Tarihi Bir Dönüm Noktası… Türkiye 65 Yıllık Mücadelesini Kazandı

ABD’nin Ohio eyaletinde bulunan Cleveland Sanat Müzesi koleksiyonundaki Marcus Aurelius heykeli için yarım asırdan fazladır süren mücadele sonuçlandı. Anadolu tarihinin kayıp hazinelerinden Boubon Antik Kenti kökenli bronz heykel, Türkiye’ye iade edilecek.

Heykel, Roma İmparatoru Marcus Aurelius’u bir filozof olarak tasvir ediyor. Burdur’daki Boubon Antik Kenti’nde 1960’lı yıllarda gerçekleştirilen kaçak kazılarla yurt dışına kaçırılan heykel, milattan sonra 2’nci ve 3’üncü yüzyıllarla ilişkilendiriliyor. Cleveland Sanat Müzesi koleksiyonuna dahil edilen eser, Türkiye’nin 65 yılı aşkın bir süredir peşinde olduğu eserlerden bir tanesiydi.

SAVCILIK KABUL ETTİ

Kültür ve Turizm Bakanlığı ile New York Manhattan Bölge Savcılığı ve Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi arasında 2021’de başlayan iş birliği sayesinde, Lucius Verus, Septimius Severus ve İmparator Caracalla’ya ait heykeller de dahil olmak üzere birçok Boubon kökenli nadide eser anavatanına döndü.

Bakanlığın arşiv belgeleri, akademik araştırmalar ve antik kentteki kazı çalışmaları heykelin orijinal yerini ortaya koydu. Antik kentte yapılan yoğun kaçak kazılar hakkında bilgi sahibi olan kişilerin ifadeleri bilimsel verileri destekleyince Manhattan Bölge Savcılığı ve Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi (HSI), Türkiye’nin iade talebini haklı bularak Cleveland Sanat Müzesi’ndeki heykele el konulmasına karar verdi.

ANTİK KENTE OLDUĞU İSPATLANDI

Cleveland Sanat Müzesi, el koyma kararına karşı Ekim 2023’te mahkemeye başvurarak heykelin kökeninin kesin olmadığı yönünde itiraz etti. Ancak Türkiye’nin sunduğu bilimsel veriler ve titiz analizler, müzenin bu itirazını çürüttü.

Kültür ve Turizm Bakanlığı güçlü kanıtlara rağmen uzlaşmacı bir yaklaşım göstererek Cleveland Sanat Müzesinin bilimsel analiz çalışmaları yapılması talebini olumlu karşıladı. Bakanlık uzmanlarının gözetiminde 2024 yılının Mayıs ayında heykelin müzede silikon ayak kalıbı alınarak Boubon Antik Kenti’ndeki bronz heykel kaideleriyle birebir uyumlu olduğu belirlendi.

Cleveland Müzesi tarafından yetkilendirilen arkeometri uzmanı Prof. Dr. Ernst Pernicka ve Bakanlığın uzman konservatörleri, Boubon Antik Kenti ile Burdur Müzesi’nde bulunan Boubon kökenli Valerianus heykeli ve Marcus Aurelius heykelinden kurşun izotop, taş ve toprak analizleri için numuneler aldı. Ayrıca, Almanya’daki Curt Engelhorn Arkeometri Merkezi laboratuvarlarında yapılan tarafsız analizler, heykelin Boubon’da uzun yıllar gömülü kaldığını kesin olarak ispatladı.

MÜZEDEN İADEYE ONAY

Bilimsel bulguların ardından Cleveland Sanat Müzesi, Marcus Aurelius heykelinin Türkiye’ye iadesini kabul etti ve bu karar Manhattan Bölge Savcılığı tarafından Türkiye’ye resmen bildirildi. Böylece yurt dışına kaçırılan eserleri diplomatik, hukuki ve bilimsel yollarla geri getirmek üzere çalışmalarını sürdüren Kültür ve Turizm Bakanlığı, Marcus Aurelius heykelinin dönüşünü bu mücadelenin en önemli dönüm noktalarından biri olarak kayıtlara geçirdi.

Kaynak: ANKA