Gimgim’de belediyenin sunacağı hizmeti halk belirliyor

DEM Partili Gimgim Belediyesi katılımcı bütçeyi tüm mahallelerde işlevsel hale getirdi. Şimdi hangi mahalleye hangi hizmetin götürüleceğine mahalleli karar veriyor

Halkın karar süreçlerine dahiliyetini sağlayan katılımcı bütçe modeli, Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) yönetimindeki belediyelerin hedeflediği en önemli başlıklardan birisi. DEM Parti, 31 Mart 2024 yerel seçimlerinden sonra Amed’in Rezan (Bağlar) ilçesi ile Mûş’un Gimgim (Varto) ilçesini pilot bölgeler olarak belirledi.

Rezan Belediyesi “Senin kentin, senin bütçen, senin kararın” şiarıyla Bağcılar ve Kaynartepe mahallelerinde; Varto Belediyesi ise tüm kent genelinde bu modeli uygulamaya geçirdi.

234 proje halkın oylamasına sunuldu

Amed Büyükşehir Belediyesi de “Kentin için oy ver, kararı sen ver!” sloganıyla 234 proje başvurusunu halkın oylamasına sundu. 4 bin 165 oy kullanıldı ve 3 proje seçildi: “Akıllı Kaldırım, Kinetik Enerji Park Pilot Projesi”, “Benimle Birlikte Büyüyen Fidanım” ve “Ev İyileştirme” projeleri.

DEM Partili belediyelerin hedeflerini konu alan dosyamızın bu bölümünü, katılımcı bütçe modelinin ne olduğu, bu modelle neyin hedeflendiği ve pilot bölge seçilen Gimgim Belediyesi’nin bu kapsamda hangi çalışmaları yürüttüğüne ayırdık.

Katılımcı bütçe uygulaması nedir?

Katılımcı bütçe uygulaması, halkın doğrudan bütçe harcamaları ve öncelikleri ile ilgili kararlara aktif katılımı anlamına geliyor. Halk, bu modelle ihtiyaçlarını bildiriyor, aynı zamanda mahallesine ayrılan bütçenin nasıl harcanacağını belirliyor.

DEM Parti’nin bu modelle hedeflediği temel başlıklar ise şöyle:

• Yerel demokrasinin teşvik edilmesi ve geliştirilmesi,
• Dayanışma kültürünü geliştirilmesi
• Sivil toplum ile yerel yönetimler iş birliğinin güçlendirilmesi
• Kurumsal şeffaflık ve hesap verebilirlik temel ilkelerinin güçlendirilmesi

Uygulama her mahallede hayat geçirildi

Pilot bölge seçilen Gimgim, uygulamanın her mahallede hayata geçirildiği tek yer.

Gimgim, 12 bin ila 15 bin arasında bir nüfusu sahip. Yazın bu nüfus, dışarında gelen kent sakinleriyle birlikte 40 bini buluyor. Temel geçim kaynağı büyük oranda hayvancılığa dayanıyor. Birçok yerde olduğu gibi burası da 8 yılı aşkın bir süre kayyım tarafından yönetildi. Bu süreçte yol, su, sulama kanalları ve park gibi temel hizmetler noktasında tek bir adım atılmadı.

DEM Parti son seçimlerde burayı 60.49’luk oy oranıyla kazandı. Eşbaşkanlar Gıyasettin Aydemir ve Gülbahar Kaya da gelir gelmez ilk iş olarak bu sorunlara odaklandı. Bu noktalarda önemli bir yol kat eden belediye yönetimi, bu süreçte ayrıca kentin 7 mahallesin de katılımcı bütçe uygulamasını devreye koydu.

Aşamalar:

• Birinci aşama: delege seçimi

Katılımcı bütçe sürecinin ilk adımı olarak, tüm mahalle muhtarlarıyla toplantı alındı. Uygulamanın ayrıntıları anlatıldı ve muhtarlardan sürece öncülük etmeleri istendi.

Bu aşamada mahalle muhtarları, mahalle sakinleri ve belediye temsilcilerinin katılımıyla kapsamlı bir toplantı gerçekleştirildi.

Toplantıda, her mahallede delegeler, yani gönüllü katılımcılar seçildi. Delegeler, ilerleyen süreçte halkın görüşlerini iletmekte aktif rol üstlendi.

• İkinci aşama: halk toplantıları

Her mahallede halk toplantıları alındı. Sorunlar tartışıldı, çözüm önerileri alındı. Halktan, sürecin aktif bir parçası olması istendi.

• Üçüncü aşama: istişare ve değerlendirme

Sürecin üçüncü aşamasında muhtarlarla yeniden bir araya gelindi ve değerlendirme toplantısı yapıldı. Sürecin etkileri değerlendirildi ve halktan gelen talepler netleştirildi.

Taleplerin ortaklaştırılması ve öncelik sırasına göre uygulanabilir bir bütçe planının oluşturulması yönünde adımlar atıldı.

• Dördüncü aşama: STÖ’lerin dahiliyeti

Dördüncü aşamada, sivil toplum örgütleri, meslek örgütleri ve delegelerle bir araya gelindi. Çalışmanın sonuçları paylaşıldı. Bu süreçle birlikte uygulama kentin tüm dinamiklerine mal edildi.

• Beşinci aşama: Karar süreci

Tüm mahallelerde yeniden toplantılar düzenlendi ve karar süreci başladı. Mahalleliler, kendilerine ayrılan bütçenin nereye harcanmasında karar verdi. Toplantılarda ayrıca, seçilen taleplerin 2026 yılı belediye bütçesine dahil edileceği bilgisi paylaşıldı.

Mahalleli hangi kararları aldı?

Her bir mahallenin delegeleri sırayla 3 talepte ortaklaştı:

• Alagöz Mahallesi: Yollarının asfalt veya beton parke taşı ile yapılması (5 milyon TL bütçe)
• Bahçelievler Mahallesi: Kanalizasyon sorunun çözülmesi (6 milyon TL bütçe)
• Kültür Mahallesi: Kadınlar için taziye evi yapılması (9 milyon TL bütçe)
• İnönü Mahallesi: Sulama kanalının yapılması (6 milyon TL bütçe)
• Hürriyet Mahallesi: Yollarının asfalt veya beton parke taşı ile yapılması (9 milyon TL bütçe)
• Gümgüm Mahallesi: Sulama kanalının yapılması (9 milyon TL bütçe)
• Yeni Mahalle: İçme suyu şebeke hatlarının evlerin altından veya bahçelerinden geçmesi nedeniyle şebeke yerlerinin değiştirilmesi (6 milyon TL bütçe)

Peki halkın sürece dahiliyeti neyi beraberinde getirdi, süreç nasıl yürütüldü, belediyenin en temel çalışmaları neden anketlerde ilk sırada yer aldı? Belediye eşbaşkanları, aylar süren çalışmaya dair merak edilen soruları yanıtladı.

Eşbaşkan Gülbahar Kaya, katılımcı bütçenin her aşamasının kolektif yürütüldüğüne işaret ederek, “Beraber hareket ettik, beraber çalıştık. Muhtarlarla toplantımız bittikten sonra mahalleye çıktık. 7 mahallemizde de katılımcı bütçeyi uyguladık. Son aşamasına geldi” dedi.

Her mahallede temel hizmetlerin talep edildiğine dikkati çeken Gülbahar Kaya, “Yol gibi, su gibi, kanalizasyon gibi. Maalesef Varto hizmet konusunda geri bırakıldı. 9 yıllık kayyım yönetiminden dolayı hizmet konusunda yoksun bırakıldı. O yüzden vatandaş olması gereken hizmetleri talep etti. Biz sınırlı tutmadık. Ucu açık bırakıldı. Kısıtlamadık” diye kaydetti.

Kadınlarla da özgün toplantılar aldıklarını ifade eden Gülbahar Kaya, “Kadınlar da bu sürecin bir parçası oldu. Gençler, çocukları da dahil ettik bu projeye” dedi.

‘Çalışmalar kendi istemleri doğrultusunda gerçekleşecek’

Eşbaşkan Gıyasettin Aydemir ise, 5 aşamalı süreci anlatarak, “Pilot ilçe olmamızdan dolayı kendimizi hem sorumlu hem de mutlu hissediyoruz” dedi. Gıyasettin Aydemir, yapılan toplantı ve çalışmalara işaret ederek, “Katılımcı bütçenin ne olduğunu anlatmaya çalıştık. Dedik ki bundan sonra klasik belediyecilik yapmayacağız. Sizlerin önerileri, görüşleri, talepleri, istekleri doğrultusunda bir bütçe uygulaması yapacağız” diye kaydetti.

Gıyasettin Aydemir, “Artık vatandaş 5 yılda bir hatırlanmayacak. Her yıl harcamalar ve çalışmalar kendi istemleri doğrultusunda gerçekleşecek” dedi.

‘O yıl içinde ne yapacağımızı bileceğiz’

Halkın da artık çalışmaların bir parçası olacağını vurgulayan Gıyasettin Aydemir, “Destek sağlandığı zaman ikinci sıradaki talepleri de çözme noktasında çalışma yürüteceğiz. İşin bitiminde de yine onlarla beraber o denetimi yapacağız. Kısaca hem yerel demokrasiyi güçlendirmiş olacağız hem de vatandaşın talebi doğrultusunda hizmet götüreceğiz. Bizim de önümüzü açtı. O yıl içinde ne yapacağımızı bileceğiz” diye konuştu.

Gıyasettin Aydemir, belediye ile halkın ortaklaşmasının önemine dair şunları kaydetti:

“Kendisi işin içinde olduğu için belediyenin olanakları nedir bilecek. Belediyenin çalışmalarında belediyenin yanında olur. En önemli yanı bu. Klasik belediyecilikte vatandaşa sorulmuyor. Belediye eşbaşkanları ve meclis karar veriyor. Ama burada karara halk katılıyor. Bir diğeri sahiplenme; bu işi ben yaptım, bu işin başında bendim. Bu işin bozulmamasına müsaade etmem algısı. Kısaca belediyenin tüm işlerine ortak.”

‘8 yılda hiçbir şey çözülmemiş’

Eşbaşkan Gıyasettin Aydemir, belediyenin yapması gereken temel çalışmaların ilk sıralarda yer almasının en temel nedeninin ise kayyım süreci olduğunu vurguladı.Gıyasettin Aydemir, şunları söyledi:

“8 yıllık süre içerisinde hiçbir şey çözülmemiş. Su sorunumuz çözülmemiş. Kışın 11-12 bin nüfusa sahibiz. Ama yazın bu 40-50’ine çıkıyor. Dönen insanlar da hizmet istiyorlar. İçme suyu, kanalizasyon, yol.. Sorunlar hep ötelenmiş. Ne kadar arsa varsa satılmış. Keşke altyapı yapılsaydı, yollar yapılsaydı, içme suyu şebekesi yapılsaydı. Ama hepsi birikmiş. Dört tarafımızda doğalgaz var ama Varto’da doğalgaz yok. Cami yapılmış, bize 10 dükkân verilmiş. Onu da 25 yılında müftülüğe vermiş (kayyım). 11 bin nüfusa göre para geliyor. Yazın 50 bin nüfusa hizmet veriyoruz. Böyle bir belediye.”

Haber: Azad Altay – Ozan Bayındır \ MA