Çin gümrük vergisi anlaşması ne anlama geliyor?

Michael Race
BBC News Ekonomi Muhabiri

ABD ve Çin gümrük vergisi savaşında ateşkes kararı aldı.

Anlaşma, dünyanın en büyük iki ekonomisi arasında yaşanan ve sayısız ülkeyi etkileyen ticaret savaşında önemli bir gerilemeye işaret ediyor.

Bunun ne gibi sonuçları olabileceğini inceledik.

Anlaşma neleri içeriyor?

Hem ABD hem de Çin, Başkan Donald Trump‘ın bu yılın başlarında yaptığı ilk tırmanışın ardından birbirlerine uyguladıkları gümrük vergilerinde indirime gittiklerini teyit etti.

Anlaşma, her iki ülkenin de 14 Mayıs’a kadar bazı vergileri tamamen iptal etmesini ve diğerlerini 90 günlüğüne askıya almasını içeriyor.

Sonuç olarak, ABD’nin Çin’den ithal ettiği mallara uyguladığı ek gümrük vergileri (bu son anlaşmazlıkta uygulanan ek gümrük vergileri) %145’ten %30’a düşerken, Çin’in ABD’den ithal ettiği bazı mallara uyguladığı ek gümrük vergileri de %125’ten %10’a düşecek.

Çin ayrıca, ilk tırmanışa tepki olarak uygulamaya koyduğu kritik minerallerin ABD’ye ihracatı gibi diğer tarife dışı karşı tedbirleri de kaldırdı.

ABD, güçlü bir opioid uyuşturucu olan fentanilin yasadışı ticaretini engellemek için daha fazlasını yapması konusunda Pekin’e baskı yapmayı amaçlayan %20’lik gümrük vergisini ise iptal etmedi.

Duyuru, Trump’ın son gümrük vergisi savaşını başlatmasından bu yana iki ülke arasında ilk kez İsviçre’de yapılan görüşmelerin ardından geldi.

90 günden sonra ne olacak?

Birkaç aydır ABD ve Çin arasında devam eden ticaret savaşında bir sonraki adımları tahmin etmeye çalışmak en hafif tabirle zor oldu.

Fakat sonunda, dünyanın iki güçlü ekonomisi arasındaki bu önemli anlaşma memnuniyetle karşılandı.

Askıya alınan gümrük vergileri 90 gün sonra yeniden yürürlüğe girse bile, gümrük vergilerinin büyük çoğunluğu iptal edildiği için, ABD’nin Çin’e uyguladığı gümrük vergileri yalnızca %54’e, Çin’in ABD’ye uyguladığı gümrük vergileri ise %34’e yükselecek.

Ancak her iki hükümet arasındaki görüşmelerin devam edeceği ve yeni bir anlaşmaya varılabileceği belirtiliyor.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent her iki ülkenin de “iki tarafın da ayrışma istemediği konusunda” fikir birliği içinde olduğunu söylerken, Çin Ticaret Bakanlığı anlaşmanın “farklılıklar arasında köprü kurmak ve işbirliğini derinleştirmek için temel oluşturacak” bir adım olduğunu söyledi.

Dolayısıyla ABD ile Çin arasındaki ilişkiler daha dostane görünüyor, ancak Trump’ın başkanlığı döneminde şimdiye kadar gördüğümüz gibi işler hızla değişebiliyor.

İki ülke birbirine ne alıp satıyor?

Bu sorunun kısa yanıtı: Çok fazla şey.

2024’te ABD’den Çin’e ihraç edilen en büyük mal kategorisi soya fasulyesiydi – öncelikle Çin’in yaklaşık 440 milyon domuzunu beslemek için kullanılıyordu. ABD Çin’e büyük miktarda ilaç ve petrol de satmıştı.

Bunun karşılığında Çin büyük miktarlarda elektronik, bilgisayar ve oyuncak ihraç etmişti.

ABD’nin Çin’den ithal ettiği en büyük kategori, toplamın %9’unu oluşturan akıllı telefonlar. Bu akıllı telefonların büyük bir kısmı Çin’de üretilen Apple iPhone’lardan oluşuyor.

Ancak ABD, Çin’e sattığından (145 milyar dolar) çok daha fazlasını Çin’den satın alıyor (440 milyar dolar) ki bu da Trump’ın uzun zamandır memnun olmadığı bir durum.

ABD’ye satın aldıklarından daha fazlasını satan ülkelere daha yüksek gümrük vergileri getirme gerekçesinin bir kısmı, ABD’li tüketicileri daha fazla Amerikan malı satın almaya teşvik etmek, toplanan vergi miktarını artırmak ve imalat istihdamını artırmaktır.

Son aylarda tırmanan ticaret savaşı Pasifik Okyanusu üzerinden sevk edilen mal miktarında bir düşüşe yol açtı, ancak yatırımcılar ateşkesin bir toparlanmaya yol açacağına inanıyor ve dünyanın en büyük nakliye şirketlerinden bazılarının hisseleri yükseliyor.

Hangi taraf kazandı?

Her iki tarafın siyasetçileri de bu ateşkesle ilgili zafer iddialarında bulunmaya başladı ve şüphesiz bulunmaya da devam edecekler.

Avrupa Dış İlişkiler Konseyi Asya Programı Direktörü Janka Oertel’e göre, ABD ve Çin bunu ortak bir anlaşma olarak nitelendirse de Pekin’de bu, Trump yönetiminin gümrük vergilerinden geri adım attığı şeklinde yorumlanacak:

“Başladığımız noktaya geri döndük, artık müzakereler başlayabilir. Sonuç belirsiz ama Çin şu anda psikolojik olarak eskisinden daha güçlü bir konumda.”

ABD, Çin’den ithal edilen mallara uyguladığı gümrük vergisi oranının daha düşük olmasına rağmen %30 ile hala yüksek olduğunu savunacaktır.

Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada “Bu ticaret anlaşması ABD için bir kazançtır ve Başkan Trump’ın Amerikan halkının yararına olan anlaşmaları güvence altına alma konusundaki eşsiz uzmanlığını göstermektedir” denildi.

Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve kontrol edildi. Bir pilot proje kapsamında çevirisi için yapay zekadan da faydalanıldı.