15 yılda 3 kez devreye giren Hakem Kurulu emekçiden yana olmadı

ANKARA – TİS görüşmelerinden uzlaşma çıkmaması üzerine süreç Kamu Görevlileri Hakem Kurulu’na taşındı. Ancak 2012 yılından bu yana 3 kez devreye giren Hakem Kurulu, her seferinde hükümetin teklifini kabul etti. 

Milyonlarca kamu emekçisi ve emeklisini ilgilendiren 8’inci Dönem Toplu İş Sözleşmeleri görüşmelerinden uzlaşma çıkmadı. 1 Ağustos’ta başlayan ve 6,5 milyonu aşkın kişiyi kapsayan görüşmeler, hükümet ile sendikalar arasında gece yarısı sona eren toplantılarda da sonuç vermedi.

Hükümetin masaya koyduğu son teklif, 2026 yılı için ilk altı ayda yüzde 11, ikinci altı ayda yüzde 7; 2027 yılı için iki dönemde yüzde 4’er zam öngörüyordu. Ayrıca taban aylıklara 1000 liralık iyileştirme önerisi de bulunuyordu. Ancak sendikaların beklentisini karşılamayan görüşmelerde, yeni bir teklif gelmedi. Yasa gereği uzlaşmanın sağlanamaması üzerine süreç Kamu Görevlileri Hakem Kurulu’na taşınıyor. Sendikalar veya işveren heyeti üç gün içerisinde kurula başvuruda bulunabilecek. 11 üyeden oluşan kurul, başvurunun ardından beş gün içerisinde kararını açıklayacak. Alınacak karar, toplu sözleşme hükmünde olacak ve hem hükümet hem sendikalar için bağlayıcı sayılacak.

HAKEM KURULU’NUN YAPISI

Hakem Kurulu, yüksek yargı organlarından gelen bir başkan, Cumhurbaşkanı tarafından seçilen bakanlık temsilcileri ve akademisyenler ile sendika temsilcilerinden oluşuyor. Toplam 11 üyeli kurulun 7’sini Cumhurbaşkanı belirlerken, 4 üye sendikalar tarafından belirleniyor.

ÖNCEKİ KARARLAR

Memurlarla 2012 yılından bu yana yapılan 7 toplu sözleşme görüşmesinden 4’ünde uzlaşma sağlanırken, 3’ünde uzlaşma sağlanamadı. Üç toplu sözleşmede toplam 6 yılın maaş zamları hakem kurulu tarafından belirlendi. Hakem Kurulu’nun kararı ise, sadece 2012 yılı ilk 6 ayı hariç diğer dönemlerin tamamında hükümetin en son verdiği teklif doğrultusunda oldu. Hükümet 2012 yılı ilk 6 ayı için yüzde 3,5 teklif ederken, hakem kurulu yüzde 4’e çıkardı. 2013 için ise hükümetin yüzde 3+3 teklifi kurulda kabul gördü. 

Hakem Kurulu’na gidilen ikinci dönem olan 2020-21’de de, hükümetin yüzde 4+4 ve 3+3 teklifleri aynen kabul edildi. Memur-Sen bu dönemde, 2020 yılı için: 1 Ocak 2020’den geçerli olmak üzere yüzde 3 refah payı +taban aylığa 200 TL zam + birinci altı ayda yüzde 8, ikinci altı ayda yüzde 7 zam, 2021 yılı için ise 1 Ocak 2021’den geçerli olmak üzere yüzde 2 refah payı birinci altı ayda yüzde 6, ikinci altı ayda yüzde 6 zam artışı teklifinde bulunmuştu.

Kamu işvereni, memurlarla yapılan bir önceki toplu sözleşme görüşmelerinde 2024 yılı için ilk 6 ay yüzde 15, ikinci 6 ay yüzde 10, 2025 yılında da ilk 6 ay yüzde 6, ikinci 6 ay yüzde 5 oranında zam teklif etti. Taraflar arasında uzlaşma sağlanamayınca Hakem Kurulu’nun verdiği karar kamu işvereninin son teklifi ile aynı oldu. Şimdi gözler, 2026 ve 2027 yıllarında milyonlarca kamu emekçisinin maaş artışlarını ve sosyal haklarını belirleyecek kurulun alacağı kararda.

MA / Fırat Can Arslan