Polonya’da muhalefet anlaştı, yeni hükümet yolda

Polonya’da 15 Ekim’de yapılan seçimlerin ardından muhalefet partileri anlaşmaya vardı. 8 yıldır ülkeyi yöneten ve 15 Ekim’deki seçimlerde en çok oyu alan sağcı, popülist PiS partisi meclisteki vekil çoğunluğunu sağlayamayınca Avrupa Birliği yanlısı muhalefet ortakları koalisyon hükümeti kurmaya hazırlanıyor.

Eski Avrupa Konseyi Başkanı ve eski Polonya başbakanı Donald Tusk önderliğindeki ana muhalefet Sivil Koalisyon’un, 3. Yol ve Yeni Sol Parti ile anlaşarak Tusk başbakanlığında bir koalisyon hükümeti kurulmasının kararlaştırıldığı bildirildi. 8 yıldır hükümette olan PiS partisi yanlısı Polonya Cumhurbaşkanı Andrzej Duda’nın hükümeti kurma görevini önce en çok oyu alan eski başbakan Mateusz Morawiecki’ye vermesinin ardından anlaşmaya varan 3 muhalif partinin hükümeti kurmak için birkaç hafta daha beklemesi gerekecek. 13 Ekim Pazartesi günü Polonya’da meclisin açılmasının ardından Morawiecki’nin hükümeti kurmak için iki hafta süresi olacak. Fakat mecliste vekil çoğunluğunu sağlayan 3 partinin anlaşmaya varmasının ardından 8 yıldır ülkeyi yöneten PiS’in artık muhalefet koltuğunda oturması bekleniyor.

15 Ekim’deki seçimlerin ardından en çok oyu alan PiS, 194 vekil çıkartabilirken 3’lü ittifak 460 koltuklu mecliste 248 vekil sayısı ile çoğunluğu sağlamıştı. 18 vekil çıkaran aşırı sağcı Confederation partisinin yetkilileri de dahil olmak üzere meclisteki hiçbir parti 8 yıldır ülkeyi yöneten PiS ile koalisyon yapmayı reddetmişlerdi.

3 parti arasında yapılan anlaşmaya göre yeni başbakan olması beklenen Donald Tusk; “Bugünden itibaren vatanımız için sorumluluk almaya hazırız” dedi. Koalisyondaki diğer partiler olan Yeni Sol Parti ve 3. Yol’un liderleri Krzystof Gawkowski ile Kosiniak-Kamysz’nin başbakan yardımcıları olması kararlaştırıldı.

AB yanlısı koalisyonun Polonya’nın, AB ve NATO’daki yerini sağlamlaştırması ve Ukrayna’daki Rus işgali ile ilgili komşuları Ukrayna’ya desteklerini artırmaları bekleniyor. Daha önceki hükümet Rusya karşısında Ukrayna’yı desteklese de Brüksel ile Varşova arasındaki ilişkilerde birçok konuda yaşanan anlaşmazlıklar ve yüksek tansiyon son sekiz yıla damga vurmuştu. Kurulmasına artık neredeyse kesin gözüyle bakılan yeni koalisyon hükümetinin ortakları ayrıca yargıya yapılan siyasi baskıya son vermek, Kiliseyi, devlet medyasını ve orduyu politize olmaktan kurtarmak için anlaşmaya vardılar.

Koalisyon ayrıca kürtajı neredeyse tamamen yasaklayan 2020 tarihli bir kararı iptal etme konusunu da görüştü. Hükümet ortağı olması beklenen Yeni Sol Partisi listelerinden seçimlere giren ve 9 vekil çıkaran bir parti (The Together), kürtajın serbestleştirilmesi ve sağlık, eğitim harcamalarının artırılması gibi anlaşma maddelerine onay vermedi. Koalisyondaki diğer partilerin vekil sayısının, çoğunluğu sağlamada yeterli olduğu için kürtaj yasasının da meclis açıldıktan sonra gündeme gelmesi ve değiştirilmesi bekleniyor. Koalisyon ortaklarının kürtaj yasası ve diğer bazı konularda aralarında çatlaklar olsa da hepsinin AB yanlısı olması, mahkemelerin ve medyanın bağımsızlığının yeniden tesis edilmesi için ortak görüş dile getirmeleri Brüksel’de yüzleri güldürüyor.

Bazı konularda koalisyon ortakları arasında fikir ayrılıkları olması ile ilgili başbakan yardımcısı olması beklenen Kosiniak-Kamysz, “Her şey tek bir paydaya indirgenemez.” dedi ve ailelere, çalışanlara, girişimcilere, kırsal bölgeye, eğitime, sağlık hizmetlerine ve kadın haklarına destek gibi birçok konuda ortak zaten ortak paydada olduklarını söyledi.