Colemêrg-Wan yolundaki heyelanın nedeni katı atık tesisi çıktı

Colemêrg-Wan Karayolu’nda meydana gelen heyelanın, 30 milyon TL’lik bütçeyle kurulan ve bakanlığın ÇED onayı ile iki yıldır faaliyette olan Entegre Katı Atık Yönetimi Projesi’nden kaynaklandığı ortaya çıktı

‘Bölgede etkili olan sağanak yağış nedeniyle 10 gün önce meydana gelen heyelan ile Colemêrg (Hakkari) -Wan Karayolu çöktü. Kent merkezinin dışarı ile ulaşımını kesen heyelanın nedeninin Hakkari Belediyeleri ve İl Özel İdaresi Katı Atık Yönetim Birliği tarafından 7 Şubat 2024 tarihinde Avrupa Birliği’nin (AB) ortak finansmanıyla 30 milyon TL bütçeyle inşa edilen Entegre Katı Atık Yönetimi Projesi olduğu ortaya çıktı. Projenin uygulama süreci ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından denetlenerek yürütüldü.

Heyelan riski taşıyor 

Söz konusu tesisin yapıldığı alan, jeolojik raporlarda heyelan riski taşıyan bölge olarak yer alsa da proje uygulamaya konularak, felaketin önü açıldı. Colemêrg-Wan Karayolu üzerinde bulunan Akçalı köyü sınırları içindeki Beyaztaş mevkiinde kurulan tesis, “riskler değerlendirildi” denilerek, inşaata başlandı. 1 Temmuz 2020’de dönemin Hakkari Valisi, Belediye Başkan Vekili ile bakanlık yetkililerinin katılımıyla başlatılan projenin bölgede yaratacağı tehlikeler bilinmesine rağmen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından Çevre Etki Değerlendirme (ÇED) raporu verildiği öğrenildi. Projenin yüzde 85’i Avrupa Birliği (AB) hibesi, yüzde 6.75’i Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, yüzde 8.25’i de Hakkari Belediyeler Birliği tarafından karşılandı. Katı atık düzenli depolama sahası, düzensiz depolama sahalarının rehabilitasyonu, toplama ayırma tesisi, kompost tesisi, sızıntı suyu arıtma tesisi ile tıbbi atık sterilizasyon tesisi bulunan tesisin kapsamı 950.000 olarak belirlendi.

2049’a kadar faaliyette

Tesis, 2049 yılına kadar faaliyete olacak. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, proje için 2019’da verdiği ÇED raporunda şunları belirtti: “Hakkari İli merkezi ilçesinde Hakkari Belediyeleri ve İl Özel İdaresi Katı Atık Yönetim Birliği tarafından yapılması planlanan Hakkari Katı Atık Bertaraf Tesisleri projesi ile ilgili olarak hazırlanan, son şekli verilen ÇED Raporu, İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunca yeterli bulunmuş olup, nihai kabul edilmiştir.” Ancak raporda zemin stabilitesi göz ardı edildi.

Yol çöktü  

ÇED raporunun verilmesiyle birlikte inşaatına başlayan tesis, 17 Şubat 2024’de faaliyete başladı. Yaklaşık iki yıldır faaliyette olan tesisin bulunduğu alanda yani Colemêrg-Wan Karayolu’nda 2 milyon metreküp toprak kayması sonucu yol çöktü. Göçük sonucunda kent merkezinin dışarı ile ulaşımı kesilirken, 10 günü aşkın süredir alternatif yol da bulunmuş değil. Halkın çözüm noktasındaki bekleyişi ise sürüyor.

Eksiklerin giderilmesi için süre tanındı! 

Hakkari Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü konuya ilişkin yaptığı açıklamada, meydana gelen heyelanın tesisten kaynaklandığını belirterek, tesisin 31 Ekim 2023’de “geçici kabulü”nün yapıldığı, eksikliklerin giderilmesi amacıyla yüklenici firmaya Ekim 2026’ya kadar süre tanındığı iddia edildi. İki yılı aşkın süredir faaliyette olan tesisin eksikliklerinin olduğu ifade edilen açıklamada, faaliyette olan tesisin “geçici kabul” aşamasında olduğunu savundu. Ciddi yapısal ve zemin hasarlarının oluştuğu belirtilen açıklamada, tesisin geçici olarak kapatıldığı da belirtildi.

Yolun bazı bölümleri kullanılamaz hale geldi  

Açıklamada, heyelanın yalnızca tesis sahasını değil, Colemêrg-Wan arasındaki en önemli ulaşım güzergahlarından biri olan karayolunu da etkilediği kaydedildi. Yolun bazı bölümlerinin kullanılamaz hale geldiği ve ulaşımda aksaklıklar yaşandığı vurgulanan açıklamada, yaşanan olayın nedenlerinin belirlenmesi, zemin hareketlerinin teknik açıdan değerlendirilmesi ve risklerin ortadan kaldırılması amacıyla kapsamlı inceleme başlatıldığı kaydedildi.

Kaynak: Zeynep Durgut / MA