“Kültürel Miras Alanlarında Deprem Hasarının Değerlendirilmesi” projesine uluslararası ödül

Avrupa’nın miras alanındaki en prestijli ödüllerinin 2026 yılı kazananları belli oldu. Türkiye’den “Kültürel Miras Alanlarında Deprem Hasarının Değerlendirilmesi” projesi, Europa Nostra Ödülleri kapsamında Yurttaş Katılımı ve Farkındalık Yaratma kategorisinde ödüle layık görüldü.

Kıta genelinde 18 ülkeden 30 örnek proje ve miras savunucusunun ödüllendirildiği organizasyonda kazananlar, 40 Avrupa ülkesinden yapılan toplam 261 geçerli başvuru arasından seçildi. Kazanan projeler, Avrupa’nın dört bir yanından gelen on miras uzmanından oluşan jürinin beş Seçim Komitesi ile yaptığı değerlendirmeler sonucunda belirlendi. 

1500’DEN FAZLA ARKEOLOJİK VE TARİHİ ALAN BELGELENDİ

6 Şubat 2023 tarihinde, Türkiye’nin güneydoğusunu ve Suriye’nin kuzeyini vuran 7.8 ve 7.5 büyüklüğündeki iki yıkıcı deprem, on bir ili etkiledi. UNESCO Dünya Mirası Alanları listesinde yer alan Göbekli Tepe, Arslantepe, Nemrud Dağı ile Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri’ni de kapsayan bu zengin tarihi bölgede, afetin ardından miras alanlarındaki hasara dair güvenilir bilgi oldukça sınırlı kalmıştı. Ege Üniversitesi’nden arkeolog Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu’nun, meslektaşlarını ve yurttaşları tarihi alanlardaki hasarı belgelemeye davet ettiği sosyal medya çağrısıyla başlayan sürece, kısa süre sonra Akdeniz Üniversitesi’nden uzaktan algılama uzmanı Doç. Dr. Nusret Demir de katıldı. Çeşitli meslek gruplarından ve öğrencilerden oluşan elliden fazla gönüllü, yaygın dijital araçlar üzerinden işbirliğine dayanan bir izleme sistemi kurdu.

Sahadan gelen gözlemler, NASA/Caltech ARIA Damage Proxy Maps gibi uydu tabanlı verilerle birleştirilerek on bir il genelinde 1500’den fazla arkeolojik ve tarihi alandaki durum değerlendirildi. Çalışma sonucunda, kayıt altına alınan hasarın en büyük bölümünün Osmanlı Dönemi’ne ait yapılarda olduğu, tarih öncesi höyüklerin ise genellikle daha yüksek yapısal dayanıklılık gösterdiği ortaya çıktı. Gönüllü emeğiyle yürütülen girişim, toplanan verileri 2025 yılında etkileşimli bir çevrimiçi harita üzerinden erişime açtı.

JÜRİDEN “YURTTAŞ BİLİMİ VE AÇIK VERİ” VURGUSU

Europa Nostra Ödül Jürisi projeye ilişkin yaptığı değerlendirmede, akademik gönüllülerin güçlü katkısına dikkati çekti. Jüri, bu girişimin doğal bir afetin ardından hızlı harekete geçmenin kültürel mirasın korunmasını nasıl desteklediğini gösterdiğini vurgulayarak, “yurttaş bilimi ile açık verilere dayalı uzaktan algılamanın yenilikçi biçimde bir araya getirilmesini” takdir ettiğini bildirdi. 

ÖDÜL TÖRENİ 28 MAYIS’TA LEFKOŞA’DA

Kazananlar, 28 Mayıs 2026 tarihinde Lefkoşa Belediye Tiyatrosu’nda gerçekleştirilecek Avrupa Miras Ödülleri Töreni 2026 kapsamında kutlanacak. Etkinliğe, Avrupa Komisyonu üyesi Glenn Micallef ve Europa Nostra İcra Başkanı Prof. Dr. Hermann Parzinger ev sahipliği yapacak. Tören, Europa Nostra internet sitesi üzerinden canlı olarak yayımlanacak.