Von der Leyen’den AB liderler zirvesi öncesinde ‘800 milyar euroluk’ silahlanma planı önerisi

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen Salı günü, Washington’un Ukrayna’ya yönelik tüm askeri yardımları askıya alarak AB’ye kendi yardımlarını arttırması yönünde baskı yapmasından saatler sonra, üye devletlerin savunma harcamalarında büyük bir artışı finanse etmek üzere ‘Avrupa’nın yeniden silahlanması’ planı kapsamında 800 milyar euroluk savunma harcamasını harekete geçirilebileceğini belirtti.

Avrupa Komisyonu Başkanı, “Yeniden silahlanma çağındayız ve Avrupa, hem kısa vadede harekete geçme ve Ukrayna’yı destekleme aciliyetine yanıt vermek hem de uzun vadede kendi Avrupa güvenliğimiz için daha fazla sorumluluk alma ihtiyacını karşılamak üzere savunma harcamalarını büyük ölçüde arttırmaya hazırdır,” dedi.

Perşembe günü yapılacak olağanüstü zirve öncesinde AB liderlerine gönderdiği bir mektupta detaylarını açıkladığı beş tedbir arasında, hava ve füze savunması, topçu sistemleri, füzeler ve mühimmat, insansız hava araçları ve anti-drone sistemleri de dahil olmak üzere pan-Avrupa kabiliyetlerine yönelik ortak savunma yatırımlarını finanse etmek üzere üye ülkelere 150 milyar euro kredi sağlayacak “yeni bir araç” da yer alıyor.

Gazetecilerden soru almayan Von der Leyen, bu paranın nasıl toplanacağı ve COVID-19 pandemisi sonrası kurtarma fonundan gelen yaklaşık 90 milyar euroluk kullanılmamış paranın bunun bir parçasını oluşturup oluşturmayacağı konusunda ayrıntı vermedi.

Bloğun savunma ihtiyaçlarını finanse etmek üzere Eurobond adı verilen tahvillerin çıkarılmasına şimdiye kadar bazı üye devletler şiddetle karşı çıktı.

İstikrar ve Büyüme Paktı’nın “cayma maddesinin” etkinleştirilmesi, von der Leyen’in savunma paketindeki diğer kilit önlemler arasında yer alıyor. Münih Güvenlik Konferansı’ndaki açılış konuşmasında, von der Leyen bloğun mali kurallarındaki “cayma maddesini” etkinleştirerek bütçe sınırını kaldırmayı teklif edeceğini duyurmuştu.

Bu sayede üye devletler, savunma harcamalarını ulusal harcamalarının dışında tutabilecek ve böylece hükümet açığı ve borcunun gayrisafi yurtiçi hasılanın (GSYH) sırasıyla yüzde 3 ve yüzde 60’ının altında kalmasını zorunlu kılan bloğun mali politikasına ters düşme riskiyle karşı karşıya kalmayacak.

Komisyon Başkanı, AB ülkelerinin savunma harcamalarını GSYH’nin ortalama yüzde 1,5’i oranında arttırmaları halinde, önümüzdeki dört yıl içinde 650 milyar euro’nun serbest bırakılabileceğini iddia etti.

Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı geniş çaplı işgal etmesinden bu yana AB üyesi ülkeler savunma harcamalarını büyük ölçüde arttırdı, ancak eşit oranda değil: Polonya geçen yıl GSYH’sinin yüzde 4,12’sini savunmaya harcarken, İspanya sadece yüzde 1,12’sini ayırdı.

AB’nin 23 üye ülkesini kapsayan NATO müttefikleri arasında savunma harcamaları hedefinin mevcut GSYH’nin yüzde 2’si seviyesinden yükseltilmesi için müzakereler devam ediyor. Haziran sonunda Lahey’de yapılacak zirvede bir karar açıklanması bekleniyor.

Von der Leyen tarafından önerilen diğer üç tedbir arasında üye devletlerin savunma harcamalarını arttırmak için uyum politikası programlarından daha fazla yararlanmalarına izin verilmesi, Avrupa Yatırım Bankası’nın (EIB) görev alanının savunma projelerinin finansmanını arttıracak şekilde genişletilmesi ve özel bankaların da sektöre daha fazla para aktarmalarını sağlamak için Tasarruf ve Yatırım Birliği’nin hızlandırılması yer alıyor.

Von der Leyen, “Önümüzdeki asıl soru, Avrupa’nın durumun gerektirdiği kadar kararlı bir şekilde hareket etmeye hazır olup olmadığı ve Avrupa’nın ihtiyaç duyulan hız ve hırsla hareket etmeye hazır ve muktedir olup olmadığıdır,” dedi.

AB liderlerinin önerilen savunma paketini perşembe günü Brüksel’de yapılacak ve Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy’nin de katılması beklenen olağanüstü zirvede görüşmeleri bekleniyor.

AB liderleri 23 Şubat’ta Donald Trump’ın Rusya’ya yönelik hızlı diplomatik açılımına yanıt olarak toplanmıştı ancak Zelenskiy ile Amerikan Başkanı arasında Beyaz Saray’da gerçekleşen ve Ukraynalı liderin planlanan ziyareti sona ermeden ve Washington’un gelecekteki saldırılara karşı caydırıcı olabileceğini söylediği bir mineral anlaşması imzalamadan ayrıldığı tartışmalı toplantının ardından aciliyet duygusu daha da arttı.

Pazartesi günü Trump’ın ABD’nin Ukrayna’ya yaptığı tüm askeri yardımları askıyaaldığını açıklaması, bir barış anlaşmasının “çok hızlı bir şekilde yapılabileceğini” savunması ve “belki de birilerinin anlaşma yapmak istemediğini” iddia etmesiyle yaşanan kriz devam etti.

REKLAM

Perşembe günkü zirve, Macaristan Başbakanı Viktor Orban ve Slovakya Başbakanı Robert Fico’nun savaştan zarar gören ülkeye askeri yardımın arttırılması çağrısını veto etme tehdidinde bulunmaları nedeniyle üye devletler arasında Ukrayna konusundaki görüş ayrılıklarının altını çizme riski taşıyor.

Euronews’in ulaştığı zirve sonuç taslaklarına göre liderler bu toplantıda savunma harcamalarının nasıl artırılacağı konusunda bir karar almayacak ve bunun yerine Mart ayında Komisyon’un Savunma Beyaz Kitabı’nın yayınlanmasının ardından yapılacak zirvede konuya “geri dönecekler.”