İstanbul Okan Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Başkanı Doç. Dr. Selim Dündar, İstanbul’daki trafik sıkışıklığının yıllık maliyetinin 6 milyar doları aştığının altını çizdi.
Dündar, “Karayolu Güvenliği Günü ve Trafik Haftası” dolayısıyla yaptığı açıklamada, İstanbul trafiğinin kapasiteyi aşan taşıt talebi nedeniyle tıkandığını söyledi.
Buna hatalı park, şerit ihlalleri ve manevraların da eklendiğini aktaran Dündar, “İstanbul’da olsun başka herhangi bir bölgede olsun bir sıkışıklık yaşıyorsak bunun temel sebebi aslında trafikte bütün yollarımızın belli bir kapasitesinin olması. Bu kapasitenin üzerinde bir araç talebi olduğu zaman trafik sıkışmaya başlıyor ve taşıt sayısı arttıkça sıkışıklığın şiddeti de git gide artıyor.” ifadelerini kullandı.
Doç. Dr. Dündar, trafik ihlalleri, hatalı parklar ve manevralar ile şerit değişikliklerinin sıkışıklığı arttıran diğer unsurlar olduğunu anlattı.
Trafik sıkışıklığının çok boyutlu bir ekonomik kaybı olduğuna dikkati çeken Dündar, “Trafikte harcadığımız fazladan her 10-15 dakika veya 1 saat bize maddi bir karşılık olarak dönüyor. Bunu hesaplamanın çeşitli yöntemleri var. Bir ülkenin veya trafik sıkışıklığı yaşanan bölgenin gayrisafi yurt içi hasılasının bu bölgede çalışan nüfus oranına bölünmesiyle bir dakikalık zaman kazancı veya kaybının parasal karşılığı kabaca hesaplanabiliyor.” dedi.
Dündar, yakıt ücreti, araç yıpranması, çevre kirliliği, kaza riski ve psikolojik etkilerin de trafik maliyetlerini artıran diğer unsurlar olduğunu, İstanbul Ticaret Odası (İTO) ile İstanbul Teknik Üniversitesinin (İTÜ) bu konuda çalışmalar yaptığını aktararak, şöyle devam etti:
“İstanbul’daki trafik sıkışıklıklarının maliyeti yıllık 6 milyar dolar olarak hesaplanmıştı. Tabii bu değerleri güncellemek de gerekiyor. Son 10 yılda pek çok şey değişti. Teknolojik gelişmeler yaşadık. Sürücüsüz taşıtlar ve elektrikli taşıtlar hayatımıza girmeye başladı. Mikromobilite sistemleri girmeye başladı. Aslında bunu güncel bir veriyle tekrar değerlendirmek gerekiyor. Kabaca 6-7 milyar dolar civarında bir ekonomiye olumsuz etkisi olduğundan bahsedebiliriz.”
Geçen yılki uluslararası bir araştırmada İstanbul’un trafik yoğunluğunda dünyada ilk sırada yer aldığına işaret eden Dündar, “İstanbul’da yaşayan biri trafikte 1 yılda 105 saatini fazladan süre olarak geçiriyor. Bu süreyi kişinin farklı aktivitelerde değerlendirmesi ve ekonomiye olumlu katkı sağlaması mümkün olabilirdi.”
“Çözüm altyapıyı büyütmek değil, talebi yönetmek”
Doç. Dr. Selim Dündar, kentteki trafik yoğunluğunun sadece yeni yollar açmakla giderilemeyeceğini anlattı.
Elde belirli bir yol altyapısı, kavşağı, alt ve üst geçidin bulunduğunu dile getiren Dündar, “Bu altyapıyı geliştirmek, yeni yollar ve tesisler yapmak bize bir çözüm gibi görünse de burada aslında bir sorunu ötelemiş oluyoruz. Yani bir kavşakta iyileştirme yaptığınız zaman bir ilerideki veya gerideki kavşakta daha büyük sorunlara neden oluyorsunuz. Ek bir şerit inşa edip trafiği rahatlattığınızı düşünürken 5 sene sonrasında çok daha fazla bir taleple karşılaşmanın ve daha büyük bir trafik sıkışıklığına neden olmanın yolunu açmış oluyorsunuz. Burada yapılması gereken talebi yönetmek için çeşitli uygulamalar yapmak.” dedi.
Çözüm için İstanbul’da çalışma saatlerinin düzenlenmesini de öneren Dündar, şu ifadeleri kullandı:
“İstanbul’da genelde sabah ve akşam trafiğin zirve saatleri var. Sabah zirvesi çok daha etkili olabiliyor. İnsanlar genelde işlerine veya okullarına gitmek için benzer saat aralığını tercih ettiği için saat 7-9 aralığında trafik sıkışıklıkları çok üst düzeye ulaşabiliyor. Burada çeşitli stratejiler geliştirerek, özel sektörün de desteğini alarak, farklı iş başlangıç saatleri, mesai saatleri geliştirilebilir. Örnek vermek gerekirse bazı kurumlar mesaiye saat 6’da başlayıp saat 14’te bitirebilir. Kimilerinin çıkış saati erken olur, geç olur. Bu tarz stratejiler geliştirip zirveyi daha dağıtmak, yumuşatmak mümkün. Ama en temel iyileşmeyi özel araç kullanım oranını düşürerek geliştirebiliriz. Özellikle toplu taşımaya olan talebi arttırabilirsek, özel araç kullanımından vazgeçirebilirsek önemli bir etki sağlayacaktır. İstanbul’a baktığınız zaman ortalama bir araç içinde 1,5 kişi yolculuk yapıyor. Yani 5 kişilik bir standart otomobili düşünürsek bunun 5 kişilik kapasitesi yerine 1,5 kişilik bir kapasiteyi kullanıyoruz ve trafikte aşırı bir araç yoğunluğuna neden oluyor.”
Dündar, toplu taşımayı kullanmaya teşvik etmenin yolunun da hizmet düzeyini, kalitesini, konforunu arttırmaktan geçtiğine işaret etti.
Kısa mesafelerde bisiklet ve skuter gibi mikromobilite araçların teşvik edilmesi gerektiğini dile getiren Dündar, trafik ışık sürelerinin daha etkin ayarlanmasının şehir içi sıkışıklığı azaltmakta etkili olabileceğini aktardı. (AA)
