Serbest Görüş Ekonomi
Merkezi yönetim bütçesinde 2024’te vergi gelirleri bir önceki yıla kıyasla yüzde 62,3 artarak 7 trilyon 304 milyar 863 milyon liraya yükseldi.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, 2024 yılının aralık ayı ve ocak-aralık dönemi bütçe uygulama sonuçlarını açıkladı.
Buna göre, merkezi yönetim bütçe giderleri Aralık 2023’te 1 trilyon 395 milyar 37 milyon lira iken geçen yılın aynı ayında yüzde 22,3 artışla 1 trilyon 706 milyar 788 milyon liraya çıktı. Böylece 2024’te merkezi yönetim bütçe giderleri için öngörülen 11 trilyon 89 milyar 37 milyon lira ödeneğin yüzde 15,4’ü kullanılmış oldu.
Faiz dışı denge, Aralık 2023’te 805 milyar 681 milyon lira açık iken 2024’ün aynı ayında 753 milyar 958 milyon lira’ya ulaştı.
Faiz hariç bütçe giderleri, Aralık 2024’te bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 20,6 artarak 1 trilyon 631 milyar 535 milyon liraya yükseldi. Faiz hariç giderlerin bütçe ödeneklerine göre gerçekleşme oranı ise 2023’ün aynı ayında yüzde 27,4 iken geçen ay yüzde 16,6 olarak hesaplandı.
Personel giderleri yüzde 84,9 arttı
Aralık 2024’te personel giderleri, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 84,9 artarak 173 milyar 923 milyon lira oldu. Personel giderleri için bütçede öngörülen 2 trilyon 553 milyar 495 milyon lira ödeneğin yüzde 6,8’i kullanıldı.
Sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri, Aralık 2024’te bir önceki yılın aynı ayına kıyasla yüzde 76,7 artışla 27 milyar 574 milyon liraya yükseldi ve bütçede öngörülen 312 milyar 451 milyon lira ödeneğin yüzde 8,8’i kullanılmış oldu.
Söz konusu dönemde, mal ve hizmet alım giderleri için bütçede öngörülen 679 milyar 766 milyon lira ödeneğin yüzde 21,9’u harcandı. Aralık 2024’te yüzde 81,9 artışla 148 milyar 571 milyon lira mal ve hizmet alımı gideri gerçekleşti.
Cari transferler Aralık 2024’te, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 38,8 artarak 429 milyar 888 milyon lira oldu. Bütçede öngörülen 4 trilyon 266 milyar 709 milyon lira ödeneğin yüzde 10,1’i kullanıldı.
Aralık 2024’te 218 milyar 75 milyon lira sermaye gideri gerçekleşirken sermaye transferi 568 milyar 644 milyon lira olarak hesaplandı. Borç verme giderleri ise 64 milyar 861 milyon lirayı buldu.
Faiz giderleri, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 77,8 artışla 75 milyar 253 milyon liraya ulaştı.
Bütçe gelirleri
Merkezi yönetim bütçe gelirleri, Aralık 2023’te 547 milyar 23 milyon lira iken geçen ay yüzde 60,4 artarak 877 milyar 577 milyon liraya yükseldi. Bütçe tahminine göre, bütçe gelirlerinin gerçekleşme oranı Aralık 2023’te yüzde 11,1 iken geçen ay yüzde 10,4 oldu.
Vergi gelirleri tahsilatı 754 milyon liraya çıktı
Vergi gelirleri tahsilatı, geçen ay, Aralık 2023’e göre yüzde 60,4 artarak 707 milyar 754 milyon liraya çıktı. Vergi gelirlerinin bütçe tahminine göre gerçekleşme oranı ise Aralık 2023’te yüzde 10,3 iken geçen ay yüzde 9,6 olarak hesaplandı.
Genel bütçe vergi dışı diğer gelirleri yüzde 48,7 artışla 136 milyar 604 milyon liraya yükseldi. Özel bütçeli idarelerin öz gelirleri 29 milyar 619 milyon lira, düzenleyici ve denetleyici kurumların gelirleri 3 milyar 600 milyon lira olarak kaydedildi.
Vergi türleri itibarıyla Aralık 2024’te bir önceki yılın aynı ayına göre gelir vergisi yüzde 122,6, kurumlar vergisi yüzde 1,6, dahilde alınan katma değer vergisi yüzde 82,3, özel tüketim vergisi yüzde 48,2, banka ve sigorta muameleleri vergisi yüzde 93,1, ithalde alınan katma değer vergisi yüzde 26,1, damga vergisi yüzde 74,1, harçlar yüzde 75 ve diğer vergiler tahsilatı yüzde 21,7 arttı.
Ocak-Aralık 2024 dönemi gerçekleşmeleri
Merkezi yönetim bütçe giderleri, 2023’te 6 trilyon 588 milyar 16 milyon lira iken geçen yıl yüzde 63,6 artışla 10 trilyon 777 milyar 9 milyon liraya yükseldi. Böylelikle 2024’te merkezi yönetim bütçe giderleri için öngörülen 11 trilyon 89 milyar 37 milyon lira ödeneğin yüzde 97,2’si kullanılmış oldu.
Faiz hariç bütçe giderleri, Ocak-Aralık 2024 döneminde bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 60,8 artarak 9 trilyon 506 milyar 553 milyon liraya çıktı. Faiz hariç giderlerin bütçe ödeneklerine göre gerçekleşme oranı yüzde 96,7 olarak hesaplandı.
Personel giderleri, söz konusu dönemde yüzde 101,3 artışla 2 trilyon 665 milyar 963 milyon lira olurken personel giderleri için bütçede öngörülen 2 trilyon 553 milyar 495 milyon lira ödeneğin yüzde 104,4’ü kullanıldı.
Sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri, bu dönemde 2023’e kıyasla yüzde 78,8 artarak 332 milyar 157 milyon liraya yükseldi ve bütçede öngörülen 312 milyar 451 milyon lira ödeneğin yüzde 106,3’ü harcandı.
Ocak-Aralık 2024 döneminde mal ve hizmet alım giderleri için bütçede öngörülen 679 milyar 766 milyon lira ödeneğin yüzde 109,6’sı kullanıldı. Bu dönemde, yüzde 64,1 yükselişle 744 milyar 865 milyon lira mal ve hizmet alımı gideri gerçekleşti.
Cari transferler yüzde 62,8 artarak 3 trilyon 863 milyar 599 milyon lira oldu. Bütçede öngörülen 4 trilyon 266 milyar 709 milyon lira ödeneğin yüzde 90,6’sı harcandı.
Söz konusu dönemde 943 milyar 100 milyon lira sermaye gideri, 640 milyar 357 milyon lira sermaye transferi yapıldı. Borç verme giderleri ise 316 milyar 513 milyon lira olarak hesaplandı.
Faiz giderleri yüzde 88,3 artarak 1 trilyon 270 milyar 455 milyon lirayı buldu.
Merkezi yönetim bütçe gelirleri ise 2023’te 5 trilyon 207 milyar 566 milyon lira iken geçen yıl yüzde 66,5 artışla 8 trilyon 670 milyar 863 milyon liraya çıktı. Bütçe tahminine göre, bütçe gelirlerinin ocak-aralık dönemi gerçekleşme oranı 2023’te yüzde 105,6 iken geçen yıl yüzde 102,8’e geriledi.
Vergi gelirleri tahsilatı, söz konusu dönemde bir önceki yıla göre yüzde 62,3 artarak 7 trilyon 304 milyar 863 milyon liraya ulaştı. Vergi gelirlerinin bütçe tahminine göre gerçekleşme oranı ise yüzde 98,6 olarak kayıtlara geçti.
Genel bütçe vergi dışı diğer gelirleri de yüzde 90,3 artarak 1 trilyon 134 milyar 182 milyon liraya çıktı. Özel bütçeli idarelerin öz gelirleri 187 milyar 878 milyon lira, düzenleyici ve denetleyici kurumların gelirleri 43 milyar 941 milyon lira olarak hesaplandı.
Vergi türleri itibarıyla Ocak-Aralık 2024 döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre gelir vergisi yüzde 120,1, kurumlar vergisi yüzde 13,2, dahilde alınan katma değer vergisi yüzde 96,4, özel tüketim vergisi yüzde 56,4, banka ve sigorta muameleleri vergisi yüzde 158,8, ithalde alınan katma değer vergisi yüzde 40,5, damga vergisi yüzde 78,9, harçlar yüzde 59,6 ve diğer vergi gelirleri yüzde 40,5 arttı.
