Kürdistan’da yüzde 70 ‘umut hakkı’nın tanınmasını istiyor

AMED – SAMER Saha Araştrmaları Merkezi, Kürdistan’da 16 kentte yapıtığı araştırmaya göre, toplumun yüzde 70, “umut hakkı” ve İnfaz Yasası’nda değişikliğin süreci sağlıklı yürümesi için gerekli olduğunu belirtti. 

SAMER Saha Araştrmaları Merkezi, 10-15 Ekim 2025 tarihleri arasında Amed, Riha, Êlih, Mêrdîn, Şirnex, Sêrt, Bedlîs, Çewlig, Agirî, Dersîm, Mûş, Semsur, Wan, Îdir, Colemêrg ve Qers’ta Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne ilişkin toplumsal algı, hükümet politikalarına yönelik değerlendirmeler ve mevcut siyasi gündeme dair eğilimleri tespit etmek amacıyla saha araştırması yaptı. Araştırma bin 543 kişi ile yüz yüze görüşülerek gerçekleştirildi. 

Araştırmanın amacı, “Türkiye kamuoyunda ekonomi merkezli kaygı, siyasal temsil eksikliği ve barış sürecine yönelik temkinli umut arasında salınan bir dengeyi ortaya koymaktadır” ifadeleriyle açıklandı. Araştırmaya göre, AKP ve MHP seçmenlerinde güvenlik ve istikrar temaları baskınken; CHP seçmenlerinde hukuk, adalet ve demokrasi vurgusu; Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) seçmenlerinde eşitlik, diyalog ve yasal güvence beklentisi öne çıktığı vurgulandı. 

Araştırmaya göre katılımcıların yüzde 59,7’si Türkiye’nin birincil önemli sorunu olarak ekonomik kriz ve işsizliği, yüzde 21,2’si Kürt sorununu, yüzde 6,4’ü hukuk sistemini yüzde 5,3’ü eğitim sistemini gördü. 

‘HÜKÜMETİN SÖYLEMLERİ BARIŞ İLE UYUMLU DEĞİL’

Katılımcıların yüzde 47,7’si hükümünetin son bir yıldaki söylem ve uygulamalarını barış süreciyle uyumuz bulurken 25,6’sı ise olumlu  buldu. Görüşmecilerin yüzde 23,3’ü sürecin olumlu sonuçlanabileceğini düşünürken, yüzde 24,8’i olumlu sonuçlanmayacağını yüzde 28’i kısmen, yüzde 17’si ise kararsız görüşünü bildirdi. 

TALEPLER

Sürecin sağlıklı yürümesi için neler yapılması gerektiği yönündeki, sorulara katılımcıların yüzde 70’i, “İnfaz Kanun’da değişiklik yapılması”, “Kayyum uygulamalarına son verilmesi”, “Süreci yürütenlere yasal güvenceler sağlanması”,  “Hasta ve süreci dolmuş mahpusların koşulsuz serbest bırakılması” ve “umut hakkına dair düzenlemenin yapılmasını” istedi. 

HÜKÜMET YETERSİZ

Öte yandan araştırmaya göre, barış sürecinde kurumların rollerine yönelik algılarda genel eğilim olumsuz olarak ele alındı. Katılımcıların yüzde 55’i hükümeti, yüzde 57,4’ü muhalefeti, yüzde 53,2’si Meclisi yetersiz buldu. Hükümeti yeterli görme oranı sadece yüzde 24,8’de kaldı. Buna karşın, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın sürece katkısı/rolü  yüzde 42,9, PKK’nin rolü yüzde 40,5 oranında yeterli olarak görüldü. Abdullah Öcalan’a yönelik yetersiz görme oranı da toplamda yüzde 23,4 olarak belirlendi.

“Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun” çalışmalarının sürecin ilerlemesine katkına katılcımların yüzde 29,4’ü komisyonun etki edeceğini, yüzde 30,1’i kararsız olduğunu, toplamda yüzde 40,5;’i ise etkisinin sınırlı olacağını düşündüklerini bildirdi. Araştırmada bu durum için “Meclis’te kurulan ‘Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun çalışmalarının sürecin ilerlemesine dönük etkisi konusunda inanç zayıflığı bulunmaktadır” ifadeleriyle değerlendirildi. 

DEM PARTİ’NİN OYLARINDA YÜZDE 3,3’LÜK ARTIŞ

Oy eğiliminin de ölçüldüğü araştırmada, AKP’nin 1,8 puanlık bir düşüş, MHP’nin tabanını koruduğu, DEM Parti’nin 3,3 puanlık bir artış sağladığı, CHP’nin ise oylarında 3,1’lik bir düşüş olduğu kaydedildi. 

MA/Fetih Balaban