İstanbul Newrozlarının tanığı: Baş eğmeyen bir kitle vardı, büyük bir direniş gösterildi

İstanbul’da 1986’dan beri Newroz kutlamalarına katılan Barış Annesi Sabiha Bozan, ‘Baş eğmeyen bir kitle vardı. Kutlamalar için büyük bir direniş gösterildi’ dedi

Devletin baskıları ve ekonomik nedenlerden ötürü Kürtlerin en fazla göç ettiği kentlerin başında İstanbul geliyor. Asimilasyon politikalarına rağmen buradaki Kürtler, kültür – gelenek ve dillerini korumaya devam etti. Geçmişten taşıdıkları önemli kültürel mirastan biri de Newroz oldu. 1979 yılında İstanbul’un Küçükçekmece ilçesinde ilk Newroz kutlanırken, bu tarihlerde daha çok kapalı alanlarda kutlamalar yapıldı. O dönemin direniş ruhu ise bugün İstanbul’daki Newroz kutlamalarında milyonların katılmasına olanak sağladı.

‘TOMA’larla ateşi söndürüyorlardı’  

İstanbul Barış Anneleri Meclisi üyesi Sabiha Bozan, 1986 yılından bu yana İstanbul’daki Newroz tanıklığını anlattı. Bedlîs’in Tetwan (Tatvan) ilçesinde dünyaya gelen Sabiha Bozan, ailesiyle ekonomik nedenlerden ötürü 1984’de İstanbul’a göç ettiklerini söyledi. Tetwan’da iken habersiz oldukları Newroz’u 1986 yılından bu yana İstanbul’da kutladıklarını dile getiren Sabiha Bozan, “1986’dan sonra Newrozları öğrendik. İlk olarak Bağcılar’da Newroz kutlamasına katıldım. Daha sonra Newroz’u Zeytinburnu’nda kutladık. O dönem çok kar yağardı. Kar yağışının altında Newroz’u kutlardık. Bir de o dönem Newrozlara izin verilmiyordu ancak halk direniyordu.  Yanlış hatırlamıyorsam 1990 Newrozu’nu Topkapı’da kutlamak istedik. Ama devlet ‘yasak’ dedi. Buna rağmen Topkapı alanına yakın bir yerde toplanmaya başladık. Polisler gelip önümüzü kesti. Gençler ve kadınlar öndeydi. O dönemin gençleri kararlıydı. Gençler, ‘Ya ölürüz ya da Newroz’u kutlarız’ diyordu. Biz de onlara destek veriyorduk. Gaz attılar, hepimiz kendimizden geçtik. Arkadaşlar, ‘Aksaray’da bir otel var, orada kutlama yapacağız’ dediler. Gittik orada da izin vermediler. Sonra ‘Topkapı’daki mezarlığın yanındaki yüksek alanda yapacağız’ denildi. Onu da engellemeye çalıştılar. Ancak gittik. Alana vardığımızda bazı arkadaşlar ateşi yakmıştı bile. Oraya çocuklarımla birlikte gitmiştim. Polisler bizleri ablukaya aldı. TOMA’larla ateşi söndürüyorlardı.  O dönem telefonlarda yoktu. Birbirimizle iletişimimiz zor oluyor ve toplanmak da bundan dolayı zor oluyordu. Yine de bu kadar insan nasıl toplanıyordu merak ediyorum açıkçası” diye belirtti.

‘Newroz kutlamalarına izin verdiklerinde çeşitli engeller çıkarıyorlardı’ 

1995 yılında Halkın Emek Partisi’nin (HEP) çağrısıyla Bağcılar İlçe Örgütü binasında 21 Mart’ta toplandıklarını kaydeden Sabiha Bozan, polisin ilçe binasını basarak, herkesi gözaltına aldığını söyledi. Sabiha Bozan, o günü ise şöyle anlattı:

“O gün çocuklarımı alıp gittim. Polis ilçeye gelip hepimizi gözaltına aldı ve Bağcılar’da bulunan bir karakola götürdü. Kadın, çocuk hep beraber karakola götürüldük. Kızım henüz 3 yaşındaydı. Kızımı görünce ‘kızı ve annesini çıkarın diğerleri kalsın’ dediler. Bunun üzerine ‘arkadaşlarımı bırakmazsanız çıkmam’ dedim. Kızım korktuğu için arkadaşlar bana ‘çık’ dedi. Çıktım ancak arkadaşlarım kaldı. Sabaha kadar onları tuttular. Amaçları o gün yeniden bir araya gelinmemesi ve kutlama yapılmamasıydı. Ancak Fatih’te kutlama yapılmıştı.  Biz gözaltında olduğumuz için Fatih’tekine dahil olamadık. Yıl yıl Newroz kutlamalarına izin verdiklerinde çeşitli engeller çıkarıyorlardı.”

‘Telsizlerde, Vurun, öldürün, sesi kulağımıza çok net bir şekilde geliyordu’ 

2002 Newrozu kutlamasına polisin sert bir şekilde saldırdığını anımsatan Sabiha Bozan, “2002 yılında, 21 Mart günü hafta içine denk gelmişti. Parti ise kendi seçmeninin işçi olduğunu ve bu yüzden hafta sonu yapacağını belirtmişti. Ancak izin verilmedi. Parti de ‘yapacağız’ dedi. Halk direkt Newroz’un kutlanacağı Topkapı’ya gitti. Orada çok sert bir müdahale oldu. Telsizlerde, ‘Vurun, öldürün’ sesi kulağımıza çok net bir şekilde geliyordu. Sırtıma copla vuruldu ve yüz üstü düştüm. Yediğim darbeden dolayı koşamıyordum. Koşamayınca da kızım ve babası yanımda durdu. 100’e yakın polis üstümüzden geçti. Çoğu copla vuruyordu. Orada polisin bir annenin sırtına tekme attığını ve annenin yüz üstü yerde sürüklendiğini gördüm. Kızım gidip o anneyi de aldı. Daha sonra taksi çağırıldı ve bir şekilde taksiyle eve gittik. O saldırıdan dolayı 5 yıl tedavi gördüm. Ancak hasta halimle her yıl Newroz kutlamasına katıldım. Ensemden ameliyat oldum, platin takıldı. Halen o platin takılı halde duruyor. Halen bir yere gittiğim de polis sırtıma vurur diye korkuyorum. Newroz’un bugünlere gelmesi için çok zahmetler çektik. O annenin darp edilmesini de hiç unutamıyorum. Ölene kadar o zulmü unutamayacağım” ifadelerini kullandı.

‘Baş eğmeyen bir kitle vardı’

Kendileri için Newroz’un anlam ve öneminin altını çizen Sabiha Bozan, “Yavaş yavaş bir baktık ki bize zulüm edenler Newroz’a sahip çıkmaya başladı. Bizim için Newroz katliamlara, zulme karşı direniştir. Newroz, Demirci Kawa’nın haksızlığa başkaldırısıdır. Onlar da ‘Newroz bizimdir’ diyor. Doğrusu sistem işine gelirse ‘benimdir’ diyor, işine gelmezse kabul etmiyor” dedi. O dönemlerde sayıları 100 ve 200 olsa da irade ve kararlılığın hakim olduğu kitle olduğunu söyleyen Sabiha Bozan, şunları belirtti:

“Baş eğmeyen bir kitle vardı. Dayaksa dayak, ölümse ölüm kimse asla geri durmaz, büyük bir direniş gösterirdi. Örneğin; Zeytinburnu’nda 2012’de bir arkadaşımızı katlettiler. Çocukları, anneleri, kadınları darp ettiler. İlk başlarda basınımız da Türkiye şehirlerinde çok yoktu. Basınımız daha sonra gelişti. Ben basına çok önem veririm. Eğer basınımız olmasaydı Kürt halkına yapılan zulüm, hakaret, haksızlık her şey gizli kalacaktı.”

‘Newroz Kürtlerin varlığıdır’

22 Mart’ta Yenikapı’da kutlanacak İstanbul Newrozu için katılım çağrısında bulunan Sabiha Bozan, “Hastalandığımda dahi Newroz Bayramı’ndan ve 8 Mart eylemlerinden hiçbir zaman geri durmadım. Çünkü Newroz, Kürtlerin varlığıdır. İnanıyorum ki Kürt halkı 2026 Newrozu’nu da Yenikapı’da coşkulu bir şekilde kutlayacaktır. İstanbul’daki yurttaşların hepsini çağırıyorum. Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın da Newroz’unu kutlanmalıdır. Yine buradan Salih Muslim’i de anıyorum. Büyük bir emektarımızdı. Bu yıl ki Newroz herkese kutlu olsun” ifadelerini kullandı.

Haber: Ömer İbrahimoğlu \ MA