Hasta tutsaklar için kısa vadeli tahliyeler çözüm değil: İnfaz ertelemesi kalıcılaşmalı

Ağır hasta tutsak Mehmet Emin Çam infazının 6 ay ertelenmesiyle tahliye edildi. Çam’ın sağlık durumunun ciddiyetine dikkat çeken Ahmet Şiray, ‘Kısa vadeli tahliyeler çözüm değil, infaz ertelemesinin kalıcı hale gelmesi gerekiyor’ diye vurguladı

Hasta tutsakların yaşadığı sorunlar güncelliğini korurken, son olarak 70 yaşındaki hasta tutsak Mehmet Edip Taşar, ailesi ve avukatlarının tüm başvurularına rağmen tahliye edilmediği cezaevinde yaşamını yitirdi.

19 kez anjiyo olmasına, kalbine sekiz kez stent takılmasına ve kırk kiloya düşmesine rağmen Adli Tıp Kurumunun (ATK) tarafından “cezaevinde kalabilir” raporu verilen Taşar, 25 Şubat’ta yaşamını yitirdi.

Kürdistan ve Türkiye cezaevlerinde tutulan binlerce hasta tutsak arasında ise son olarak ağır hasta tutsak Mehmet Emin Çam, infazının altı ay ertelenmesi sonucu tahliye edildi. ATK’nin iki kez “cezaevinde kalabilir” raporu verdiği ve çok sayıda kronik hastalığı bulunan Çam, tahliye olduğu günden bu yana geride bıraktığı hasta tutsakların durumuna dikkat çekiyor.

Çam’ın ailesi sağlık durumunun ağırlığına ilişkin bilgilendirme yaparken, İnsan Hakları Derneği (İHD) Batman Şube Eş Başkanı Ahmet Şiray ise verilen altı aylık sürenin yetersiz olduğunu belirtti.

Beşiri T Tipi Kapalı Cezaevi’nden 1 Nisan’da tahliye edilen Mehmet Emin Çam, yürüyemediği için avukatları tarafından alınarak cezaevinden çıkarıldı. 2022 yılından bu yana cezaevinde tutulan ve bu süreçte iki kez kalp krizi geçiren Çam, birçok ameliyat geçirdi. Günde 17 ilaç kullanan ve her hafta hastaneye götürülen Çam’ın çok sayıda kronik rahatsızlığı bulunurken, son olarak kaldırıldığı Dicle Üniversitesi Hastanesi’nde kendisine “ya kanser ya da veremsin” denildi.

Hala yürüyemiyor ve her şeyi unutuyor

Tahliye edilmeden önceki son bir haftada yaşamsal ihtiyaçlarını karşılamakta zorluk çeken Çam’ın, bez kullanmak zorunda kaldığı ve tekerlekli sandalye ile hareket edebildiği öğrenildi.

Tahliye olduktan sonra gittiği evinde de aynı sorunları yaşamaya devam eden Çam, hâlâ yerde oturamıyor ve yürüyemiyor. Aile üyelerinin aktarımlarına göre, eve gelen kişileri ve yakınlarını tanımakta güçlük çeken Çam’ın, sık sık cezaevinde tutulan hasta koğuş arkadaşlarından bahsettiği ve “Onların da bırakılması gerekiyor” dediği ifade edildi.

Kendisi gibi çok sayıda hasta tutsağın olduğunu sık sık dile getiren Çam’ın tedavisinin, aynı yoğunlukta dışarıda devam edeceği belirtildi. Maske kullanan Çam, eski sağlığına kavuşmak için mücadele ederken, altı ay sonra yeniden cezaevine gitme endişesi de yaşıyor.

‘Kısa vadeli kararlar hasta tutsaklar için yeterli değil’

Verilen tahliye kararının sevindirici olduğunu ancak bu tür uygulamaların kalıcı ve insani çözümler sunmadığını belirten İHD Batman Şube Eşbaşkanı Ahmet Şiray, ağır hasta tutsaklar açısından geçici erteleme kararlarının yaşam hakkını güvence altına almadığını vurguladı.

Şiray, altı ay süreyle verilen infaz erteleme kararlarının kısa vadede olumlu görünse de hasta tutsaklar açısından yeterli olmadığını ifade ederek şunları söyledi: “Özellikle ağır sağlık sorunları bulunan mahpuslar için tedavi süreçleri uzun vadeli planlama gerektirir. Bu nedenle sınırlı süreli erteleme kararları, hastanın yaşam hakkını güvence altına almak yerine geçici bir rahatlama sağlamaktadır. Mehmet Emin Çam kararı, tıbbi gerekliliklerden ziyade idari bir takdirle sınırlı tutuldu. Sağlık durumu hapishane koşullarında kalmaya elverişli olmayan mahpusların infazlarının kaldırılması ve tedavilerinin tam teşekküllü hastanelerde sürdürülmesi gerekiyor.”

‘Yeniden cezaevine alınmaları ciddi sağlık sorunlarına yol açar’

Geçici infaz ertelemesi kararlarının hem psikolojik hem de fiziksel açıdan ciddi sorunlara yol açtığını belirten Şiray, şu değerlendirmede bulundu: “Hasta bir bireyin sürekli olarak yeniden hapishaneye girme kaygısı taşıması, tedavi sürecini doğrudan olumsuz etkiler. Stres ve belirsizlik, birçok hastalığın seyrini ağırlaştırabilir.

Ayrıca altı ay gibi kısa bir sürede kapsamlı bir tedavi sürecinin tamamlanması mümkün değildir. Bu nedenle kişi, henüz iyileşmeden tekrar hapishaneye gönderilme riskiyle karşı karşıya kalmaktadır. Bunun yanında, bu tür geçici kararlar sağlık hizmetlerine erişimde sürekliliği de engeller. Hasta mahpus, dışarıda tedaviye yeni başlamışken tekrar hapishaneye alınması durumunda tedavi yarım kalabilir veya tamamen kesintiye uğrayabilir. Bu da geri dönüşü olmayan sağlık sorunlarına yol açabilir.”

‘ATK’nin tarafsızlığı ve güvenirliliği kuşkulu’

Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ile Anayasa’nın yaşam ve sağlık hakkını güvence altına aldığını hatırlatan Şiray, hapishanelerde yaşanan hak ihlallerinin sorumluluğunun devlete ait olduğunu vurguladı.

ATK raporlarına da dikkat çeken Ahmet Şiray şunları söyledi:

“Sağlık hakkı, aynı zamanda kişinin yaşam hakkını da doğrudan etkilemektedir. Bu durumların hapishanede, devletin gözetimi altında yaşanması hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmamaktadır. Adli Tıp Kurumu raporlarına alternatif olarak üniversite hastanelerinden ve bağımsız hekimlerden görüş alınması gerekiyor. Bu raporların tarafsızlığı ve güvenirliği konusunda ciddi kuşkular bulunuyor.

İnfaz ertelemesinin kalıcı hale getirilmesi için ilgili savcılıklar ve mahkemeler nezdinde başvurular yapılabiliyor. Ancak sorunun köklü çözümü için hasta mahpusların yaşam hakkını önceleyen kalıcı yasal düzenlemelerin yapılması gerekiyor. Bu düzenlemelerin Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde ivedilikle hayata geçirilmesi büyük önem taşıyor.

İHD olarak, bu hak ihlallerine karşı hukuki ve toplumsal mücadelemizi sürdürüyoruz.”

Kaynak: ANF