Ne unutulan ne de hakkıyla tanınan bir önder: Hürrem

HABER MERKEZİ – Aram Yayınevi’nden çıkan “Hürrem: Tarihin ilk komünist önderi” romanında okur; hem Hürrem’i, hem kendisini takip eden ve ismiyle anılan Hürremi direnişçileri, hem de Mazdek Hemedani’nin, ilk Hürremi olduğunu öğrenecek Şiyar Palu’nun kaleminden.

Dinlerin toplumsal yönlerini esas alan ve toplumcu özelliklere sahip olanlar, sınıflaşmaya karşı çıkan, erkek ve kadın eşitliğini savunan, insanlığın mutluluğu için mücadele eden ve bu uğurda toprağa düşen Mazdek’i muhakkak duymuştur. Ama ne kadarımız Mazdek’in yoldaşı, kadın-erkek eşitliği konusunda Mazdek’in fikirleri üzerinde büyük etkide bulunan, onu şekillendiren ve Mazdek ile birlikte olduğu gibi Mazdek’ten sonra da mücadeleyi sürdürerek, toplumsal bir hareketle Sasani Hanedanlığı’na karşı Mazdek’in anısını yaşatan Hürrem’i biliriz? Geçmişten günümüze erkeğin gölgesi gibi gösterilmeye çalışılan ve gitgide silikleştirilen kadın öncülere, Hürrem de eklenmeye çalışıldı muhakkak. Ancak aradan geçen yaklaşık 1500 yıla rağmen Hürrem unutulmadı. Ama hakkıyla tanınmadı da. 

Şiyar Palu, uzun ve titiz araştırmaları sonucu kaleme aldığı 352 sayfalık “Hürrem: Tarihin ilk komünist önderi” romanıyla, böylesi bir ihtiyaca yanıt olmaya çalışıyor. Aram Yayınevi’nden çıkan roman ile, okur hem Hürrem’i, hem kendisini takip eden ve ismiyle anılan Hürremi direnişçileri, hem de aslında Mazdek Hemedani’nin, ilk Hürremi olduğunu öğrenecek Şiyar Palu’nun kaleminden. 

Yazar, akıcı, kısa ve net cümleleriyle Tizpon’dan Gundişapur’a, Rey’den Xorasan’a, Elburz dağlarından Med Dağları’na Hürrem’in ayak izlerini takip ederken, her biri korkusuz birer savaşçı ve toplumsal önder olan Dayzer, Qade ve Kevi’yi, Awyer, Perva ve Şirin’i, Hoşeng, Destan, Şêrdil, Öğretmen ve Hekim; Baniko ve Kewyar’ı tanıyor ve günümüze kadar etkisini sürdüren Hürremi düşünceye yaptıkları katkıya tanıklık ediyor. 

HÜRREM EN ÜST TABAKAYI DA ETKİLİYOR

Okur romanın her bir sayfasında Hürremi fikirlerin nasıl köylerden kentlere, dağ oyuklarındaki yerleşim yerlerinden sarayın en korunaklı mekanlarına yayıldığını okuyacak. Hürremi fikirlerin sadece yoksul halkın umudu olmadığını, bir süre sonra farklı tabakalardaki kadınlar başta olmak üzere her kesimi etkilemeye başladığını görecek. Öyle ki İran sarayındaki en üst tabaka bile Hürrem’in görüşlerinden etkileniyor. 

Düşünün Mazdek ve yoldaşlarını katleden, sırf Hürrem’indir diye “Mühür” adlı atı bile vahşice öldürten Hüsrev’in torunu olan II. Hüsrev’in iki kızı Purandoxt ve Azermîdoxt isimli kraliçeler, iki dönem boyunca Sasani Hanedanlığı’nı yönetiyor. Etkilendikleri Hürremdin sayesinde, ülkeyi kadın kültürüyle yönetmeye çalışıyorlar. Bu ve buna benzer birçok bilinmezi Şiyar Palu “Hürrem: Tarihin ilk komünist önderi” isimli tarihi romanında anlatıyor.

‘AHLAKLI OLMAKLA ZULME KARŞI DİRENMEYİ BİR TUTAN ÖĞRETİ’

Kitabın arka kapak tanıtım yazısında şöyle deniliyor: “Tanrıçalar zamanından sonra bir kadın adına kurulmuş ilk ve son dindi Hürremdin! Güzelliklerin ve iyiliklerin kaynağı olan özgür iradeyi, yüce maneviyatı, toplumsal ahlak ve toplumsal mutluluğu, eşitliği savunuyordu. Kadınların erkeklerle eşitliğini savunduğu gibi aynı zamanda kadın öncülüğünü ilke edinmişti. Din inancını yüceltirken insanlara kulluk etmeyi yasaklıyordu. Ahlaklı olmakla zulme karşı direnmeyi bir tutuyordu. Direnmeyenin ahlaklı olamayacağını iddia ediyordu.”

Şiyar Palu’nun kaleme aldığı “Hürrem: Tarihin ilk komünist önderi” romanı, tarihi bir karakter olan büyük toplumcu önder Hürrem’e dair yazılmış ilk kitap olma özelliği taşıyor.

MA / Abdurrahman Gök