Anlaşmaya varıldı; Yeni Kaledonya ‘devlet’ ilan edilecek ama Fransa’ya bağlı kalacak

Fransa, geçen yıl ayrılıkçı şiddet olaylarıyla sarsılan denizaşırı toprağı Yeni Kaledonya ile tarihi bir anlaşma imzalayarak adayı bir “devlet” olarak tanımaya hazırlanıyor. Ancak bu yeni devlet, Fransa Cumhuriyeti içinde kalacak. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, bu adımı “güvene dayalı bir bahis” olarak nitelendirdi.

Cumartesi günü sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda Macron, “Cumhuriyet içinde Yeni Kaledonya Devleti: Bu tarihi bir anlaşma,” dedi. Elysée Sarayı’nda anlaşmayı imzalayan tarafları kabul eden Macron, “İki anlaşma ve üç referandumun ardından Yeni Kaledonya, Fransa ile barışçıl ilişkiler temelinde geleceğine dair yeni bir sayfa açıyor.” dedi.

10 günlük müzakereler sonunda uzlaşı

Paris yakınlarında düzenlenen müzakerelere, Fransa yanlısı ve bağımsızlık yanlısı Yeni Kaledonyalı seçilmiş yetkililerin yanı sıra siyasi, ekonomik ve sivil toplum temsilcileri katıldı. 10 gün süren görüşmelerin sonunda taraflar, “Yeni Kaledonya Devleti” adında yeni bir statüde uzlaştı. Anlaşma, Yeni Kaledonya’nın Fransa’ya bağlı kalmaya devam etmesini ancak daha geniş bir egemenlik alanına kavuşmasını öngörüyor.

Denizaşırı Topraklar Bakanı Manuel Valls, anlaşmayı “Fransa ile bağları koruyan ama adaya daha fazla yetki veren akıllıca bir uzlaşı” olarak tanımladı.

Yeni Kaledonya Hükümet Başkanı Alcide Ponga da anlaşmayı memnuniyetle karşılarken, önceliğin ekonomik toparlanma olduğunu belirtti. Geçen yılki şiddet olaylarının yaklaşık 2 milyar avroya mal olduğu ve ülkenin gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 10’unun bu olaylar nedeniyle kaybedildiği ifade edildi.

Yeni kimlik ve oy hakkı düzenlemesi geliyor

Yeni anlaşmaya göre, “Yeni Kaledonya Devleti” Fransa Anayasası’nda yer alacak. Bu statü, başka ülkelerin de Yeni Kaledonya’yı bir “devlet” olarak tanımasına kapı aralayacak. Ayrıca bölge halkına “Yeni Kaledonya vatandaşlığı” verilecek ve bu vatandaşlık Fransız vatandaşlığıyla birleştirilebilecek.

Bölgede bağımsızlık yanlısı yerli Kanak halkının tepkisini çeken seçmen kütüğü düzenlemesi de değişiyor. Anlaşmaya göre artık sadece adada en az 10 yıl yaşayanlar seçimlerde oy kullanabilecek.

2026’da referanduma sunulacak

Anlaşma yıl sonuna doğru Fransa Parlamentosu’nun her iki kanadında oylamaya sunulacak. Onaylanması halinde nihai karar, 2026 yılında Yeni Kaledonya halkının oyuna sunulacak bir referandumla verilecek.

Yeni Kaledonya, yaklaşık 270 bin nüfusa sahip ve Paris’e yaklaşık 17 bin kilometre uzaklıkta yer alıyor. 1800’lerden bu yana Fransa tarafından yönetilen ada, özellikle yerli Kanak halkı arasında tam bağımsızlık talepleriyle biliniyor. 2018, 2020 ve 2021’de üç kez bağımsızlık referandumu yapılmış, ancak hepsinde ayrılık reddedilmişti. Kanaklar, referandumlarda sonradan gelenlerin oy kullanması nedeniyle istedikleri sonuçların çıkmadığını savunurken 2021’deki referandum Covid-19 nedeniyle boykot edilmişti.

Macron’un “yeni bir proje” çağrısıyla başlayan süreç, şimdi tarihi bir statü değişikliğine doğru ilerliyor. Ancak süreç, hem Fransa’da hem de adada yapılacak oylamalarla şekillenecek.

Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***