Yasal yüzde 25’lik kira artış sınırı, gerçekte enflasyonu ikiye katladı

Dünya yazarı Naki Bakır, bugünkü köşesinde Türkiye’de konut kiralarına getirilen yüzde 25’lik artış tavanının etkisizliğini ele alırken, “Daha önce, biten kiralama döneminde gerçekleşen enflasyon baz alınarak belirlenirken, Haziran 2022’den bu yana yasayla getirilen yüzde 25’lik üst sınırın uygulandığı kira artışları, bu dönemde yüzde 300’e yaklaşarak, aynı dönemdeki genel enflasyonu ikiye katladı,” ifadelerini kullanarak, getirilen sınırın piyasada beklenen etkiyi göstermediğini vurguladı.

Bakır “Sosyal kriz yaşandı” diyerek, kira artışlarının yol açtığı toplumsal sorunlara işaret etti ve, “İki yılını dolduran konut kirası artışında üst sınır uygulaması, ilk günden bu yana ev sahipleri ile kiracılar arasında anlaşmazlık ve kavgaya yol açtı,” ifadeleriyle bu durumun ciddi toplumsal gerilimlere neden olduğunu belirtti.

Ayrıca, mevcut durumun geleceği hakkında, “Konut kirası artışlarına yüzde 25 tavanı getiren yasa maddesinin uzatılan süresi bu yıl 1 Temmuz itibarıyla dolacak,” diyerek, kira artışlarının kontrol altına alınmasına yönelik mevcut yasal düzenlemenin sona ereceğini ve eski sisteme dönüleceğini ifade etti. 

“Enflasyonla mücadele kapsamında konut ki­ralarına getirilen artış tavanı, bu alanda yaşanan fa­hiş artışların önüne geçemedi.

Daha önce, biten kiralama döneminde gerçekleşen enf­lasyon baz alınarak belirlenir­ken, Haziran 2022’den bu yana yasayla getirilen yüzde 25’lik üst sınırın uygulandığı kira artışları, bu dönemde yüzde 300’e yaklaşarak, aynı dönem­deki genel enflasyonu ikiye katladı. Tüketici fiyat endek­si (TÜFE) kapsamında son iki yılda kümülatif bazda en yük­sek artışı kaydeden alt harca­ma grubu “gerçek kira” oldu.

Ne hedeflenmişti?

Kiralardaki aşırı yükselme­yi baskılamak amacıyla ar­tış tavanı yüzde 25’le sınır­lanmış, maddenin yer aldığı 7409 sayılı Kanun 11 Haziran 2022’de Resmî Gazete’de ya­yımlanarak yürürlüğe girmiş­ti.

Söz konusu düzenleme ile izleyen bir yıllık dönemde ye­nilenecek kira sözleşmelerin­de artışların bu oranı geçeme­yeceği hükme bağlandı. Bu uy­gulamanın 1 Temmuz 2023’te dolan süresi daha sonra bir yıl uzatıldı.

Bu yıl aynı tarih­te uzatma sona erecek ve uy­gulama iki yılı doldurmuş ola­cak. Ancak bu dönemde yasal düzenlemeye rağmen birçok ev sahibi artış tavanına uyma­dı, özellikle İstanbul, Anka­ra, İzmir, Antalya gibi metro­poller başta büyük kentlerde boşalan evlere öncekinin 4-5 katı kiralar istenmeye devam edildi. Sözleşmeler, yasal sını­rın çok üzerindeki artış oran­ları ile yenilendi.

Enflasyon verileri ne diyor?

Türkiye İstatistik Kuru­mu’nun (TÜİK) tüketici fiyat endeksi verileri, iki yıllık dö­nemde yenilenen kira sözleşme­lerinde artış üst sınırının kâğıt üzerinde kaldığını gösteriyor.

Yüzde 25’lık tavanın 2022 yılının haziran ayı başların­da getirildiği dikkate alındı­ğında, uygulama bu yılın ma­yıs sonu itibarıyla yaklaşık iki yılını doldurdu.

Mayıs 2022 sonu ile bu yılın mayıs sonu arasındaki iki yıllık dönem­de TÜFE’de genel artış kümü­latif bazda yüzde 144,9 olur­ken, TÜFE kapsamındaki ana ve alt harcama grupları içinde en yüksek artış yüzde 285,97 ile “gerçek kira” endeksinde yaşandı. Böylece söz konusu iki yıllık dönemde kiralardaki kümülatif artış üç kata yaklaş­tı. Başka deyişle kiraların dü­zeyi, Mayıs 2022’dekinin yak­laşık dört katına ulaştı.”

Bakır’ın yazısının tamamını okumak için tıklayın.