‘Hemen Her Sektörde Var’ Demişti: Vergi Gelirlerinde 20 Yıl Sonra İlk! 2024 Yılı En Kötüsü Oldu

TEPAV Bütçe İzleme Bülteni’nin beşinci sayısı yayımlandı. TEPAV Bütçe İzleme Bülteni’nin 2024 yılına dair değerlendirmesinde, Merkezi Yönetim Bütçesi (MYB) açığının 2023 yılına göre yüzde 52,6 oranında artış gösterdiği belirtildi. Aynı dönemde vergi gelirlerinin artışı, bütçe harcamalarındaki artışı geride bırakmış durumda.

Bülten, enflasyon ve büyüme oranlarının hedeflerden önemli ölçüde sapmasının, bütçe gerçekleşmelerine de olumsuz yansıdığını vurguladı. Özellikle, büyüme ve enflasyon hedeflerindeki sapmaların bütçedeki öngörüleri de etkilemiş olduğu ifade edildi.

ENFLASYONLA MÜCADELEYE BÜTÇE AÇIĞI ENGELİ

2024 yılında GSYH’ye oranla yüzde 4,8 seviyesinde gerçekleşen bütçe açığı, maliye politikasının enflasyonla mücadeleye yeterince destek vermediğini gösterdi. Bütçe harcamalarındaki katılık, ertelenen kamu harcamaları ve sınıra dayanan vergi performansı nedeniyle, 2025 yılında hedeflenen yüzde 3’lük bütçe açığına ulaşılabilmesi için güçlü bir mali duruş sergilenmesi gerektiği kaydedildi.

Bütçedeki gelirlere katkı sağlayan en önemli kalem, vergi dışı gelirlerde gerçekleşen tek defalık nitelikteki artış oldu. Bu artış, Hazine’nin faiz gelirlerindeki yüksek dönemsel artış, idari ve vergi para cezaları ile alınan bağış ve yardımların etkisiyle sağlandı.

VERGİ PERFORMANSINDA DİKKAT ÇEKEN VERİ

Hükümet vergi gelirlerini kayıt dışılığı azaltarak artırmak isterken Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “Kayıt dışılık Türkiye’nin en büyük sorunlarından biri. Sadece bu bir gelir kaybı meselesi değil. Türkiye’de vergi oranlarını artırmaktansa artık tamamen kayıt dışı çalışan işletmeleri kayıt altına alarak bütçe açığını azaltmak istiyoruz. 2025’te kapısını çalmayacağımız hiçbir mükellefin olmayacağını ilan etmek istiyorum. Bu dönemin en önemli özelliği sürekli sahada olacağız. Denetimlerimizi ölçek gözetmeksizin gerçekleştiriyoruz. 2024’te başladık buna. 1.2 milyon denetim uygulaması yaptık. Sonuç da almaya başladık. Bu yıl bunu katlamak istiyoruz. Özellikle Maliye’de bazı birimleri kapatıp oradaki elemanlarımızı kurslara tabi tutup sahada kullanacağız. Tüm OSB’lerin, hallerin, sanayilerin giriş çıkışlarına çadır kuracağız tabiri caizse. Her sektörde istisnasız kayıt dışılık görüyoruz” dedi.

Ancak enflasyonun vergi gelirlerini artırıcı etkisine rağmen, 2024 yılına ait yapısal vergi düzenlemelerinin sınırlı kalması ve bazı vergi kalemlerindeki düşük performans nedeniyle, vergi gelirleri bütçe ve Orta Vadeli Program (OVP) hedeflerinin altında kaldı. 2024, son 20 yılın en düşük vergi performansına sahip yılı oldu.

SOSYAL KORUMA VE YOKSULLUKLA MÜCADELE BÜTÇELERİ AZALDI

Bütçedeki harcamalarda en büyük artış, cari transferler kaleminde yaşandı. 2024 yılında sosyal koruma harcamaları, toplam bütçe harcamalarının sadece yüzde 4,2’sini oluşturdu. Seçim sonrası dönemde sosyal koruma ve yoksullukla mücadeleye ayrılan bütçe kaynaklarının reel olarak azaldığı belirtildi.

2024 yılı itibarıyla, özellikle hane halkına yapılan transferlerin payı azaldı. Tarımsal destekleme ödemelerinin ise enflasyonun ve genel artış oranlarının altında kaldığı ifade edildi. Bütçede doğrudan yoksullukla mücadeleye ayrılan kaynaklar, toplam bütçenin yalnızca yüzde 2,5’ine denk geldi ve bu oran oldukça düşük seviyelere geriledi.

Kaynak: Haber Merkezi