‘Zam hesabında gerçekleşen enflasyon kullanılmalı’

Türkiye başta olmak üzere Kuzey Amerika, Avrupa ülkeleri ve İngiltere’deki farklı üniversitelerden ekonomistler, 2025 yılı Ocak ayı için öngörülen artışın enflasyon oranı yüzde 25 baz alınarak belirlenmesi ihtimalinin “bilimsel ve sosyal açıdan kaygı verici” olduğunu söyledi.

İktisatçıların ortak mesajında, Türkiye’de uzun süredir devam eden yüksek enflasyon sorununun dar gelirlileri ve asgari ücretle çalışanları “ekonomik olarak daha kırılgan” hale getirdiği ve “yaşam standartlarını ciddi ölçüde” düşürdüğü vurgulandı.

Çağrının imzacıları arasında Korkut Boratav, Şevket Pamuk, Hayri Kozanoğlu, Yalçın Karatepe, Galip Yalman, Uğur Gürses, Sabri Öncü, Hüseyin Özel gibi isimler var.

Ortak metinde, asgari ücret zammıyla birlikte “gelir dağılımını da gözeten bütüncül bir ekonomi politikası izlenmesi” gerektiği vurgulanarak dört temel uyarı yapılıyor:

Bloomberg’e göre Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, 23 Ekim’de Washington’da yaptığı bir sunumda yatırımcılara, asgari ücrete yüzde 25 civarında zammın 2025 yılı enflasyon ve büyüme hedefleriyle uyumlu olacağı mesajını verdi.

Bazı uluslararası yatırımcılar da asgari ücret zammını yüzde 25-30 olarak tahmin ediyor.

Asgari ücret için tespit komisyonu çalışmalarının Aralık ayında sonlandırılması ve yeni zam oranının yeni yıldan önce açıklanması bekleniyor.

Türkiye’de şu an geçerli olan asgari ücret 17 bin 2 TL.

Uluslararası Para Fonu (IMF) Türkiye’de asgari ücretin 1 Ocak 2024’ten itibaren yüzde 49 oranında zamlanmasının ilk çeyrekteki enflasyonu arttırdığını söylüyor.

IMF Türkiye Masası Şefi James Walsh, 23 Ekim’de Reuters’a yaptığı açıklamada, “Bu yıl bunun tekrarlanmamasını umuyoruz, çünkü yüksek enflasyona sahip birçok ülkedeki deneyimlerimizden, ulusal düzeyde bu şekilde ücret belirlemenin enflasyon beklentileri için büyük bir çıpa olduğunu biliyoruz” dedi.

Walsh, Ankara’nın ücret artışı yerine “düşük gelirli hanelere nakit transferleri yoluyla destek sağlayacak sosyal programlar” geliştirilmesi tavsiyesinde bulundu.

Deutsche Bank Ekim ayı başında yayımladığı raporda Türkiye uzmanlarının 2025 için yüzde 25-30’luk asgari ücret zammı beklediğini açıklamıştı.

Banka yüzde 30’u geçen bir zam oranının işletmeleri zora sokup ekonomiyi yavaşlatma ve enflasyon beklentilerini bozma riski olduğunu savunmuştu.

Mehmet Şimşek, 24 Ekim’de ABD’de katıldığı bir uluslararası finans etkinliğinde asgari ücretin artış oranıyla ilgili soruları yanıtladı.

Şimşek, “Asgari ücret sendikaların, işverenlerin ve hükümetin müzakereleri sonucu belli oluyor, şu aşamada benim yorum yapmam uygun olmaz” dedi.

“Sendikaların, işverenlerin ve hükümetin rekabet gücünü belirli bir düzeyde koruma konusunda duyarlı olacaklarına eminim. Bu nedenle herhangi bir rakam hakkında konuşarak süreci önceden yorumlamak doğru olmaz” diye ekledi.

Bakan Şimşek konuşmasında, “bir numaralı önceliğin fiyat istikrarını sağlamak olduğunu” ve “bunun da zaman aldığını” vurguladı.

Merkez Bankası’nın Ağustos ayında yayımladığı son enflasyon raporunda 2024 yıl sonu enflasyon tahmini yüzde 38 olarak belirlenmişti.

TCMB Başkanı Fatih Karahan, 2025 yıl sonu tüketici enflasyonu tahminini de yüzde 14 olarak açıklamıştı.

Eylül ayında revize edilen Orta Vadeli Plan’da (OVP), 2024 için yıllık enflasyon hedefi yüzde 41,5 olarak yer aldı. Önceki OVP’de bu oran yüzde 33’tü.

Önceki OVP’de yüzde 15,2 olarak belirlenen 2025 enflasyon hedefi de yüzde 17,5’e yükseltildi.

AKP hükümeti 2024’te Temmuz ayında asgari ücret için ara zam yapmama kararı almıştı.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in olası bir zammı “enflasyon hedefinden taviz” olarak yorumladığı aktarılmıştı.