Freedom House’un internet raporuna göre Türkiye ‘özgür değil’

Yetmiş ülkede internet özgürlüğünün değerlendirildiği bir raporda Türkiye 100 üzerinden 30 puanla “özgür olmayan ülkeler” kategorisinde yer aldı.

ABD merkezli Freedom House tarafından “Yapay Zekanın Baskıcı Gücü” başlığıyla yayınlanan “2023 İnternette Özgürlük” raporuna göre, internet özgürlüğü tüm dünyada üst üste 13’üncü yılında da gerilerken Türkiye’de son on yıldaki gerileme trendi devam etti.

Avrupa’dan İzlanda, Estonya, İngiltere, Almanya, Fransa, İtalya, Sırbistan ve Macaristan’ın  değerlendirildiği raporda, Türkiye en düşük puanı alarak sonuncu sıraya yerleşti.

“Erişim Önündeki Engeller”, “İçerik Sınırlamaları” ve “Kullanıcı Hakları İhlalleri” başlıklarının incelendiği raporda Türkiye, “Erişim Önündeki Engeller” başlığında 25 üzerinden 12 puan, “İçerik Sınırlamaları” başlığında 35 üzerinden 10 puan ve “Kullanıcı Hakları İhlalleri”nde 40 üzerinden 8 puan alarak, 100 üzerinden 30 puanla “özgür değil” olarak tanımlandı.

Geçtiğimiz yıl yürürlüğe giren Dezenformasyon Yasası’nın muhalif siyasetçiler ile gazetecilerin susturulması için kullanıldığı vurgulanan raporda sansürün yaygın olduğu ve çok sayıda makale ile sosyal medya paylaşımının engellendiği belirtildi.

Raporda Türkiye’de internete erişimin nadiren de olsa kısıtlanabildiği, bunun örneklerinden birinin geçen yıl kasım ayında İstiklal Caddesi’nde düzenlenen bombalı saldırının ardından, diğerinin de 6 Şubat’taki depremlerin ardından görüldüğü vurgulandı. Raporda afetin ardından Twitter’in yaklaşık sekiz saat süreyle kapatılmasının acil kurtarma çalışmalarını zorlaştırdığı belirtildi.

Türkiye’de telekomünikasyon alanını düzenlemek ve denetlemekle sorumlu kurum olan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) hakkında da raporda, kurumun özel bir bütçeye sahip olduğu, üyelerinin hükümet tarafından atandığı ve karar alma sürecinin şeffaf olmadığı ifade edildi.

Başta haberler olmak üzere pek çok içeriğe engel getirildiği aktarılan raporda, Aralık 2022 itibarıyla 712 binden fazla alan adı ile 150 bin URL’nin engellendiği bilgisi yer aldı. Türkiye’nin askeri operasyonlarını konu alan içerikler, Kürtçe haberler ve hükümete yönelik eleştiriler yayınlayan sitelerin bloke edildiği belirtilen raporda, Aralık 2022 itibari ile 918 internet sitesinin cumhurbaşkanına hakaret, ulusal güvenliği tehlikeye atmak ve uyuşturucuya teşvik etmek gerekçeleriyle bloklandığı vurgulandı.

Raporda ayrıca Uber, PayPal ve Booking.com gibi servis sağlayıcıların da engelli olduğu belirtildi.

Yapay zeka sansürü artırdı

 Raporda incelenen 75 ülkenin 55’inde internet yorumları yüzünden insanlara dava açıldığı belirtilirken 41 ülkede ise fiziksel olarak saldırıya uğradığı ya da öldürüldüğü vurgulandı. 

Öte yandan rapora en az 47 ülkede internetteki tartışma ortamlarını manipüle etmek için sahte hesaplar kullanılırken yapay zeka tabanlı araçların dezenformasyon taktiklerinin daha yaygın kullanılmasını sağladı. Ayrıca birçok otoriter yönetim yapay zeka teknolojisini sansür kapasitesini artırmak için kullandı.