Uluslararası Adalet Divanı, İsrail’in ‘dosyanın reddi’ talebini reddetti

BASRİ DOĞAN | AMSTERDAM

Uluslararası Adalet Divanı, İsrail aleyhine açılan soykırım davasında ihtiyati tedbir taleplerine ilişkin kararını açıklıyor. Mahkeme, soykırımla yargılanan İsrail’in ‘dosyanın reddi’ talebini reddetti. Yargıçlar, İsrail’den Gazze’deki can kayıplarını önlemek ve soykırımı durdurmak için elinden geleni yapması gerektiğine karar verdi. Yargıçlar, İsrail’in Gazze’deki yaşam koşullarını iyileştirmek için “acil ve sert önlemler” alması gerektiğini söyledi. Mahkeme, bölgede yaşanan “insanlık trajedisinden” çok sayıda ölümden ve insanların çektiği acılardan endişe duyduğunu açıkladı.

Güney Afrika Cumhuriyeti’nin İsrail aleyhine açtığı ‘soykırım’ davasında sona gelindi. Lahey’de görülen davada Divan Başkanı Yargıç Joan E. Donoghue, canlı yayınlanan oturumda UAD’nin kararlarını açıklıyor. Uluslararası Adalet Divanı (UAD), İsrail’in Soykırım Sözleşmesi çerçevesindeki yükümlülüklerinin bazılarını ihlal ettiğine ilişkin ihtiyati tedbir kararı almaya yetkisi olduğuna hükmetti.

İnsanlık dramının farkındayız

Gazze’de soykırım riski bulunduğunu belirten Yargıç Donoghue, yaşanan insanlık dramının farkında olduklarını ifade etti. Donoghue, “Mahkemenin görüşüne göre, Güney Afrika’nın iddialarının bir kısmı sözleşmenin maddelerinin bir kısmı içine girebilir. Tüm taraflar sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmelidir.” dedi.

Soykırım kararı yıllar alabilir

Önlemler, İsrail’in soykırım yapıp yapmadığına ilişkin kapsamlı ve karmaşık bir davanın ilk adımını oluşturuyor. Geçmişte Filistin davasına sık sık destek veren Güney Afrika, İsrail’i bu konuda suçluyor ve mahkeme karar vermeden önce Gazze’deki durumun daha da tırmanmasını önlemek için bu tedbirlerin alınmasını istiyor. Soykırım davasında kararın çıkması yıllar alabilir.

Güney Afrika suçlamalarını 84 sayfalık bir belgeyle kanıtlamıştı. Pretoria hükümeti, diğer hususların yanı sıra, İsrailli bakanların ve askeri personelin soykırım çağrısında bulunduğunu iddia ettiği açıklama ve tweetlere atıfta bulunuyor. İsrail’e göre bunlar sadece hükümet politikasıyla uyumlu olmayan “keyfi alıntılar”.

İsrail’in 7 Ekim’den beri Gazze’ye düzenlediği saldırılarda tespit edilebildiği kadarıyla 26 bin 83 kişi hayatını kaybederken 64 bin 487 kişi yaralandı.

Ne olmuştu?

Güney Afrika, 29 Aralık 2023’te, Soykırım Sözleşmesi kapsamındaki yükümlülüklerini ihlal ettiği iddiasıyla İsrail aleyhine dava açmıştı. Güney Afrika, Divan’dan, İsrail’i “soykırım yapmamaya, soykırımı önlemeye ve soykırımın faillerini cezalandırmaya” zorlamak için geçici tedbir uygulanmasını istemişti. Bu kapsamda Güney Afrika, mahkemeden İsrail aleyhine 9 ihtiyati tedbir kararına hükmedilmesini talep etmişti.

1- Gazze’deki askeri operasyonları derhal durdurmasına,

2- Kontrolü altındaki herhangi bir grup tarafından, Gazze’deki herhangi bir askeri operasyonu ilerletecek adımlar atmamasına,

3- Filistinlilere yönelik soykırımın önlemesi için gerekli tüm makul tedbirleri almasına,

4- Soykırım Sözleşmesi’nin 2. maddesi kapsamına giren her türlü eylemden kaçınmasına,

5- Yerlerinden edilenlerin evlerine dönerek yeterli gıda, su, yakıt, tıbbi ve hijyen malzemeleri, barınak ve giysi dahil olmak üzere insani yardıma erişiminin sağlamasına,

6- Soykırıma karışanların cezalandırılmaları için gerekli adımları atmasına,

7- Soykırımın delillerini muhafaza etmesine ve bu amaçla gelen uluslararası görevliler ve diğer yetkililerin Gazze’ye erişimini engellememesine,

8- Verilen tedbirleri uyguladığına ilişkin Divan’a düzenli rapor sunmasına,

9- Davayı zorlaştıracak veya uzatacak eylemlerden kaçınmasına hükmetmesini istiyor.