resmiyette res’en soruşturma diye geçiyor. Daha önce, başta Şireci patronları olmak üzere, Başpınar’daki büyük patronların şikâyetleriyle onlarca kez gözaltına alındım, hakkımda pek çok dava açıldı. Sürekli patronların şikâyetleriyle gözaltına alınmamın tepkiye sebep olması, “Emniyet ve Savcılar patronların emrinde mi çalışıyor?” gibi tepkilerin yaygınlaşması karşısında bundan rahatsız oldukları ve bir süredir ‘patronların şikâyetiyle değil de res’en soruşturma’ yöntemiyle gözaltına alınıyor ve tutuklanıyorum. Geçen yıl da bu şekilde tutuklandım.

Şireci patronunun, Sırma Halı patronunun şikâyeti veya özel ricası olmadan, bir savcının, içinde tek bir yalan veya yanıltıcı bilgi olmayan, dolayısıyla hiç bir suç unsuru olmayan bir konuşmayı sosyal medyadan görüp, özellikle de Şireci’de kolu kopan işçiyle ilgili kısımlara yoğunlaşıp, bu konuda, her zaman olduğu gibi, muhtemelen kan parası gibi çeşitli vaatler veya tehditle işçinin şikâyetçi olması engellendiği için, üstü kapatılmış bir soruşturma yapılmış olduğunu araştırıp ortaya çıkaracak ve soruşturma açacak öyle mi?

Başpınar’da patronların, ölümlere sebep olmak da dahil, işçilere karşı işlediği suçları ve pek çoğu aynı şekilde sosyal medyaya, basına, kamuoyuna yansıdığı halde, hiç patrona karşı bırakın res’en soruşturma açmayı, şikayetlere, suç duyurularına rağmen soruşturma açmamış, evlerini bastırıp arama yaptırmamış, gözaltına aldırmamış, tutuklatmamış, aynı savcılar, bana, bir sendika genel başkanına soruşturma açıyor ve aynı ilkelerle ve sorumlulukla tutukluyor öyle mi? Ne ben ne Başpınar’daki yüz binlerce işçi ne de Türkiye’de bu durumu duyan bilen kamuoyu, buna inanacak kadar aptal değiliz. Buna beni gözaltına alan jandarma, cezaevindeki infaz koruma memurları bile inanmıyor.

• Tutuklanmanız baskı siyasetinin açık bir göstergesi, bu kriminalize etme çabalarının işçilerde, emekçilerde karşılığı var mı ya da olabilir mi? 

Hiçbir karşılığı yok. Başpınar’da, patron iş birliğiyle 3-5 yönetici, müdür vb. dışında, suçlu olduğuma inanan tek bir işçi yok. Bütün işçiler, işçilerin haklarını savunduğum için, sendikam BİRTEK-SEN’in büyümesinden ve sendika öncülüğünde işçilerin örgütlülüğünün büyümesinden korktukları için tutukladığımı biliyor. Hatta patronlar bile biliyor.

• Savcılık iddianamesinde hakkınızda siyaset ve dernek, sendika vd. yöneticiliği gibi görevlerden yasaklanmanızın istendiği basına yansıdı. Savcılığın bu yasak talebini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Ne diyeyim? Ne patronlar ne de onların emrinde olan iktidar, benim gibi mücadeleci sendikacıların ne sendikalarda yönetici olmasını ne de siyaset yapmasını istiyor. Onlar; işçi sınıfına ihanet eden, makam, mevki, statü ve konfor uğruna işçinin davasını satan, onlarla dost olan bürokrat ve sarı sendikacılar, yani “makul” sendikacılar olsun; siyaseti de sadece patronlar ve onların temsilcileri yapsın istiyorlar. Savcının sendikacılık ve siyaset yasağı talebinin de patronlar ve iktidarın istekleriyle uyumlu olduğunu düşünüyorum.

• Sınıf mücadelesinde dayanışmacı bir çizginin, mücadelenin gelişimi kadar sermayenin saldırılarının göğüslenmesi bakımından da özel bir önemi var. Ama sendikalar ve işçi örgütleri içinde bu konuda güçlü bir gelenek, çizgi olmadığına dair bir algı var. Bu konuda ne söylersiniz?

Bu belki çok daha kapsamlı başka bir söyleşinin konusu olabilecek bir konu. Ama şimdilik kısaca şöyle yanıt vereyim: Türkiye’de sendikalar ve işçi hareketi içinde sınıf sendikacılığı ve dayanışmayı esas alan güçlü bir geleneğin olmadığı tespitine katılmıyorum. Ben ve benim gibi onlarca, yüzlerce sendikacı, işçi önderi bu çizginin ve geleneğin ürünüdür. Bugün sendikal hareketin ana gövdesini oluşturan anlayış, bürokrat ve sınıf işbirlikçi bir anlayıştır. Bu doğru. Bahsettiğiniz mücadeleci çizgi ve geleneğin hâkim olduğu sendikal mevziler sınırlı ve zayıf, evet. Ama bu potansiyele sahip güçlü bir mücadeleci gelenek ve damar var. Bugün sendikal hareket içinde de zayıf ve dağınık ve büyük oranda tasfiye edilmiş olmasının pek çok önemli sebebi var ve bunların bir kısmı da işçi hareketinin hem ulusal hem de uluslararası güncel durumu ile ilgili.

• Kurumsal sarı sendikalardan doğru bu baskılara ve özel olarak tutuklanmanıza karşı ciddi bir itiraz, protesto, ses çıkmadı. Bu durumu nasıl yorumluyorsunuz?

Tutuklanmama karşı, sarı ve bürokratik sendikal merkezlerden bir tepki ve itiraz çıkmaması gayet doğal. Bunda şaşılacak bir durum yok. Bırakın işçi sınıfının çıkarlarını ve taleplerini savunmayı, kendi üyelerinin çıkarlarını bile savunmayan, kendi üyelerinin talepleri için bile mücadele etmeyen, işçilerin iradesini gasp ederek işçilere sormadan sözleşme yapan sendikacıların, beni tutuklamalarına karşı ortaya bir tepki koymasını beklemiyorum zaten.

Ama işçi sendikalarının DİSK, Türk-İş ve Hak-İş gibi konfederasyonların bürokratik yönetimlerinden ses çıkmasa da DİSK ve Türk-İş’e bağlı onlarca sendikanın genel merkezi ve şubeler düzeyinden önemli bir dayanışma geldiğini; yine KESK ve Birleşik Kamu-İş gibi konfederasyonların ve buna bağlı neredeyse bütün sendikaların şube merkez ve şubeler düzeyinde ortaya koyduğu sahiplenme ve dayanışma çok kıymetlidir. Ayrıca bağımsız mücadeleci sendikaların dayanışması, bu durumu mücadele konusu yapan tutumu son derece önemlidir. Tutukluluğuma karşı bu sendikaların imzaya açtığı ortak metinin en son bin sendikacı imzasına ulaştığını öğrendim. Bu sınıf dayanışması ve mücadeleci sendikacılık adına hiç de azımsanmayacak bir gücün ve potansiyelin olduğunu gösteriyor.

• Mücadeleci sendikacıların tutuklanmasının 1 Mayıs öncesine denk gelmesi dikkat çekici. Sizce bu bir tesadüf mü, yoksa mücadeleci sınıf güçlerine dönük bilinçli bir mesaj mı veriliyor?

Elbette tesadüf değil. İlk tutuklamanın 1 Mayıs’la ilgisi olduğunu düşünmüyorum. Sırma Halıdaki direnişin, bu direnişin sendikamızın etkisiyle ve öncülüğüyle, aynı sorunların yaşandığı başka fabrikalara da sıçraması ihtimalinden duyulan korkunun ve özel olarak da fabrika sahibinin Şireci olmasının tutuklamada etkili olduğunu düşünüyorum. Ama Sırma Halıdaki direniş bitmiş olmasına ve Başpınar’da bir hareketlilik olmamasına; hatta tutukluluğun devamını gerektirecek tek bir hukuki gerekçe ve dayanak olmadığının bilinmesine rağmen, tutukluluğun devamı ve ilk duruşma tarihinin 12 Mayıs’a verilmesinin tesadüf olmadığına adım gibi eminim.

Yani evet, 1 Mayıs öncesi benim şahsımda sendikamı BİRTEK-SEN’i ve bizim gibi diğer mücadeleci odakları görerek benzer baskıların, sefalet koşullarına mahkûm edildikleri ve tepkisi giderek büyüyen bütün işçi ve emekçilere yönelik caydırıcı olması istenen bir mesaj ve tehdittir.

• Siz içerideyken dışarıdaki işçilere, direniş alanlarındaki yoldaşlarınıza ve 1 Mayıs meydanına çıkmaya hazırlanan emekçilere mesajınız nedir?

İçeri girdiğimden beri yüzlerce işçiden mesajlar aldım, selam yolladılar, mektup yolladılar, sendikamı ziyaret ettiler, bunun için yapılan eylemlere açıklamalara katıldılar. Hepsiyle gönderdiğim mesajı burada da tekrar ediyorum: Beni merak etmeyin, bu sizin kavganız, bu sizin ekmek ve adalet mücadeleniz. Mesele ben değilim, mesele haksız yere tutuklanan benim gibi diğer insanlar değil, mesele sizin emeğiniz, haklarınız ve onurunuz için verdiğiniz kavga; bu kavganın ve bu örgütlülüğün büyümesi. Mesele sizin birliğiniz. İşte asıl bundan korkuyorlar. Bundan korktukları için bu tutuklama. Asıl sizden, sizin birliğinizden ve mücadelenizden korkuyorlar. O yüzden, benim için, bizler için değil, kendi hayatınız için birlik olun, örgütlenin, sizin birliğiniz olan sendikanız BİRTEK-SEN’e sahip çıkın ve mücadele edin.

1 Mayıs’a günler kaldı. Dışarıda olsaydım diğer yönetici ve işçi arkadaşlarımla birlikte işçi semtlerinde, kahvelerde ve işçi evlerinde 1 Mayıs için işçi toplantıları yapıyor olacaktım. Dışarıda olsaydım, fabrika önlerinde ve servis duraklarında 1 Mayıs’a çağrı için bildiriler, el ilanları dağıtıyor olacaktım. Şimdi benim yerime de dışarıdaki yoldaşlarım, sendikacı, yönetici ve işçi işçiler yapıyor bunları. Antep’te, Malatya’da, Urfa’da, Tokat’ta, Adana’da BİRTEK-SEN adına işçiler 1 Mayıs’a çağırırken ben de onlara çağrı ve isteğim şudur: Bu çağrı sizin, bu kavga sizin, 1 Mayıs sizin!

1 Mayıs’a asla yalnız gitmeyin, yanınızda işçi arkadaşlarınızla, ailenizle, çocuklarınızla katılın.

1 Mayıs bizim birlik, mücadele ve dayanışma günümüz. Meydanı boş olmadığımızı, bu sömürü baskı ve adaletsizliğe boyun eğmeyeceğimizi gösterme günüdür. Emeğin ve kavgamızın gününe sahip çıkalım, onlara günlerini gösterelim!