Amerika’ya sığınan Naziler ve sonları

İDRİS GÜRSOY | YORUM

II. Dünya Savaşı bittiğinde milyonlarca insan geride toplama kamplarının külleriyle, sessizliğin suç ortaklığıyla ve dünyanın sarsıldığı bir utançla baş başa kaldı. Fakat savaşın hemen ardından yaşananlar, en az o karanlık yıllar kadar düşündürücüydü. Çünkü insanlık suçlarının mimarları sadece Berlin’in yeraltı sığınaklarında değil; Washington’ın, New York’un, Kaliforniya’nın sessiz banliyölerinde, çeşitli dünya kentlerinde hayatlarına devam etti.

Soğuk Savaş’ın gölgesinde bir pazarlık

1945 sonrasında dünya iki kampa bölünmüştü. Amerika, Sovyetler’e karşı üstünlük kurmak için her alanda –özellikle bilim ve istihbaratta– avantaj arayışına girdi.  “Operation Paperclip” adıyla yürütülen gizli plan kapsamında, Nazi Almanyası’nın yaklaşık 1.600 bilim insanı, mühendis ve istihbaratçı subayı ABD’ye getirildi.

Aralarında, Hitler’in roket programını yöneten Wernher von Braun ve toplama kamplarında onbinlerce mahkûmun ölümüne yol açan Arthur Rudolph da vardı. Von Braun kısa sürede NASA’nın başına geçti, Ay’a insan gönderen ekibin lideri oldu. Rudolph ise Saturn V roketlerinin mimarlarından biriydi.

ABD’nin Nazi transferi sadece bilim insanlarıyla sınırlı değildi. CIA’in temelleri atılırken, eski Nazi subayları Soğuk Savaş’ın ilk döneminde anti-komünist operasyonlarda aktif rol aldı. Örneğin Otto von Bolschwing, Adolf Eichmann’ın yardımcısıydı. 1945 sonrası CIA tarafından istihdam edildi, Avrupa’da Sovyet karşıtı ağların kurulmasına katkı sundu.

Nazi geçmişi 1980’lerde ortaya çıkınca vatandaşlıktan çıkarıldı ama yargılanmadan öldü. Benzer şekilde birçok eski Gestapo ve SS subayı, ABD’nin gizli servislerinde “uzman danışman” olarak görev yaptı.

Amerika’ya mülteci olarak giren bazı Nazi kamp görevlileri de yıllarca sıradan vatandaşlar gibi yaşadı. John Demjanjuk, Ohio’da fabrika işçisi olarak çalıştı. Ta ki İsrail onu “Treblinka celladı” olarak tanımlayana kadar. Yıllar süren davalar sonunda Almanya’da suçlu bulundu ama cezasını tamamlayamadan öldü.

Jakiw Palij ise New York’un Queens semtinde 60 yıl boyunca yaşadı. 95 yaşında sınır dışı edildi.

Amerika’nın son Nazisi: Jakiw Palij

II. Dünya Savaşı sırasında Polonya’daki Trawniki toplama kampında görev yapan Jakiw Palij, 1949’da geçmişini gizleyerek ABD’ye “mülteci” olarak girdi. Queens’te kırmızı tuğlalı bir apartmanda sessiz bir hayat sürdü. Komşuları onu “yaşlı, kibar bir adam” olarak tanıyordu — ta ki Nazi arşivlerinde ismi ortaya çıkana kadar. 1990’lardan itibaren hakkında soruşturma başlatıldı, vatandaşlığı 2003’te iptal edildi. Fakat hiçbir ülke onu kabul etmediği için yıllarca ABD’de kaldı.

2018’de 95 yaşındayken, sabaha karşı düzenlenen bir operasyonla evinden alınarak Almanya’ya sınır dışı edildi. Ertesi yıl Almanya’da bir bakım evinde öldü. New York Post, şu manşetle çıkmıştı: “The Nazi Next Door – Queens’te 60 yıl boyunca sessizce yaşayan Nazi gardiyanı sonunda sınır dışı edildi.” (21 Ağustos 2018)

ABD’de 1979’da kurulan Office of Special Investigations (OSI), Nazi suçlularını araştırmaya başladı. Yüzlerce Nazi geçmişli kişi, oturum izni ya da vatandaşlık almıştı. Kimileri yıllar önce ölmüştü, kimileri ise gizlice Avrupa’ya kaçmıştı. Resmî kayıtlara göre yüzü aşkın kişi vatandaşlıktan çıkarıldı, altmıştan fazlası sınır dışı edildi.

Holokost’un üzerinden 80 yıl geçti ama bu dosya hâlâ kapanmadı. Mossad’ın 1960’ta Arjantin’de yakaladığı Adolf Eichmann, insanlık vicdanı adına geç gelen adaletin sembolüydü. Eichmann (1906–1962), Nazi Almanyası’nın en önemli bürokratlarından ve Holokost’un kilit organizatörlerinden biriydi; Yahudilerin toplama kamplarına sevkiyatını, trenlerin sefer saatlerini, kamplara transferleri ve kayıtları organize eden bürokratik sistemi kurdu.

Hitler’in intiharından sonra Güney Amerika’ya kaçtı, yıllarca gizlendi. 1960’ta Mossad tarafından Arjantin’de yakalandı, İsrail’e götürüldü ve 1961’de Kudüs’teki duruşmada soykırım, insanlığa karşı suç ve savaş suçu ile yargılandı. 1962’de idam edildi.

Jakiw Palij, John Demjanjuk ve Eichmann… Hepsi, zulmün ardından gelen sessizlik ve gizliliğin içinde yıllarca saklansa da adaletin er veya geç kapıyı çaldığını gösteriyor. Amerika’ya sığınmış, yeni hayatlar kurmuş, sıradan birer vatandaş gibi yaşamış olsalar da, geçmişin gölgesi peşlerini bırakmadı.

Tarih, zulmü unutmuyor; zalim nereye gizlenirse gizlensin, bir gün hesap soruluyor, bir gün adalet tecelli ediyor.

Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***