Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerinde 112 kişinin öldüğü Arıkan Sitesi davasında bilirkişi raporu mahkeme dosyasına girdi. Raporda, AFAD’ın 2020 tarihli Kahramanmaraş İl Afet Risk Azaltma Planı’nda bu bölgenin açıkça riskli ilan edilmesine rağmen, AFAD il müdürlüğü, ilgili kamu kurumları ve yerel yönetim yöneticilerinin görevlerini yerine getirmediği ve ayrı ayrı sorumlu olduğu vurgulandı. Bilirkişi raporu, ilk kez sadece müteahhit ve teknik sorumluların değil, AFAD, kamu kurumları ve yerel yöneticilerin de deprem riskini önceden bilmelerine rağmen gerekli önlemleri almadığını tespit ederek sorumluluk atfetmesi bakımından önemli.
Soruşturmada, müteahhit Adnan Bektaşoğlu ve statik proje müellifi Şener Yener’in yanı sıra binanın inşa sürecinde görev yapan 17 belediye görevlisi hakkında “bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne neden olma” suçlamasıyla 22 yıl 6’şar aya kadar hapis istemiyle dava açıldı ve dosyalar birleştirildi. ANKA Haber Ajansı’nın haberine göre İRAP raporu, Kahramanmaraş’ta 7,5 büyüklüğünde bir deprem senaryosu ve geniş yıkım riski öngörmüş, meskun alanlarda ayrıntılı zemin etütleri ve tehlikeli bölgelerde yapıların tahliyesi gibi 2020–2025 döneminde uygulanması gereken 213 eylem belirlenmiş olmasına rağmen bu önlemlerin hayata geçirilmediği ortaya kondu.
İlk kez bir 6 Şubat deprem davasında sadece müteahhit ve teknik sorumlular değil, AFAD dahil kamu kurumları ve yerel yöneticiler için de açık hukuki sorumluluk tespiti yapılarak, devletin deprem riskini önceden bilmesine rağmen gerekli adımları atmadığı resmen kayıt altına alınmış oldu. Bu da hem diğer davalar hem de gelecekteki afet politikaları için emsal niteliği taşıyabilir.
Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerine ilişkin davalarda bir ilk yaşandı. 112 kişinin yaşamını yitirdiği Arıkan Sitesi’ne ilişkin bilirkişi raporu dava dosyasına eklendi. Raporda, Afet ve Acil Durum Müdürlüğü’nün (AFAD) 2020’de yayımladığı Kahramanmaraş İl Afet Risk Azaltma Planı’nda binanın bulunduğu bölgenin açıkça riskli olarak belirtilmesine rağmen, AFAD İl Müdürlüğü ile diğer ilgili kamu kurumları ve yerel yönetim yöneticilerinin görevlerini ihmal ettiklerinin değerlendirildiği kaydedildi.
6 Şubat depremlerinde Kahramanmaraş’ın Onikişubat ilçesi Hayrullah Mahallesi’ndeki Arıkan Sitesi’nin A ve B bloklarının yıkılması nedeniyle 112 kişi yaşamını yitirdi, 5 kişi yaralandı.
Kahramanmaraş Cumhuriyet Başsavcılığı, müteahhit Adnan Bektaşoğlu ile statik proje müellifi ve fenni mesul Şener Yener hakkında, “bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne neden olma” suçundan 22 yıl 6’şar aya kadar hapis istemiyle dava açtı. Aynı suçtan, binanın inşa sürecinde Kahramanmaraş Belediyesi’nde görev yapan 17 kamu görevlisi hakkında da iddianame düzenlendi. Her iki dosya daha sonra birleştirildi.
Kahramanmaraş 4. Ağır Ceza Mahkemesi’nde 6 Şubat’ta görülen üçüncü duruşmada dosyanın kül halinde bilirkişi heyetine gönderilmesine karar verilirken, bilirkişi raporunun yetişmemesi nedeniyle 4 Kasım’daki beşinci duruşma 17 Mart 2026’ya ertelendi. Mahkeme dosyasına, mimar, şehir plancısı, jeoloji ve geoteknik yüksek mühendisi ile yüksek inşaat mühendislerinden oluşan beş kişilik bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan rapor sunuldu.
ANKA Haber Ajansı muhabirinin ulaştığı bilirkişi raporunda, AFAD ile kamu kurum ve kuruluşlarının il müdürlükleri ve yerel yönetimlerin yöneticilerinin, görev ve sorumlulukları kapsamında ayrı ayrı “sorumlu” oldukları vurgulandı. Bilirkişi raporunda, Kahramanmaraş İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü tarafından hazırlanan “Kahramanmaraş İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) 2020” raporunun 43. sayfasında, stadyum ve çevresi olarak belirtilen riskli alanın dava konusu Arıkan Sitesi’nin yakın çevresinde yer aldığı ifade edildi. Raporda, şu ifadelere yer verildi: “AFAD İl Müdürlüğü tarafından dava konusu yapının bulunduğu alanla ilgili tespitler yapılmış olmasına rağmen dosyada herhangi bir bildirim, tebliğ veya yapının deprem dayanımının incelenmesi için gerekli yazışmaların yapılmadığı, AFAD İl Müdürlüğü başta olmak üzere raporun dağıtımı yapılan kamu kurum ve kuruluşlarının il müdürlükleri veya yerel yönetim yöneticilerinin görev ve sorumlulukları kapsamında ayrı ayrı sorumlu oldukları anlaşılmıştır.”
İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) nedir?
AFAD, Kahramanmaraş’ı pilot il olarak belirleyerek 2019’da İRAP hazırlık çalışmalarını başlattı. 23–24 Temmuz 2019 ile 19–20 Eylül 2019 tarihlerinde yapılan İRAP çalıştaylarında, Kahramanmaraş’ın afet risklerini azaltmaya yönelik üç ana hedef ortaya kondu. Çalıştay sonuçlarına göre, “şehrin daha güvenli hale getirilmesi”, “afet risk yönetiminin güçlendirilmesi” ve “afetlere karşı dayanıklı bir ekonomik yapı oluşturulması” öncelikli başlıklar olarak belirlendi.
7,5 büyüklüğünde bir deprem senaryosu esas alınmıştı
Kahramanmaraş Valiliği ile AFAD tarafından hazırlanan İRAP raporu ise 2020 yılında yayımlandı. Raporda, “Kahramanmaraş’ta 7,5 büyüklüğünde bir deprem senaryosu” esas alındı. Raporun “Zarar görebilirlik analizleri” başlığında; risk tanımı, riskli alanların konumu, depremin olası etkileri, yürütülen önlem çalışmaları ile gelecekte ortaya çıkabilecek etkiler değerlendirildi.
İRAP Raporunda, şu tespitler yapıldı: “Olası büyük bir deprem gerçekleşmesi durumunda şehrin büyük bir kısmının etkileneceği öngörülmektedir. Bölgenin çok uzun sayılabilecek bir durgunluk dönemi geçirmekte oluşu nedeniyle halk, olası bir deprem tehlikesinden habersizdir. Bu durum tehlikenin boyutunu bir kat daha artırmaktadır. Bu nedenle olası bir depremde can ve mal kayıplarını en aza indirmek için, meskun alanlarda zemin etütlerinin ayrıntılı olarak yapılması ve tehlikeli zonlardaki yapıların tahliyesi zaruridir. Ayrıca, yeni kurulacak köy, kasaba ve kentlerin kuruluş ve gelişme yerlerinin seçiminde deprem etkinliği ve deprem riski mutlaka dikkate alınmalıdır. Aktif faylardan uzak ve sağlam zeminler üzerinde, betonarme ve statik hesapları doğru olan, depreme dayanıklı binalar yapılmalıdır.”
İRAP raporuna rağmen gerekli önlemler hayata geçirilmedi
İRAP raporunda yer alan uyarı ve tespitlere rağmen gerekli önlemler hayata geçirilmedi. 6 Şubat 2023’te meydana gelen depremlerde Kahramanmaraş’ta en az 12 bin 622 kişi yaşamını yitirdi.
Kahramanmaraş Valiliği’nde, 31 Mayıs 2019’da düzenlenen İRAP bilgilendirme toplantısında konuşan dönemin Valisi Vahdettin Özkan, gelecek nesillere karşı riskleri ortadan kaldırmak için İl Afet Risk Azaltma Planları’nın hazırlanması, uygulanması ve izlenmesinin önemine dikkat çekerek, deprem ve diğer doğal afetlerin öncesi, esnası ve sonrasında alınacak tedbir ve planlamaların tüm kurumların en temel sorumluluğu olduğunu ifade etti.
Dönemin İçişleri Bakanı Soylu: Bu çalışma bizim için örnek ve pilot bir çalışmadır
Kahramanmaraş AFAD Müdürlüğü’nde ise 19 Ağustos 2020’de İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun da katılımıyla Kahramanmaraş İl Afet Risk Azaltma Planı’nın tanıtım toplantısı yapıldı. Burada konuşan Bakan Soylu, “Yaklaşık 2019 yılı Mayıs ayından itibaren burada hummalı bir çalışma içindeyiz. Bu çalışma bizim için örnek ve pilot bir çalışmadır. Kahramanmaraş’ın oluşturduğu risk planını, Türkiye afet planı ile tüm Türkiye’ye teşvik edeceksek, 81 vilayetimizde toplantılarımızı yapıp risk çalışmalarını tamamlayalım. Kahramanmaraş’a en kısa sürede arama kurtarma birimimizi kuracağız” dedi.
Dönemin AFAD Başkanı Güllüoğlu: Daha dirençli şehirler, daha güvenli yerleşim alanları oluşturulacak
Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
