Artemis II mürettebatı Dünya’ya nasıl dönecek?

Orion kapsülünün, ABD Doğu Saati ile Cuma günü saat 20.00 civarında (Türkiye saatiyle Cumartesi 03.00) San Diego açıklarında okyanusa iniş yapması planlanıyor.

Artemis II pilotu Victor Glover, uzaydan basına yaptığı açıklamada, “Bu göreve atandığımız 3 Nisan 2023’ten beri aslında Dünya’ya yeniden dönüş üzerine düşünüyorum” dedi.

Yaşadıklarını henüz tam olarak sindiremediğini söyleyen Glover, “Atmosferden bir ateş topunun içinde geçmek de başlı başına çok etkileyici” diye konuştu.

HAZIRLIKLAR

Uzaydaki son tam günlerinde mürettebat, Dünya’ya dönüş için hazırlık yapıyor. Dünya atmosferine dönüş ve denize iniş prosedürlerini gözden geçirmenin yanı sıra, Dünya’nın yerçekimine dönüşte yaşanabilecek baş dönmesini azaltmaya yardımcı olan basınç giysilerini deniyorlar.

Artemis II’nin dört kişilik mürettebatı; görev uzmanı Christina Koch, görev uzmanı Jeremy Hansen, pilot Victor Glover ve komutan Reid Wiseman’dan oluşuyor.

Orion’un mürettebat modülü ile servis modülü, kapsül Dünya’nın üst atmosferine ulaşmadan yaklaşık 20 dakika önce ayrılacak. Kapsül, ısı kalkanının aşırı sıcaklıklara karşı en büyük yükü alacağı şekilde konumlanacak ve içindeki astronotları koruyacak.

Gerekirse, atmosfere girişten yaklaşık 16 buçuk dakika önce son bir yörünge düzeltme manevrası yapılacak.

Uzay aracının atmosfere çok hassas bir açıyla girmesi gerekiyor. Avustralya’daki Queensland Üniversitesi Hipersonik Araştırmalar Merkezi’nden Dr. Chris James, hata payının çok küçük olduğunu söylüyor; bunun artı ya da eksi bir derece olabileceğini dile getiriyor.

James, “Giriş arayüzüne ulaştıklarında, koşulların tam olarak beklendiği gibi olduğundan emin olmak isterler” diyor.

Giriş arayüzü, bir uzay aracının uzaydan bir gezegenin üst atmosferine geçtiği noktayı ifade ediyor.

“Yanlış açıyla girerlerse araç atmosferde yanar. Çok yüksekten girip biraz kaldırma kuvveti oluşursa atmosferden sekebilirler. Bu yüzden tam isabet olması gerekiyor.”

‘EĞLENCE BURADA BAŞLIYOR’

Artemis II uçuş direktörü Rick Henfling, Çarşamba günü düzenlenen basın toplantısında Orion’un 122 km yükseklikte atmosfere giriş yapacağını söyledi.

Henfling “Ve işte asıl eğlence o zaman başlıyor” dedi.

Atmosferden geçerken Orion’un ısı kalkanı yaklaşık 2 bin 700°C sıcaklığa maruz kalacak. Bu, Güneş’in yüzey sıcaklığının yaklaşık yarısı.

Isı kalkanı özellikle dikkatle incelenmişti; çünkü ilk insansız Artemis görevinde ciddi hasar görmüştü. Ancak mühendisler, yeniden giriş açısını ayarlayarak bu sorunu çözdüklerinden emin.

Artemis II görevinin uçuş direktörü Rick Henfling

Henfling, atmosfere girişten okyanusa inişe kadar geçen sürenin yalnızca 13 dakika olduğunu söyledi.

Girişten yaklaşık 24 saniye sonra kapsülün Dünya ile iletişimi tamamen kesilecek ve bu durum altı dakika sürecek.

James’e göre bunun nedeni, yüksek hızla ilerleyen aracın havayı aşırı ısıtarak oksijen ve azot atomlarından elektronları koparması ve radyo sinyallerini engelleyen elektrik yüklü bir plazma oluşturması.

Henfling’e göre altı dakikalık bu kesinti sona erdiğinde Orion yaklaşık 46 km yükseklikte olacak ve hâlâ oldukça hızlı bir şekilde düşüyor olacak.

Artemis II uçuş direktörü, “O noktada iniş alanına birkaç on mil mesafede olacağız. Ardından odak noktamız paraşütlerin açılması olacak” dedi.

YAVAŞLAMA

Uzay aracı, Dünya atmosferine saatte 40 bin km’den fazla bir hızla girecek.

James, yavaşlamanın ilk adımının atmosferin kendisini bir fren olarak kullanmak olduğunu söylüyor.

Orion kapsülü aerodinamik olarak tasarlanmış değil. Bu nedenle “adeta uçan bir tuğla gibi atmosfere çarpıyor ve atmosferin oluşturduğu sürtünme kuvvetiyle yavaşlıyor.”

Bu hızlarda astronotların ciddi şekilde sarsılacağını belirten James, insansız araçların yaklaşık bir dakika içinde 100 G kuvvetiyle atmosfere girebildiğini, ancak bunun insanlar için ölümcül olacağını söylüyor.

Mürettebat için daha güvenli olması adına giriş açısı ayarlanarak süreç bir dakika yerine yaklaşık beş dakikaya yayılıyor ve maruz kalınan G kuvveti azaltılıyor.

Uzay aracı güvenli şekilde atmosferden geçtikten sonra, hızını azaltmak için bir dizi paraşüt açılacak.

Henfling, “İlk olarak iki adet fren paraşütü açılacak. Bu yaklaşık 6,7 km yükseklikte gerçekleşecek ve hızımızı saatte yaklaşık 322 km’ye düşürecek” dedi.

Fren paraşütleri, ana paraşütler açılmadan önce aracı stabilize etmek ve yavaşlatmak için kullanılıyor.

Ana paraşütlerin yaklaşık 1,8 km yükseklikte açılacağını belirten Henfling, bunun kapsülü ve içindeki dört astronotu saatte yaklaşık 32 km hızla “yumuşak” bir inişe hazırlayacağını söyledi.

DENİZE İNİŞ

California açıklarında bir kurtarma ekibi astronotları bekleyecek.

Kapsül dik, ters ya da yan şekilde suya inebilir. Parlak turuncu hava yastıkları şişerek kapsülü dik konuma getirecek ve mürettebatın güvenli şekilde çıkmasını sağlayacak.

Mürettebatsız Orion kapsülü, Ay etrafındaki görevini başarıyla tamamladıktan sonra 11 Aralık 2022’de Pasifik Okyanusu’na iniş yaptı.

Orion programı yardımcı yöneticisi Debbie Korth, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, “Mürettebatı kurtarıp iki saat içinde sağlık birimine ulaştırmayı bekliyoruz” dedi.

Astronotların inişten sonraki 24 saat içinde San Diego Deniz Üssü’ne geri getirilmesi planlanıyor.

Görev tamamlandığında, yeniden katı zemine basacaklar ve hayatlarının bu eşsiz yolculuğunu değerlendirme fırsatı bulacaklar.

Ayrıca, Ay’ın etrafında uçmuş sadece 24 astronottan oluşan seçkin bir grubun parçası olacaklar.

James, “Bu, son 50 yılda insanların Dünya’ya yaptığı en hızlı atmosfer girişi” diyor.

NASA’nın astronotları güvenle geri getirme görevini son derece ciddiye aldığını vurgulayan James, sözlerini şöyle bitiriyor:

“Ama yine de onların Dünya’ya geri döndüğünü görene kadar içimde bir parça daha rahat etmeyecek.”