HABER-İNCELEME | YUSUF DERELİ
Merkez Bankası rezervlerinde son bir ayda sert bir düşüş yaşandı. 27 Şubat’ta 210,3 milyar dolar olan brüt rezerv, 27 Mart’ta 155,3 milyar dolara geriledi. Aynı dönemde net rezerv 91,6 milyar dolardan 35 milyar dolara, swap hariç net rezerv ise 78,7 milyar dolardan 20,1 milyar dolara düştü. Böylece sadece dört haftada brüt rezervde 55 milyar dolar, net rezervde 56,6 milyar dolar, swap hariç net rezervde ise 58,6 milyar dolarlık erime yaşandı. Tablo, Merkez Bankası’nın elindeki döviz tamponunun çok kısa sürede ciddi biçimde inceldiğini gösterdi.
Rezervlerdeki sert düşüşün ana nedeni, İran savaşı sonrası artan kur baskısını sınırlamak için yapılan döviz müdahaleleri ile altın rezervlerinde satış ve swap işlemlerinin hızlanması. Savaş ve bölgesel gerilim büyüyünce piyasalarda dövize talep arttı, Türk lirası üzerinde de baskı oluştu. Merkez Bankası bu baskıyı frenlemek ve kurdaki sert yükselişi yavaşlatmak için piyasaya döviz vermek zorunda kaldı. Bunun yanında altın rezervlerinin bir bölümü de satış ve swap işlemlerinde kullanıldı. Yani kasadaki azalma kendi kendine olmadı; kurdaki sarsıntıyı kontrol altında tutmak için Merkez Bankası rezerv harcadı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın son bir aylık rezerv tablosu, döviz tamponundaki hızlı çözülmeyi açık biçimde ortaya koydu. 27 Şubat haftasında 210,3 milyar dolar olan brüt rezerv, 6 Mart’ta 197,5 milyar dolara, 13 Mart’ta 189,6 milyar dolara, 20 Mart’ta 177,5 milyar dolara ve 27 Mart’ta 155,3 milyar dolara kadar geriledi. Böylece brüt rezervlerde dört haftalık kayıp 55 milyar dolara ulaştı.
Asıl dikkat çeken bozulma ise net rezerv tarafında yaşandı. 27 Şubat’ta 91,6 milyar dolar olan net rezerv, 6 Mart’ta 78,7 milyar dolara, 13 Mart’ta 68,9 milyar dolara, 20 Mart’ta 57,3 milyar dolara ve 27 Mart’ta 35 milyar dolara düştü. Yani net rezervler bir ay dolmadan 56,6 milyar dolar eridi. Bu, Merkez Bankası’nın kullanılabilir kaynaklarında çok daha sert bir aşınmaya işaret ediyor. Net rezerv kalemindeki düşüş önemli, çünkü Merkez Bankası’nın gerçekten kullanabileceği döviz gücünün zayıfladığını gösteriyor.
Piyasanın yakından izlediği swap hariç net rezerv kaleminde ise tablo daha da çarpıcı. 27 Şubat’ta 78,7 milyar dolar olan swap hariç net rezerv, 6 Mart’ta 64,8 milyar dolara, 13 Mart’ta 54,3 milyar dolara, 20 Mart’ta 42,9 milyar dolara ve 27 Mart’ta 20,1 milyar dolara kadar indi. Böylece swap hariç net rezervlerdeki toplam düşüş 58,6 milyar dolar oldu. Son veri, Merkez Bankası’nın swap yükümlülükleri dışarıda bırakıldığında elinde kalan net döviz tamponunun çok daha hızlı küçüldüğünü gösteriyor.
Bozulma hızı artıyor!
Haftalık kırılıma bakıldığında da bozulmanın giderek hızlandığı görülüyor. Brüt rezervler 27 Şubat-6 Mart arasında 12,8 milyar dolar, 6-13 Mart arasında 7,9 milyar dolar, 13-20 Mart arasında 12,1 milyar dolar, 20-27 Mart arasında ise 22,2 milyar dolar geriledi. Net rezervlerde son haftadaki kayıp 22,3 milyar doları buldu. Swap hariç net rezervlerde ise sadece 20 Mart ile 27 Mart arasında 22,8 milyar dolarlık düşüş yaşandı. Bu son hafta, tablodaki en sert kırılma olarak öne çıktı.
Bütün bunlar ne anlama geliyor?
Merkez Bankası’nın kasasındaki toplam rezerv azaldı; ama daha önemlisi, piyasayı savunmakta kullanılabilecek net rezerv alanı çok daha sert daraldı. Brüt rezerv hâlâ yüksek bir rakam gibi görünse de, net ve özellikle swap hariç net rezervlerdeki düşüş, para otoritesinin elindeki gerçek hareket alanının daha hızlı küçüldüğünü gösteriyor. Son bir aylık veriler, rezervlerdeki erimenin geçici ve sınırlı bir oynama olmadığını, peş peşe haftalara yayılan güçlü bir düşüşe dönüştüğünü ortaya koyuyor. Brüt rezervde 55 milyar dolarlık, net rezervde 56,6 milyar dolarlık ve swap hariç net rezervde 58,6 milyar dolarlık kayıp, ekonomi yönetiminin rezerv cephesinde çok daha zor bir tabloyla karşı karşıya kaldığını gösteriyor.
Rezervler, Merkez Bankası’nın kur baskısına, dış finansman ihtiyacına ve piyasa dalgalanmalarına karşı kullandığı en temel savunma araçlarından biri olarak bilniyor. Son bir ayda net ve swap hariç net rezervlerde görülen sert düşüş, bu savunma gücünün belirgin biçimde zayıfladığını gösteriyor. Özellikle swap hariç net rezervin 20,1 milyar dolara kadar gerilemesi, dış şoklar karşısında ekonominin tampon kapasitesinin ciddi biçimde inceldiğine işaret ediyor.
Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
