“Esat’ın devrilmesi, İran ile bölgesel rekabette olan Türkiye’nin son başarısı”

Beşar Esat’ı deviren Suriyeli isyancılar Türkiye’nin desteğine sahipti. İran ise Esat rejimini destekledi. Analistlere göre isyancıların zaferi Ankara’nın Tahran’la bölgesel güç mücadelesinde kazandığı son zafer.

Alman Marshall Fonu’ndan Özgür Ünlühisarcıklı VOA’ya yaptığı açıklamada, Türkiye’nin İran’ı Irak, Suriye ve Güney Kafkasya’da zayıflattığını kaydederek, Türkiye’nin bu üç bölgede İran’a karşı üstünlük sağladığını ve İran’ın daha da zayıflatılmasıyla ilgili bir sorunu olmadığını söyledi.

Gözlemciler İran ve Türkiye arasındaki ilişkileri genellikle rekabet ve işbirliği arasında bir denge olarak nitelendiriyor. Ancak analistlere göre Ankara, İran’ın kendi etki alanında olduğunu düşündüğü ve genellikle İran’ın destekçileri tarafından korunan bölgelerde gücünü arttırmaya çalıştıkça işbirliğinin yerini rekabet alıyor.

Marmara Üniversitesi’nden Uluslararası İlişkiler Profesörü Bilgehan Alagöz VOA’ya yaptığı açıklamada, Arap ayaklanmalarının başından itibaren İran’ın Türkiye’yi düşman olarak görmeye başladığını kaydederek, dolayısıyla İran’ın vekillerinin de Türkiye’nin ulusal çıkarlarına meydan okuduğunu söyledi. Alagöz ayrıca İran’ın aynı zamanda Irak ve Suriye’de PKK ve YPG’ye destek veren bir ülke olduğuna dikkati çekti.

Türkiye, Suriye’de YPG olarak bilinen Kürt milis grubunu PKK ile bağlantılı olmakla suçluyor.

Analistler, Tahran’ın bölgedeki İran destekli milisleri aracılığıyla Kürt militan grupları destekleyerek Ankara’ya karşı koyabileceğini öne sürüyor.

Tel Aviv’deki Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü’nden dış politika uzmanı Gallia Lindenstrauss, İsrail ve Türkiye’nin İran’ın yayılmacılığını durdurma konusunda ortak bir çıkara sahip olduğunu belirterek, aslında İsrail ve Türkiye’nin doğrudan değil ancak dolaylı olarak işbirliği yaptığının görüldüğünü kaydetti. Lindenstrauss, İsrail’in Lübnan’da Hizbullah’ı zayıflattığını, Türkiye’nin de isyancı hareketi destekleyerek Esat’ı düşürdüğünü anımsattı.

Analistler, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ABD ile ilişkileri yeniden başlatmak istemesini ve ABD Başkanı seçilen Donald Trump’ın İran’a karşı daha sert bir tutum takınmaya söz vermesini işbirliği için bir fırsat görüyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın danışmanlarından, uluslararası ilişkiler alanında çalışmalar yapan İstanbul Yeditepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mesut Caşın, Trump’ın İran hakkında yeni çözümler ve metodoloji oluşturmayı hedeflemesi halinde ABD’nin Türkiye’nin yardımına ve işbirliğine ihtiyacı olacağını belirterek, büyük resme bakıldığında Türkiye ve ABD’nin biraraya gelmesi gerektiğini dile getirdi.

Gözlemciler, İran ve Türkiye’nin yüzyıllardır doğrudan karşı karşıya gelmekten kaçınarak rekabeti yönettiğine dikkati çekiyor. Ancak Türkiye’nin desteklediği isyancıların Suriye’de Tahran’ın müttefiki Esat’ı devirmesiyle bu dengenin sınanması muhtemel gözüküyor.