12 Eylül: “Başarılı darbe planı”

YORUM | İDRİS GÜRSOY

12 Eylül 1980 sabahı Türkiye ‘darbe’ ile güne uyandı. Edirne’den Kars’a tanklar sokaklardaydı. Başbakan, bakanlar ve siyasi parti liderleri evlerinden toparlandı. Sıkıyönetim ilan edilmiş, yasaklar ardı ardına gelmişti.

Fişlemeler önceden yapılmıştı. Binlerce insan bir gecede tutuklandı.

12 Eylül’de askerin sokağa inmesi ile sağ sol çatışması bir anda kesildi.

Süleyman Demirel’in yıllar sonra; “ 11 Eylül’de akan kan bir gecede nasıl durduruldu?” diye sorması boşuna değildi!

Çünkü Demirel, 12 Eylül’e kadar Başbakandı. Milli Güvenlik Kurulu toplantılarında anarşi ve terör olayları masaya yatırılıyordu. Hükümet, askerlerin isteklerini eksiksiz yerine getiriyordu. Pek çok ilde Sıkıyönetim ilan edilmişti. TSK’’nin anarşiyi önleme görevi vardı!
Peki bir türlü olayların önüne neden geçilemedi? İstanbul’da bir günde 100 bomba patlıyordu! Başkent’in göbeğinde de….

Daha sonra anlaşıldı ki,

12 Eylül darbesinin adı “Bayrak Harekat Planı” idi. Askerler 1979’da yönetime el koyma kararı almışlardı. Plana göre; kan dökülmesi gerekiyordu. 2. Ordu Komutanı Orgeneral Bedrettin Demirel bunu şöyle ifşa etti; ‘Biz darbeyi bir yıl önce planlamıştık ama şartların oluşmasını bekledik.”

Yani, şartlar olgunlaşsın diye binlerce insanın daha ölümüne göz yumuldu.

Dahası var.

Nahit Menteşe ile Meclis’te uzun bir görüşme yapmış ve konuyu 12 Eylül öncesine getirmiştim. Menteşe, bu röportajda “bombaları askerler patlatıyordu” dedi.

Lütfen sabırla okuyun;

-12 Eylül öncesi AP genel sekreteriydiniz. Darbenin geldiğini gördünüz mü? Neden tedbir almadınız?

11 Eylül günü ben buradaydım (Meclis’te). Biz darbeyi nasıl önleyebiliriz? Seçime gitmek suretiyle… Kumanda zinciri kurulmuştu asker içinde. Bir arkadaşım telefon etti, İzmit’ten. “Nahit, Saltık Paşa geldi, kumanda zincirini kurdu.” dedi.

-Ne demek kumanda zinciri?

Şu demek: Yukarıdan aşağıya bütün askerin tasdikini alıyor. İhtilale karar verilmiş, demek.

-Saltık’ın özelliği neydi?

Amerika’daydı. Evren, Türkiye’ye getirdi, ikinci genelkurmay başkanı yaptı ve bütün bu görevleri ona verdi. Bu ittifakı Saltık sağladı.

-Siz darbeyi önlemek için gerekli çabayı gösterdiğinize inanıyor musunuz?

Demirel bana “Postu Meclis’e ser, erken seçimi çıkar.” dedi. Ara seçim yapılmış, 5 milletvekilliğini de AP kazanmıştı. Bu CHP’yi de MSP’yi de korkutuyordu. O yüzden erken seçime karşı çıkıyorlardı. Şener Battal (MSP), Anayasa Komisyonu başkanıydı. Artık meseleyi bitiriyoruz. Battal allem etti, kallem etti, komisyonu kapattı. Ben de onlara döndüm, “Türkiye darbeye gidiyor; gelin, seçime giderek bunu önleyelim.” dedim.

-Darbeyi önceden haber aldınız, Evren’i neden hemen görevden almadınız?

Ne olurdu? İhtilal daha öne alınırdı. Evren de bunu söylüyor. Zincir kurulmuş. Önleyemezdik.

-Darbeye doğru bazı olaylar var. Terör tırmanıyor mesela. Bunların arkasında ne vardı?

Asker. Tabanı tutabilmek için mesela Kızılay’da bombalar patlatıyorlardı. Vecdi Gönül, Ankara valisi; ben, genel sekreterim. Bazı olaylar sebebi ile ihbar ediyoruz. Sıkıyönetim Komutanı Nihat Özer katiyen üzerine gitmiyor. Adana’da, Diyarbakır’da da böyle.

-İstanbul’da yüz yerde bomba patlamış. Araştırmadınız mı bu nasıl oluyor diye?

Millî Eğitim’e, müsteşara telefon ettim, “Buraya kadar gelebilir misiniz?” “Efendim arabalarımız bağlı, her tarafta bombalar patlıyor.” dedi. Ben o zaman ‘bu iş bitecek herhâlde’ diye düşündüm. İki milletvekilimiz hakkında gensoru görüşmesi vardı. Korkut Özal grubunu davet ettim. MSP’nin o grubunu ikna ettik; fakat Kızılay’da bomba hareketleri devam ediyor. Kimse çıkamıyor, gidemiyor. 11 Eylül günü açtım telefonu Demirel’e, “Efendim Sezgin ile Kıratlıoğlu’nu kurtaracağız; ama devleti kurtaramayacağız.” dedim. Akşamüzeri konuta gittik. İhsan Sabri Bey, Evren’le konuşmuş. “Paşam, ihtilal mi yapıyorsunuz?” demiş. “Yok öyle şey!” cevabını almış.

-Terör eylemlerinin arkasında kim vardı?

Bu eylemlerin arkasında yine Silahlı Kuvvetler var. Kim kumanda zinciri kurdu ise onlar, yani Evren var.

-Asker mi patlatıyor bombaları?

Tabii, tabii.

-Sıkıyönetime rağmen olaylar sürüyor?

Çünkü, Sıkıyönetim, yani asker görevini yapmıyor. (21 Ocak, 2012, Aksiyon Dergisi)