Toprak Altından Çıkan Sürpriz: Urfa Pidesine İlham Olmuş Olabilir mi? Tam 800 Yıllık…

UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde bulunan dünyanın en eski yerleşim bölgelerinden Harran Ören Yeri’nde baklava dilimi desenli tarihi ekmek kalıbı bulundu. Harran Üniversitesi Arkeoloji Bölümü ve Harran Ören Yeri Kazı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Önal, “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında ören yerindeki arkeolojik kazı çalışmalarında buldukları yeni objeyi duyurdu.

BAKLAVA DİLİMİ DESENLİ KALIP

Harran Üniversitesi Arkeoloji Bölümü ve Harran Ören Yeri Kazı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Önal, kazılarda pişmiş topraktan yapılmış, üzerinde baklava dilimi desenleri bulunan tarihi bir ekmek kalıbına ulaştıklarını açıkladı.

Yaklaşık 40 santimetre çapındaki kalıbın sağlam şekilde günümüze ulaşmasının büyük önem taşıdığını belirten Önal, eserin 800 yıl önce, Moğol istilasından önceki dönemde yapıldığını ifade etti. Kalıbın, ekmeğe biçim vermek, güvenli olduğunu göstermek ve daha iyi pişmesini sağlamak amacıyla kullanıldığını kaydetti.

Süslemeli olan tarihi eserin o dönem yapan kişinin de imzasını ve sanat anlayışını ortaya koyduğunu belirten Önal, şunları kaydetti:

“Bilimin, matematiğin, astronominin, geometrinin, tıbbın, felsefenin ve teolojinin eğitiminin verildiği bu medreselerin tarihte önemli bir yeri vardır. Bu yıl medrese kazımızda tonozlu odaların bulunduğu yerde tandırlar ele geçti. Bu tandırların yanı başında eserimizi bulduk. Pişmiş topraktan yapılmış üzerine sanki baklava dilimi desenleri kazınmış bu eserin ekmek kalıbı olarak kullanıldığını tespit ettik. Günümüzden 800 yıl önce yapılmış bir ekmek kalıbı olmalı.

Mühür şeklinde de ifade edilse de kalıp daha doğru ifade olur. Ekmeğe biçim vermek, güvenli olduğunu belirtmek ve daha iyi pişmesini sağlamak için ekmek kalıpları tarih boyunca kullanılmıştır. Pompei’de de dilimli kalıp desenli, hatta sahibinin adının yazıldığı pişmiş ekmekler bulundu. İlk defa buğdayın toprakla buluşturulduğu belirtilen Harran’da da bu baklava desenli ekmek kalıbının bulunması ekmek kültürünün zarifliğini göstermesi açısından önemlidir. Anılan bezeme günümüz Urfa pidesindeki ‘kabartma pide’ desenine benzemektedir. Çeşitli bezemeleri olan ekmek kalıpları günümüzde de ekmekçilikte ve pastacılıkla yaygın olarak kullanılmaktadır.”

Kaynak: AA