‘Kesinlikle muhteşem’: Artemis II mürettebatı Ay’ın arka yüzünü ilk kez gördü

NASA astronotları Reid Wiseman, Victor Glover ve Christina Koch ile Kanada Uzay Ajansı astronotu Jeremy Hansen, kendilerini Ay’ın arka yüzünün etrafından dolaştırıp Dünya’ya geri getirecek Orion uzay aracında görevlerinin dördüncü gününde.

“İçinizde bir şey, bunun benim alıştığım Ay olmadığını hissettiriyor” diyen Koch, Ay’ın Orientale havzasının fotoğrafını paylaştı.

NASA, bunun “havzanın tamamının insan gözüyle ilk kez görüldüğü” an olduğunu belirtti.

Pazar günü TSİ 16.00 itibarıyla NASA’nın çevrimiçi kontrol paneli, Artemis II uzay aracının Ay’dan 124 bin km, Dünya’dan ise 337 bin km uzakta olduğunu gösteriyordu.

Orion kapsülünü taşıyan roket, 1 Nisan’da ABD’nin Florida eyaletindeki Kennedy Uzay Merkezi’nden fırlatılmıştı.

NASA’nın 54 yılın ardından Ay’a ilk insanlı görevi olan Artemis II, Dünya’nın yörüngesinde yaklaşık 24 saat geçirdikten sonra Ay’a doğru ateşlenmişti.

Orion’daki dört mürettebat şu anda, uzayın en derinlerine giden ilk insanlar olmak üzere Ay yolunda.

NASA, Artemis II mürettebatının çektiği ilk yüksek çözünürlüklü “müthiş” Dünya fotoğrafını da paylaştı.

ADIM ADIM NELER OLDU?

Yörüngeden ayrılmaları sonrası Artemis II ile canlı bağlantı yapıldı ve astronotlar ABD basınının sorularını yanıtladı. Moralinin yüksek olduğu görülen mürettebat, uzaydan gördükleri Dünya manzarasından büyülendiklerini söyledi.

Şu ana kadar, birkaç ufak tefek arıza dışında her şeyin planlandığı gibi gittiği bildirildi.

Bu göreve önemli konularda birçok soru eşlik ediyor; dört astronotun güvenliği, NASA’nın itibarı ve Amerika’nın yeni küresel uzay yarışına liderlik ettiği yönündeki iddiasının inandırıcılığı.

Elbette, “Uçuşta tuvalet yine bozulabilir mi? Mürettebat ne zaman uyuyabilir?” gibi merak edilen sıradan sorular da var.

NASA’ya rahat bir nefes aldırtan başarılı fırlatış sonrası, Orion roketten ayrıldı. Kısa bir süre sonra aracın güneş panelleriyle kaplı kanatları tamamen açıldı ve yolculuğunu sürdürmesine yardımcı olacak gücü sağladı.

Daha sonra araçtaki kontrollerin yapılması için Artemis II misyonu Dünya’nın yaklaşık 185 km üzerinde yörüngeye yerleşti.

NASA, mürettebat derin uzaya ilerlemeden önce Orion’un bu zorlu yolculuğa hazır olduğundan emin olmak istiyordu.

Aracın yaşam destek sistemleri de test edildi. Ancak olası risklere karşı mürettebatı yaklaşık altı gün hayatta tutabilecek özel tasarım kıyafetleri var.

Bir minibüs büyüklüğündeki araç, daha önce insanlı bir görevde kullanılmadı; bu nedenle pilot Victor Glover, Orion’un sınırlarını zorluyor.

AY’A NE ZAMAN ULAŞILACAK?

Dünya’nın yörüngesinde geçen yaklaşık 24 saatten sonra, araçta her şeyin çalıştığından emin olununca, “Ay‑ötesi enjeksiyon” (trans‑lunar injection) ateşlemesine geçildi.

Uzay aracını Dünya’nın yörüngesinden çıkarıp Ay yoluna sokacak büyük bir itiş manevrası olan bu işlem, Türkiye saatiyle perşembe gecesi gerçekleşti.

Ateşleme beş dakika 55 saniye sürdü. Orion şu anda uzay aracını Ay’ın etrafında, Ay’ın yerçekimini kullanarak Dünya’ya geri savuracak bir yörüngeye gönderiyor.

Sonunda, Dünya’dan yaklaşık 400 bin km mesafedeki Ay’ın uzak tarafının ötesine uçmaları gerekiyor.

Bunun 6 Nisan Pazartesi günü gerçekleşmesi bekleniyor. Astronotlar, uzak tarafın bazı bölgelerini gören ilk insanlar olacak ancak Hindistan ve Çin de dahil olmak üzere çeşitli ülkelerin sondaları bu bölgeyi daha önce belgelemişti.

Bu gizemli bölgenin fotoğraflarını çekecek ve Dünya’nın buraları görüp öğrenmesi için gözlemler yapacaklar.

Artemis II Ay’a iniş yapmayacak. Misyonun hedefi Ay’a yeniden insan indirmek için gerekli ön hazırlıkları yapmak.

ABD 2028’e kadar insanları yeniden Ay yüzeyine indiren ilk ülke olmayı hedefliyor.

MÜRETTEBAT ARAÇTA NASIL YAŞIYOR?

1960’lar ve 1970’lerdeki Apollo görevlerinin aksine, NASA bu görevi canlı yayımladığı için bu yolculukta neler olup bittiğinin büyük bölümünü izleyebiliyoruz.

Astronotların başlarının üzerindeki kameralar hareketlerini anlık olarak gösteriyor.

Fırlatmadan yaklaşık sekiz saat sonra mürettebata ilk uykuları için izin verildi.

Komutan Reid Wiseman’ın, görev kontrolle iletişim kurmak için kullandıkları telsizden, ekibin pijamalarının nerede olduğunu sorduğunu duyduk.

Uzaydaki programlar son derece sıkı. Her dakika Görev Kontrol tarafından planlanıyor.

İlk gün mürettebat, 24 saat diliminde toplam sekiz saate denk gelecek şekilde dört saatlik aralıklarla uyudu.

Uzayda uyumak zor olabilir. Mürettebat, kendilerini özel asılı uyku tulumlarına bağlamak zorunda ve genelde bazı astronotlar yer çekiminin olmadığı ortamda uykuya dalmakta zorlanıyor.

Ancak bazıları da uzaydaki uykularının hayatlarının en iyi uykusu olduğunu söylüyor.

Mürettebatın, yerçekimsiz ortamda kas ve kemik yoğunluklarını korumak için her gün 30 dakika egzersiz yapma talimatı var.

NASA’nın özel hazırlanmış Artemis II menüsünden ilk yemeklerini de yediklerini varsayıyoruz.

Orion’da buzdolabı yok, bu yüzden yiyeceklerin çoğu dondurularak kurutulmuş ve araçtaki musluktan alınan suyla hazırlanıyor.

Mürettebat yemeklerini önceden seçebildi; seçenekler arasında peynirli makarna, dana rosto ve beş farklı acı sos bulunuyor.

Günde iki içeceğe izinleri var; buna kahve veya “çikolatalı kahvaltı içeceği” de dahil.

Ve en önemlisi, bildiğimiz kadarıyla tuvalet çalışıyor. Fırlatma sırasında tesisat bozulmuştu, bu da ekibin tuvaletsiz bir araçta 10 gün geçirmek zorunda kalabileceği endişesini doğurmuştu.

Görev Kontrol, astronot Christina Koch’a özel tasarım tuvaleti nasıl tamir edeceğine dair talimat verdikten sonra mürettebata, “Tuvaletin kullanılabilir olduğunu bildirmekten memnuniyet duyuyoruz… Sisteme sıvı vermeden önce çalışma hızına ulaşmasını beklemenizi öneriyoruz” dedi.