Akıllı telefonlar, tabletler ve sonsuz internet akışı günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası haline gelirken, bu dijital dünyanın zihinsel sağlığımız üzerindeki tahribatı korkutucu boyutlara ulaştı. Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Klinik Psikoloğu Aleyna Damla Özcan, tıp literatüründe her geçen gün daha fazla yer bulan “dijital demans” kavramına dair hayati uyarılarda bulundu.
DİJİTAL DEMANS NEDİR? BELİRTİLERİ NELERDİR?
Dijital teknolojilerin bilinçsiz kullanımı sonucu ortaya çıkan bu tablo; unutkanlık, dikkat dağınıklığı ve bilişsel işlevlerde zayıflama gibi erken evre demans semptomlarıyla benzerlik gösteriyor. Psikolog Özcan, dijital demansın pençesindeki bireylerin yaşadığı temel sorunları şöyle sıralıyor:
Yeni bilgileri akılda tutmakta zorlanma,
Çoklu görev (multitasking) yapamama,
Problem çözme ve eleştirel düşünme becerilerinde zayıflama.
BEYİN HACMİ DEĞİŞİYOR: GRİ MADDE KAYBI RİSKİ
Yapılan araştırmaların korkutucu bir gerçeği gün yüzüne çıkardığını belirten Özcan, “Çok fazla ekran süresine maruz kalan kişilerin beyninde gri ve beyaz madde hacminin azaldığı saptanmıştır. Bu durum öğrenme yeteneklerini zayıflatırken, farklı ruh sağlığı bozukluklarının gelişme olasılığını da artırıyor” ifadelerini kullandı. Ayrıca ekranlardan yayılan mavi ışığın, uyku hormonu melatonini baskılayarak duygusal dengeyi ve uyku kalitesini de bozduğu vurgulanıyor.
DİJİTAL DETOKS VE KORUNMA YOLLARI
Klinik Psikolog Aleyna Damla Özcan, beyni aktif tutmak ve bu tablodan korunmak için şu somut adımların atılmasını öneriyor:
Ekran Süresini Sınırlayın: Günlük kullanım için belirli saatler oluşturun.
Yatak Odasını Arındırın: Cihazları uyku alanı dışında şarj edin.
Bilişsel Rezervi Güçlendirin: Kitap okumak, bulmaca çözmek ve yeni bir beceri öğrenmek gibi dijital destek gerektirmeyen hafıza egzersizlerine yönelin.
Tek Bir Göreve Odaklanın: Aynı anda birden fazla işle uğraşmak yerine zihni tek bir noktada toplayın ve gereksiz bildirimleri kapatın.
NE ZAMAN DESTEK ALMALI?
Özcan, tüm bireysel çabalara rağmen ekran süresinin azaltılamadığı durumlarda, bunun ciddi bir bağımlılık işareti olabileceğine dikkat çekiyor. Dijital cihaz kullanımını kontrol etmekte zorlananların, sürecin sağlıklı yönetilmesi adına mutlaka psikoterapi desteğine başvurması gerektiğini önemle belirtiyor.
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
