Camın içinden geçen hayat

Dün akşam Armoni Sanat Galerisi’ne doğru giderken Ankara’nın havasında o tanıdık bahar serinliği vardı. Akşam, daha yolun başında insana kendini açan bir şey söylüyordu sanki. Yolda Habip Aydoğdu’yla ve kızı Elif Ağatekin’le karşılaştık. Mustafa’nın ailenin damadı oluşu, sohbeti daha ilk dakikada camın üstüne taşıdı. Camın ne kadar nazlı bir malzeme olduğu, bir yanıyla ne kadar dayanıklı, öte yanıyla ne kadar ince bir dikkat istediği üzerine gülerek konuştuk. Sanat bazen daha salona varmadan başlıyor. O kısa yürüyüşte de öyle oldu.

Galerinin kapısından içeri girer girmez camın büyüsü sardı bizi. Böyle sergiler karşısında insanın biraz susması gerekiyor. Çünkü cam, yalnız bakılan bir malzeme değil; ışıkla birlikte değişen, her açıdan başka bir yüzünü açan, elinizi uzatmasanız da kırılganlığını hissettiren bir varlık. Onun üstünde sanat kurmak da kolay değil. Cam, sanatçıdan yalnızca teknik istemiyor; sabır, denge, dikkat ve neredeyse ahlaki bir incelik de istiyor. Bir anlık fazlalığı affetmeyen, ama doğru dokunulduğunda ışığı bile düşünceye dönüştüren bir malzeme bu.

Mustafa Ağatekin’in “Çember” sergisi, tam da bu hassas alanın içinde yükseliyor. Serginin merkezinde yer alan işler, yalnızca biçimsel bir arayışın ürünü değil. Burada cam, insanın iç kırıklarıyla, parçalanmış hafızasıyla, yerini arayan ruh hâliyle buluşuyor. Sergi metninde de vurgulandığı gibi “Çember”, özne ile mekân arasındaki kırılgan, süreksiz ve yönünü yitirmiş ilişkiyi odağına alıyor; figür tamamlanmış bir bütün olarak değil, ertelenen, dağılan, yeniden kurulmaya çalışan bir oluş hâli olarak beliriyor. Çember formu da bu yüzden önemli: Hareket var ama ilerleme yok; dolaşım var ama çıkış belirsiz. 

Bu duygu, eserlerin karşısında daha da belirginleşiyor. Yüzler tek parça değil; bölünmüş, çoğalmış, kimi yerde iç içe geçmiş. Bazen bir çemberin ortasında sıkışmış gibiler, bazen de içerden dışarı çıkmaya çalışıyorlar. Camın şeffaflığı bu figürleri daha görünür kılmıyor yalnızca; aynı zamanda onları daha kırılgan, daha geçici, daha insani kılıyor. Işık eserin içine düştükçe yüz değişiyor, anlam yer değiştiriyor. Bir bakıyorsunuz bir yüz size dönük; bir bakıyorsunuz aynı yüz kendi içine kapanmış. Camın yarı geçirgen doğası burada sadece teknik bir özellik değil, anlatının bizzat kendisi hâline geliyor. Sergi metninin söylediği gibi, bu malzeme iç ile dış arasındaki sınırı bulanıklaştırıyor; özne ile mekân arasındaki ayrımı askıya alıyor. 

Ağatekin’in işleri karşısında en çok hissedilen şeylerden biri de şu: Kırılganlık, burada zayıflık anlamına gelmiyor. Tersine, anlatının gücünü büyüten asıl damar hâline geliyor. Camın çatlamaya yakın doğasıyla insan ruhunun çatallı yapısı arasında güçlü bir akrabalık kuruluyor. Hepimiz biraz böyle değil miyiz zaten? Bir yanımız görünür, bir yanımız saklı; bir yanımız sağlam durmaya çalışırken öte yanımız en küçük darbede titreşiyor. “Çember” bu insani hâli bağırmadan, gösterişe kaçmadan anlatıyor.

Mustafa Ağatekin’in seramikten cama uzanan sanat yolculuğu da sergiyi ayrıca derinleştiriyor. Sanatçı, 1991’de Anadolu Üniversitesi Uygulamalı Güzel Sanatlar Yüksekokulu Seramik Bölümü’nden mezun olmuş; yüksek lisans ve sanatta yeterlik çalışmalarını da aynı çizgide sürdürmüş. Seramikle başlayan bu yolculuk, 2002’den itibaren cam malzemeye yönelmiş; bugün ise seramik ve camı kendi geliştirdiği teknikle sentezleyen, ağırlıklı olarak cam odaklı üretimlerini sürdüren bir sanat pratiğine dönüşmüş durumda. Ağatekin hâlen Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Cam Bölümü’nde öğretim üyesi olarak görev yapıyor. Bu birikim, sergideki teknik olgunlukta açıkça hissediliyor. 

Sergide yer alan bazı işlerin “Cam İçi Seramik” olarak tanımlanması da önemli. Bu eserlerde camla seramiğin teması, yüzeyi daha katmanlı bir alana dönüştürüyor. Resimsel etkiyle heykelsi duruş aynı gövdede buluşuyor; iz, beden ve hafıza birbirine karışıyor.

“Çember”, son günlerde Ankara’da görülebilecek en dikkat çekici sergilerden biri. Çünkü yalnızca göze seslenmiyor; insanın içine de dokunuyor. Camın üstünde ve içinde kurulan bu dünya, bize kendi kırılganlığımızı, kendi yön arayışımızı, kendi iç çemberlerimizi yeniden düşündürüyor. Dün akşam galeriden çıkarken aklımda kalan duygu tam da buydu: Bazı sergiler görülmez yalnızca, insanın içinde bir yere yerleşir.