Kaya anıtlarının tahribata uğramasına arkeologlardan tepkiler sürüyor: ‘Maden şirketlerine haksız devir’

Arkeologlar Anadolu’nun binlerce yıldır ayakta kalmış kaya anıtlarının tahribata uğramasına ve hiçbir önlem alınmamasına tepkili.

Arkeologlar Derneği Genel Başkanı, arkeolog Bülent Türkmen, sorumluluğunu yerine getirmeyen bir Kültür Bakanlığı var diyor ve her geçen gün yeni kanun değişiklikleriyle kültürel ve doğal miras alanlarının imara ve ranta açıldığını, maden şirketlerine peşkeş çekildiğini ve sermayenin hizmetine açıldığını vurguluyor.

‘KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI SORUMLULUĞUNU YERİNE GETİRMELİ’

BÜLENT TÜRKMEN

ARKEOLOGLAR DERNEĞİ GENEL BAŞKANI-ARKEOLOG

Karabel Hitit Kaya Anıtı ve Aslankaya Frig Anıtı’nın bugüne kadar korunagelmiş ama kültürel mirasın korunması bilincinin oluştuğu varsayılan günümüzde tahribata uğraması ise içler acısı. Ne yazık ki tahribat, talan, yağma sadece bu iki anıtta değil, ülkemizin hemen her yerinde karşımıza çıkıyor. Bu da sadece kaçakçılık, definecilik, vandallıkla açıklanacak bir durum değil. Çünkü ülkemizde ne kültürel mirasın korunmasına dair eğitim öğretimde bir müfredat var ne gerekli koruma önlemleri var ne de bu yönde bir çaba var. Tam tersine var olan koruma kanunları uygulanmadığı gibi her geçen gün yeni kanun değişiklikleriyle kültürel ve doğal miras alanları imara ve ranta açılıyor, maden şirketlerine peşkeş çekiliyor, içlerinden otoyollar geçiriliyor, kısacası sermayenin hizmetine açılarak daha çok tahrip ediliyor. Bu tür tahribatları sadece bir definecilikle, vandallıkla açıklamak asıl sorumluların sorumluluğunu görmezden gelmek, üzerini örtmek olur.

Türkiye arkeolojide altın çağını yaşıyor diye açıklamalar yapılıyor, biz de Türkiye’de arkeoloji altın çağını değil, “talan çağını” yaşıyor demiştik daha önce. Bu yaşananlar da maalesef bunu çok açık bir şekilde gösteriyor.

Dolayısıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı başta olmak üzere yetkili kurumlar, binlerce yıldır koruna gelmiş kültürel mirasımızın korunması için gerekli önlemleri alarak sorumluluklarını yerine getirmeleri elzemdir.

AKKALE KAYA MEZARI

NEZİH BAŞGELEN

KÜLTÜREL VE DOĞAL MİRASI İZLEME PLATFORMU BAŞKANI-ARKEOLOG

Anadolu’da kaya anıtlarındaki defineci tahribatına en acı örneklerden birisinin de Konya ili Bozkır ilçesi Yelbeyi ve Bolat köyleri arasında yekpare bir kaya blokunun üzerinde benzesiz kabartmalarla süslü Yelbeyi Kaya Mezarı olduğunu belirtiyor.

Antik İsauria bölgesinde, Göksu (Kalykadnos) nehri’nin kaynaklarının olduğu havzadaki bu eser, 1884’te Sterret tarafından “Akkale Kaya Mezarı” olarak ayrıntılı bir şekilde tanımlanmış; 1953’te Kurt Bittel tarafından “Bozkır Yelbeyi Kaya Mezarı” olarak tek fotoğrafı ile yayımlanmıştır. Ön ve yan yüzü tamamen insan ve hayvan kabartmalarıyla bezeli bu kaya mezarı, üst katında iki penceresi, alt katta kapısı olan iki katlı bir yapı cephesi tarzında biçimlendirilmiştir. Kapının solunda, sağ elinde uzun mızrağı, belinde kılıcı, zırhlı ve pelerinli bir atlı savaşçı kabartması, atının ayakları altındaki figürler arasında biri yerde, diğeri elleri arkadan bağlı ayakta iki insan tasviri görülebilmektedir. Bunların dışında kalan alanın her tarafı sürüler halinde, ustaca betimlenmiş ilginç dağ keçisi tasvirleri ile doldurulmuştur. Bu eşsiz eser de definecilerce tahrip edilmiştir.