ABD merkezli düşünce kuruluşu Freedom House “Dünyada Özgürlükler” raporunu yayınladı. Raporda “son 10 yılda özgürlüklerde en fazla gerileyen ülkeler” listesinde Türkiye, 22 puan düşüşle 7’nci sırada yer aldı.
İlk sırada Nikaragua bulunurken ikinci sırada Tunus, üçüncü sırada El Salvador ile Tanzanya yer aldı. Bu ülkeleri sırasıyla Nijer, Hong Kong ve Sırbistan takip etti. Venezuela da Türkiye ile son 10 yılda özgürlüklerin en fazla gerilediği ülkeler listesinde 22 puan düşüşle yedinci sırada yer aldı.
Türkiye ayrıca “özgür olmayan ülkeler” listesinde kalmaya devam etti. Türkiye ilk kez 2018 yılında bu kategoriye alınmıştı.
Dünyada küresel özgürlüğün 2024 yılında da 19’uncu kez üst üste gerilediğine dikkat çekilen raporda, 60 ülkede siyasi haklar ve sivil özgürlüklerde gerileme yaşandığı, sadece 34 ülkede iyileşme kaydedildiği belirtildi.
El Salvador, Haiti, Kuveyt ve Tunus bu yıl en fazla puan düşüşü yaşayan ülkeler olurken, Bangladeş, Butan, Sri Lanka ve Suriye en büyük kazanımları sağlayan ülkeler olarak sıralandı.
Suriye ile ilgili raporda, “Suriye Cumhurbaşkanı Beşar Esat’ın Aralık 2024’te, barışçıl demokrasi yanlısı protestoları acımasızca ezerek bir iç savaş başlatmasından 13 yıldan fazla bir süre sonra aniden düşmesi, dünyaya despotik kontrolün çoğu zaman göründüğünden daha kırılgan olduğunu hatırlattı” değerlendirmesine yer verildi.
“Dünyanın yüzde 40’ı özgür değil”
Raporda dünya genelinin “kısmen özgür” ve “özgür olmayan” ülkelerde yaşadığı belirtildi. 195 ülke göz önünde bulundurulduğunda halkların yüzde 40’ının “kısmen özgür”, yüzde 40’ının “özgür olmayan”, yüzde 20’sinin ise “özgür” ülkelerde yaşadığı kaydedildi.
2024’te seçimlerin yapıldığı ülkelerin ve bölgelerin yüzde 40’ından fazlasında adayların suikast girişimleri veya saldırıların hedefi olduğu ifade edildi. Raporda, “Oy verme yerleri saldırıya uğradı veya seçim sonrası protestolar orantısız güç kullanılarak bastırıldı. Otoriter ülkelerdeki seçimler, gerçek muhalif adayların katılmasını engellemek için manipüle edildi” denildi.
“2024 yılında dünya sadece daha az güvenli değil, aynı zamanda daha az özgür”
2024 yılında yaşanan çatışmaların demokrasiyi engellediği kaydedilerek, şu tespitte bulunuldu:
“Devam eden iç savaşlar ve devletlerarası çatışmaların yanısıra silahlı milisler, paralı askerler ve suç örgütleri tarafından uygulanan şiddet, güvenliği zayıflattı ve temel hakların kullanılmasını engelleyerek 2024 yılında dünyayı sadece daha az güvenli değil, aynı zamanda daha az özgür hale getirdi.”
Diğer yandan dünyada 2024 yılında yaşanan olumlu gelişmelerin demokratik atılımlar için potansiyel bulunduğuna işaret ettiği belirtilerek, rekabetçi seçimler veya uzun süredir devam eden otoriter rejimlerin çöküşünü takiben demokratik kurumları yeniden inşa etmek ve güçlendirmek gibi fırsatların ortaya çıktığı kaydedildi.
Freedom House’un “Dünyada Özgürlükler” raporu, siyasi haklar ve sivil özgürlükler üzerine her ülke ve belirli bir grup bölge için sayısal derecelendirmeler ve açıklayıcı metinlerden oluşan yıllık bir küresel değerlendirme olarak biliniyor. 2025 yılı raporu 1 Ocak-31 Aralık 2024 tarihlerini ve 195 ülke ile 13 bölgedeki gelişmeleri kapsıyor.
