Almanya’da iş gücü krizinin çözümü göçmen kadınlar mı?

İşverenlere yakınlığıyla bilinen Alman Ekonomi Enstitüsü (IW) bünyesindeki Nitelikli İş Gücü Güvencesi Yetkinlik Merkezi’nin (Kofa) yaptığı bir araştırmaya göre, ülkedeki işsiz göç kökenli kadınlar, iş gücü açığının küçülmesini sağlayacak büyük bir potansiyele sahip.

Araştırmayı yürüten uzmanlardan Lydia Malin, sayıları yaklaşık 530 bin olan bu grubun hızlı bir şekilde iş gücü piyasasına entegre edilmesi gerektiği görüşünde. Ülke genelinde kayıtlı kadın işsiz sayısı ise toplamda yaklaşık 1,3 milyon.

Alman uzman Malin, yaşlı bakımı, sağlık ve hasta bakıcılığının yanı sıra çocuk bakımı ve eğitimi gibi ciddi eleman sıkıntısı çekilen meslekler açısından bu grupta büyük bir potansiyel görüyor. Yabancı kadınların Alman kadınlara kıyasla ortalama olarak daha genç olması nedeniyle demografik değişimin olumsuz sonuçlarının hafifletilmesine de yardımcı olabilecekleri kanısında.

Araştırmaya göre, 2024 yılında Almanya’daki tüm kadın çalışanların yüzde 40’ından fazlası, kalifiye eleman açığından etkilenen söz konusu kritik mesleklerde çalışıyordu.

Pek çok kadın uzmanlık alanının altındaki işlerde çalışıyor

Araştırma, şirketlere özellikle göçmen kökenli kadınlara hitap etmelerini ve onları desteklemelerini tavsiye ediyor. Yarı zamanlı çalışmanın yanı sıra çalışma saati ve yeri konusunda esnek düzenlemeler sunulması ve çocuk bakımına destek sağlanması yoluyla bu potansiyelin daha güçlü şekilde harekete geçirilebileceğine işaret ediliyor.

Almanya’da kayıtlı işsiz kadınların yaklaşık üçte biri, çoğunlukla ailevi sorumlulukları nedeniyle tam zamanlı ve yoğun bir çalışma temposuna sıcak bakmıyor.

Araştırmaya göre, yabancı uyruklu kadınlar aslında sıklıkla eleman açığı olan sektörlerde iş arıyor. Ancak birçoğu mesleki veya akademik eğitime sahip olduğu halde niteliklerinin altındaki pozisyonlara yöneliyor. Bunun nedenleri arasında diplomaların Almanya’da tanınmaması veya eğitim alınan meslek ile çocuk veya yaşlı bakımı gibi ailevi sorumlulukları bağdaştırmada yaşanan zorluklar başı çekiyor.

Malin’e göre satış, muhasebe veya tıbbi asistanlık gibi sektörlerde hedef odaklı bir yaklaşım ve teşvikle bu açıkların küçültülmesi mümkün. İşverenlere, bir kişinin niteliklerinin resmi bir diploma olmasa da uzman kadro açığını gidermede yeterli olup olmadığını kontrol etmelerini öneren Malin, ilave eğitim gibi yollarla açıkların kapatılabileceğini, hatta bazı mesleklerde bu açığın tamamen yok edilebileceğini vurguluyor.

Kadınlara dair veriler ne diyor?

Kadınların kalifiye eleman potansiyeli her geçen gün daha da belirginleşiyor.

2024 yılı ortalamasına göre, sosyal sigortalı çalışan kadın sayısı 15,6 milyona ulaşarak 2014 yılına kıyasla yaklaşık 2,5 milyonluk bir artış gösterdi. Özellikle yüksek nitelikli işlerde güçlü bir büyüme kaydedildi. 2024 yılında “uzman” seviyesinde çalışan kadın sayısı 2014’e göre yüzde 32,3 (yaklaşık 760 bin kişi) arttı.

Erkeklerde ise bu artış yaklaşık 486 bin ile yüzde 21,2 gibi çok daha düşük kaldı. Akademik düzeydeki uzman kadınların istihdam artışı da yüzde 43 ile erkeklerin yüzde 30,1’inden yüksek gerçekleşti.

2024 yılında kadınların yaklaşık yüzde 42’si, yani 6,5 milyondan fazla kadın, kalifiye eleman açığı yaşanan mesleklerde çalışıyordu. Özellikle sosyal hizmet, çocuk bakımı, eğitim ve kamu yönetimi gibi kadınların yoğun olduğu ve eleman açığının da en yüksek olduğu sektörlerde büyük artışlar görüldü.

İstihdam artışının yarısı göçmen kadınlar sayesinde

Almanya genelindeki kadın istihdamı artışının yüzde 49,2’si, yani yaklaşık yarısı Alman vatandaşı olmayan kadınlar sayesinde oldu. Doğu Almanya’da ise bu büyümenin neredeyse tamamı göçmen kadınlar sayesinde gerçekleşti.

Özellikle Avrupa Birliği (AB) dışındaki üçüncü ülkelerden gelen kadınlar, hanelerinde Alman veya Avrupalı kadınlara kıyasla daha çok çocuk bulunmasına rağmen isithdamdaki bu artışa büyük katkı sağladı.

Her beş kadından biri diploma seviyesinin altındaki işlerde çalışıyor

Yaklaşık 250 bin işsiz kadın, sahip olduğu resmi niteliklerin çok altında işler arıyor. Mesleki eğitimi olan kadınların yüzde 44,5’i, akademik eğitimi olanların ise yüzde 40,3’ü”yardımcı eleman” seviyesinde işlere bakıyor.

Bu eğilim göçmen kadınlarda çok daha çarpıcı: Akademik eğitim almışher 10 göçmen kadından 6’sı, yani yaklaşık yüzde 59’u diplomasının altında bir iş arıyor. Bunun nedenleri arasında diplomaların Almanya’da tanınmaması, farklı mesleklere yönelme isteği veya kreş yeri eksikliği gibi yapısal sorunlar bulunuyor.

Çözüm: Esneklik ve nitelik kazandırma

İşsiz kadınların yaklaşık üçte biri yarı zamanlı iş ararken erkeklerde bu oran sadece yüzde 7,6.

Uzmanlara göre şirketler, çalışma saatleri ve mekanında esneklik sağlayarak kreş desteği sunarak ve dil eğitimini teşvik ederek bu kadınları sisteme kazandırabilir. Özellikle temizlik, satış ve gastronomi alanlarında “yardımcı” olarak iş arayan eğitimli kadınlar, ilave eğitimlerle bu sektörlerdeki uzman açığını tek başlarına kapatabilirler.