Serbest Görüş Ekonomi
Dünyadaki en yüksek ulusal borç miktarına sahip olan Amerika Birleşik Devletleri, uzun vadeli mali istikrarı sağlama konusunda giderek artan endişelerle karşı karşıya.
Al Jazeera’nın derlediği son dosya haberde, pazar günü ABD’deki önemli bir kongre komitesinin Başkan Donald Trump’ın bu hafta içinde Temsilciler Meclisi’nden geçebilecek yeni vergi indirimi tasarısını onayladığı kaydedildi.
Trump’ın 2017 vergi indirimlerini genişleten ve ulusal borca 5 trilyon dolara kadar ekleme yapabilecek olan tasarı, Cuma günü kredi değerlendirme kuruluşu Moody’s’in ABD’nin kredi notunun düşürülmesinin ardından endişeleri derinleştirdi.
ABD’nin kamu borcu ne kadar?
Borç, basitçe ABD hükümetinin borç verenlere borçlu olduğu toplam para miktarına işaret ediyor. Güncel durumda şu anda 36.2 trilyon dolar tutarında olan bu rakam, ülkenin yıllık ekonomik çıktısının veya gayrisafi yurtiçi hasılasının (GSYH) yüzde 122’sini temsil ediyor. Bu borç oranının her üç ayda bir yaklaşık 1 trilyon dolar arttığı kaydedildi.
ABD tarihinde yüksek borç/GSYH oranı 2020’de pandemi sırasında yüzde 133’e ulaşmıştı. ABD, dünyada en yüksek borç/GSYH oranına sahip ilk 10 ülke arasında yer alıyor.
Amerikan Merkez Bankası (Fed)’in yayımladığı grafik, ABD’nin 1970 yılından bu yana ABD borcunun ülke gayri safi yurt içi hasılasına oranını görselleştiriyor:
Borç tavanı ne demek, sürekli yükselmesinin nedeni nedir?
Hükümet topladığından daha fazla para harcadığında yaratılan açığa “bütçe açığı” denmektedir.
Bu açığı kapatmak için hükümet daha fazla borçlanır. Borçlanmanın yasama onayına tabi olmasını sağlamak için ABD Kongresi, hükümetin Sosyal Güvenlik, sağlık ve savunma gibi mevcut yükümlülüklerini finanse etmek için ne kadar borçlanabileceğine dair bir sınır belirler. Bu limit borç tavanı olarak bilinir.
Tavana ulaşıldığında, Kongre limiti yükseltmediği ya da askıya almadığı sürece hükümet daha fazla borçlanamaz. Kongre 1960’tan bu yana 78 kez borç tavanını yükseltti, askıya aldı ya da şartlarını değiştirerek ABD’nin daha fazla borçlanmasına izin verdi.
Farklı ABD başkanları dönemlerinde federal açık nasıl seyretti?
Federal açık, hükümetin tek bir yıl içinde getirdiğinden ne kadar daha fazla para harcadığıdır. Federal bir fazla, ABD’nin harcadığından daha fazla para getirdiği anlamına gelir.
Trump’ın ilk döneminde, özellikle de 2020’de, COVID-19 salgını sırasında, iş kayıpları nedeniyle vergi gelirleri düşerken hükümetin yoğun bir şekilde harcama yaptığı dönemde açık hızla büyüdü. O yıl açık, ABD ekonomisi büyüklüğünün (GSYH) yaklaşık yüzde 15’ine ulaştı.
Eski Başkan Bill Clinton döneminde ise, dot-com patlaması gibi elverişli ekonomik koşulların yanı sıra daha fazla gelir sağlayan vergi artışlarının sonucu olarak federal bir fazla vardı.
1960 yılından bu yana Eisenhower ile başlayan ve son Trump dönemine uzan ABD başkanları önderliğindeki ekonomi yönetimlerinin verdikleri federal açık-fazla miktarını gösteren grafik şu şekilde:
