Mêdêa Kürdistan turnesine çıkıyor

ANKARA – Kürdistan turnesine çıkacak olan Mêdêa oyunu 3 Ocak’ta Amed’de sahnelenecek. Oyunun yönetmeni Zelal Anğay, Kürtçe tiyatronun baskılara karşı ayakta kalmaya çalıştığını söyledi.  

Kürtçe’ye dönük baskılar, her alanda kendini gösteriyor. Kürtçe tiyatro oyunları sıklıkla yasak ve engellemelerle karşı karşıya kalıyor. Son dönemde; Qral û Travîs, Bêrû, Dawiya Dawî, Mem û Zîn, Don Kîxot, Tartuffe, Haylo Dîsa Tevlihev Bû gibi Kürtçe tiyatro oyun ve gösterileri gerekçe göstermeksizin yasaklandı. Bütün baskılara rağmen oyunlar sahneleniyor. 

Bu süreçte çeşitli Kürtçe tiyatro oyunlarını sahneye taşıyan isimlerden biri de yönetmen Zelal Anğay. Ankara’da Urmiyeli oyuncu Şebnem Yusufi ile birlikte Mêdêa oyununun gösterimlerini yapan Zelal Anğay, Kürtçe tiyatroya dönük ilgiyi arttırmak için çabalıyor. Zelal Anğay, Kürtçe tiyatro önündeki engelleri ve ekonomik zorlukların yanı sıra kayyımların sanat çalışmalarına dönük baskılarına dair değerlendirmelerde bulundu. 

‘YETERİ KADAR SENARYO VAR’

Kürtçe tiyatronun Türkiye’de ilk kez 1992’de İstanbul’da Mezopotamya Kültür Merkezi (MKM) bünyesinde kurulan Teatra Jiyana Nû (Yeni Yaşam Tiyatrosu) ile özgürleşmeye başladığını anımsatan Zelal Anğay, Kürt oyun yazarı ve senaryolarının sayısının yeterli olduğunu belirtti. Zelal Ağnay, ancak tiyatro kurumlarının sayısal ve niteliksel eksiklikleri olduğuna dikkat çekti. Türkiye’de Kürtçe üzerinde baskı ve yasaklamalar sebebiyle çok uzun süre oyunların sahnelenmesi konusunda sorun yaşandığını ifade eden Zelal Anğay, “Yazılan metinler çoğunlukla gizli yayınlanırdı. Şu an Amed, Êlih ve Mêrdîn dışında oturmuş tiyatro izleyicisi yok. Bireysel emeklerle Kürtçe tiyatro yapamaya çalışıyoruz. Ne yazık ki henüz yeterli Kürtçe tiyatro seyircisi yaratamadık” dedi.

SANATA KAYYIM BASKISI

Sahne bulmakta zorlandıklarını aktaran Zelal Anğay, “Bu konuda yerel yönetimler önem arz ediyor. Kayyımlarla irademize el koymaya çalışıyorlar ama direniyoruz. Diyarbakır Şehir Tiyatrosu oyuncuları, kayyım gelmeden önce çalışmalarını olgunlaştırmıştı ancak kayyımdan sonra oyuncular, sahnesiz ve desteksiz kaldılar. O süreçte yine de çalışmalarına devam ettiler ve Amed Şehir Tiyatrosu’nu kurdular. Eğer o süreçte belediyelerimize kayyım atanmasaydı ve sahnelerimiz elimizden alınmasaydı bugün Kürtçe tiyatro başka bir seviyede olacaktı” diye belirtti. 

EKONOMİK SORUNLAR

Kürtçe tiyatronun dünya standartlarına erişebilmesinin önünde ekonomik sorunların olduğunu söyleyen Zelal Anğay, “Tiyatro henüz bir geçim kaynağı olarak görülmüyor. Teknik ve oyuncu konusunda eksiklik yaşıyoruz. Çoğu arkadaşımız farklı işlerle geçiniyor ve arta kalan zamanla tiyatro yapıyor. Benim yaptığım gibi. O zaman da içimize sinen işler çıkmıyor. Bütün zamanımızı vermeyince başarılı olunmuyor. Dünya standartlarında başarılı olmak için bütün enerjimizi ve yaşamımızı vermemiz gerekiyor. Ancak ekonomik sorunlardan kaynaklı bunu da gerçekleştiremiyoruz” diye konuştu. 

MÊDÊA’NIN HİKAYESİ 

Zelal Anğay, 2 bin 500 yıl önce Eurupides tarafından yazılan ve daha sonra Ezîz Nemetî tarafından Kürtçe olarak yeniden yazılan Mêdêa oyununu sahneleme motivasyonunu da şu sözlerle anlattı: “Mêdêa’nın yaşadıkları mitolojik değil. Antik Yunan’da kalmadı ve hala devam ediyor. Mêdêa’nın eril düzen tarafından maruz bırakıldığı zorluklar hala devam ediyor. Bu yüzden Mêdêa’nın hikayesini Kürtçe yorumlayarak yeniden sahnelemek istedik. Mêdêa’nın hikayesi çok acı. Bu yüzden izleyiciler oyunundan sonra Mêdêa üzerine çokça konuşuyor ve tartışıyorlar. Cinsiyet rolleri üzerine büyük sorularla çıkıyorlar oyundan. Mêdêa baskılar karşısında çok güçlü duruyor. Yeri geliyor anneliğini, yeri geliyor devrimci bir kadın gibi direnerek düşmana cevabını veriyor. Mêdêa’nın hikayesi günümüzde de kadınlar için bir meşaledir. Ankara’da ve Amed’de sahnelenen Mêdêa’ya dönük olumlu tepkiler aldık. Mêdêa’nın prömiyerini Amed’de yaptık. Bizim için çok kıymetliydi. Ankara’da ise Kürtçe tiyatro çok bilinmemesine rağmen izleyicilerin ilgisi bizi memnun etti” dedi. 

OYUN TAKVİMİ

Ocak ayında Kürdistan turnesine çıkacak olan Mêdêa oyununun takvimi şu şekilde:

* 3 Ocak Çand Amed Kültür ve Kongre Merkezi

* 5 Ocak Êlih Barosu

* 9 Ocak Mêrdîn Şaneşîn Performans

* 10 Ocak Riha Urfa City