İlk 9 ayda bütçeden faize ödenen para yaklaşık 913 milyar TL!

Merkezi Yönetim bütçe açığı 9 ayda 1 trilyon 74 milyar TL, faiz dışı açık da 161,4 milyar TL oldu. Merkezi yönetim bütçe dengesi sadece Eylül ayında 100,5 milyar lira açık verdi. İktisatçı Mahfi Eğilmez’in paylaştığı ‘Göstergeler’ tablosuna göre 9 ayda bütçede faiz gideri 912,7 milyar TL oldu. Bütçeden aylık ortalama 100 milyar TL’den fazla faiz ödemesi yapılmış!

Peki bütün bu rakamlar ne anlama geliyor?

Merkezi bütçe açığı, devletin bir yıl içinde elde ettiği toplam gelirlerin, yaptığı toplam harcamaları karşılamadığı durumda ortaya çıkan fark olarak tanımlanıyor. Yani devletin toplam geliri, toplam giderini karşılamıyor…

İlk 9 ayda bütçe giderleri 7 trilyon 158 milyar lira olarak gerçekleşirken; bütçe gelirleri ise 6 trilyon 84 milyar olarak kayda girmiş… Aradaki fark (1 trilyon 74 milyar TL) ‘bütçe açığı’ oluyor…

Faiz dışı bütçe açığı ise 161,4 lira hesaplanmış. Yani faize yapılan ödemeler dikkate alınmadığında bile bütçe bu kadar açık vermiş. Düşünün, Türkiye hiç faiz ödemesi yapmasa bile bütçe 161,4 milyar TL açık veriyor.

Bu da bizi faize yapılan ödemelere götürüyor. Toplam bütçe açığından faiz dışı bütçe açığı kalemini çıkardığınızda 9 ayda faize yaklaşık 913 milyar TL ödendiğini buluyorsunuz… Toplam bütçe gideri içindeki payı yüzde 12,7! Özetle, toplam giderlerin neredeyse yüzde 13’ü faize gitmiş!

Bütçenin ne durumda olduğunu, daha iyi anlamak için geçtiğimiz yılın rakamlarına da bakalım…

Geçtiğimiz yıl 9 aylık bütçe açığı 512 milyar lira olarak gerçekleşmişti. Yukarıda aktardık; bu yıl aynı dönemde açık yaklaşık 1,1 trilyon lira… Yine geçtiğimiz yıl aynı dönemde bütçeden faize ödenen para 471 milyar lira olarak hesaplanmıştı. Bu yıl 9 ayda faize ödenen para ise yaklaşık 913 milyar TL!

Bu arada bir önceki yılın, yani 2022’nin tamamında faize ödenen toplam paranın 310 milyar lira olduğunu da hatırlatalım…

Görüldüğü gibi iktidarın ‘nas’ ekonomisi diyerek başlattığı ekonomi modeli nedeniyle faize ödenen para her yıl katlanarak artıyor… 2022 yılında faize ödenen paranın (310 milyar) neredeyse üç katı (913 milyar) bu yılın ilk dokuz ayında aktarıldı. Bu yıl sonunda faize ödenen para muhtemelen 1,2 trilyon lira civarında olacak.

Son olarak geçtiğimiz yılın toplam rakamlarını da verelim; 2023 yılında merkezi bütçe açığı 1,375 milyar TL, faiz dışı açık 700 milyar TL olarak açıklanmıştı. 2023’te faize ödenen para tam 675 milyar TL olarak kayıtlara girmişti. Eğer bu yıl faize tahmin edildiği gibi 1,2 trilyon civarında ödenirse; faiz giderleri 1 yılda yüzde 80 civarında artmış olacak.