DEM Parti’den Kürtçe yazma eserler için araştırma önergesi

DEM Parti Bedlîs Milletvekili Semra Çağlar Gökalp, kamu envanterindeki Kürtçe yazma eserlerin tespiti, korunması, kataloglanması ve dijitalleştirilmesi süreçlerinde ihmal, ayrımcılık ve usulsüzlük iddialarının tüm yönleriyle araştırılması amacıyla Meclis’e araştırma önergesi sundu

Halkların Eşitlik ve Demokratik Partisi (DEM Parti) Bedlîs Milletvekili Semra Çağlar Gökalp Türkiye’de kamu envanterinde bulunan Kürtçe yazma eserlerin tespiti, korunması, restorasyonu, kataloglanması ve dijital ortama aktarılması süreçlerinde ihmal, kasıt, ayrımcılık ve usulsüzlük iddialarının tüm yönleriyle araştırılması için Meclis’e araştırma önergesi sundu.

Önergenin gerekçesinde Anadolu ve Mezopotamya’nın tarihsel olarak çok dilli ve çok kültürlü bir yapıya sahip olduğu, Kürtlerin de bu birikimin kurucu unsurları arasında yer aldığı belirtildi. Medrese geleneği ve klasik edebiyat alanında verilen eserlerin, Kürtçenin yüzyıllardır yazı dili olarak kullanıldığını gösterdiği ifade edildi.

Kürtçe yazmaların büyük bölümünün Arap alfabesiyle kaleme alınması nedeniyle birçok eserin “Arapça” olarak tasnif edildiğine dikkat çekilen gerekçede, alfabe ile dilin özdeşleştirilmesinin hatalı olduğu vurgulandı. Bu yanlış sınıflandırmaların, Kürt yazı geleneğinin akademik literatür ve resmi envanterlerde eksik görünmesine yol açtığı kaydedildi.

‘Şarkiyat Koleksiyonu’nda Kürtçe eserler

Gerekçede ayrıca Türkiye’de yazma eser envanterinin yaklaşık 640 bin adet olarak ifade edilmesine karşın kamu koleksiyonlarında Kürtçe yazma eser sayısının uzun süre 25, daha sonra ise 79 olarak açıklanmasının dikkat çekici olduğu belirtildi.  Oysa Türkiye Yazma Eserler Kurumu envanterinde yer alan “Şarkiyat Koleksiyonu”nda büyük çoğunluğu Kürtçe olan 94 cilt içinde 195 eserin bulunduğunun öğrenildiği ifade edildi.

Gerekçede ayrıca, kataloglama süreci tamamlanan bazı Kürtçe yazma eserlerin dijital sisteme dahil edilmediği ve araştırmacı erişimine açılmadığı yönündeki iddialara da yer verilerek, “Kürtçe yazma eserlerin görünürlüğünün engellenmesi; eşitlik ilkesine, kültürel çoğulculuğa ve bilimsel özgürlüğe aykırı bir durum oluşturmaktadır. Ayrıca kataloglama izni bekleyen ve içerisinde 300–400 civarında Kürtçe yazma eser bulunduğu tahmin edilen başka koleksiyonların da bulunduğu belirtilmektedir. Bu durum yalnızca bürokratik bir gecikme değil; kültürel mirasın kamusal erişimini sınırlayan yapısal bir soruna işaret etmektedir”denildi.

İddialarınaraştırılması talebi

Gerekçede devamla şu ifadelere yer verildi: “Bu kapsamda; Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı ve bağlı kütüphanelerde bulunan Kürtçe yazma eserlerin gerçek sayısının, Şarkiyat Koleksiyonu ve benzeri koleksiyonların kataloglama ve dijital erişim süreçlerinin, Kürtçe yazma eserlerin sistematik olarak geciktirildiği veya erişime açılmadığı yönündeki iddiaların, kataloglama ve dijitalleştirme süreçlerinde olası idari ihmal, ayrımcılık veya usulsüzlüklerin, Kürtçe yazma eserlerin korunması ve bilimsel yayına hazırlanmasına ilişkin kurumsal politikaların araştırılması amacıyla Meclis Araştırması açılması gerekli ve önemli görünmektedir.”

Kaynak: MA