Kamboçya’da güç 38 yıl sonra el değiştiriyor: Hun Sen, koltuğu General oğluna bırakacak

General Hun Manet-AFP

Güneydoğu Asya ülkesi Kamboçya’da neredeyse kırk yıl sonra ilk kez iktidar el değiştirecek. Ülkenin otokratik Başbakanı Hun Sen, koltuğu oğlu General Hun Manet’e devredeceğini açıkladı.

1985 yılından beri Başbakan olan 70 yaşındaki Hun Sen liderliğindeki Kamboçya Halk Partisi (CPP), Batı ve birçok uluslararası gözlemci tarafından şaibeli olarak nitelendirilen Pazar günkü seçimleri ezici bir çoğunlukla kazandığını ilan etti.

Ülkedeki muhalefet partilerini yasaklayan ve muhalefet liderlerini cezaevlerine gönderen Hun Sen, koltuğu en büyük oğlu General Hun Manet’e bırakacağını belirtti.

Manet, 24 Aralık 2021 tarihinde Kamboçya Halk Partisi Merkez Komitesi tarafından oybirliğiyle Hun Sen’in ardından partinin başbakan adayı olarak seçilmişti.

Kamboçya uzmanı Chhengpor Aun, CPP’nin diğer üst düzey yöneticilerinin, parti içindeki üst düzey pozisyonlarını koruyacak olsalar da, önümüzdeki yıllarda muhtemelen hükümetteki görevlerini hep birlikte çocuklarına devredeceklerini söyledi.

Hun Sen, koltuk değişikliği için kesin bir tarih vermedi.

HUN MANET WEST POINT’TE OKUDU

The Washington Post gazetesinden Frances Vinall’in haberine göre, 45 yaşındaki Hun Manet dört yıldızlı bir general ve Kamboçya Kraliyet Ordusu ikinci komutanı olarak görev yapıyor.

Hun Manet 1999 yılında ABD Askeri Akademisi West Point’ten mezun oldu ve ayrıca New York Üniversitesi’nden ekonomi alanında yüksek lisans yaptı ve İngiltere’deki Bristol Üniversitesi’nden aynı alanda doktora derecesini aldı.

Ancak Batı’da aldığı eğitimin siyasetini etkilediğine dair çok az belirti bulunuyor. Eylül ayında CPP’ye yakın bir gazete olan Khmer Times, Hun Manet’in uzun süredir Hun Sen’in siyasi muhalifleriyle ilişkilendirilen Kamboçya diasporası arasındaki “potansiyel tehditleri” tespit etme yeteneğini övdü.

Hun Manet ayrıca Hun Sen’in partisinin yurtdışındaki “algısını düzeltmeye” yardımcı olarak daha olumlu görülmesini sağladığı için de gazete tarafından övüldü.

BAŞBAKANI HUN SEN KİMDİR?

Hun Sen bir zamanlar, Kamboçya’nın da ABD bombalarıyla harap edildiği Vietnam Savaşı sonrasında iktidara gelen totaliter rejim Kızıl Kmerler’in bir parçasıydı. Kızıl Kmerler, açlık, aşırı çalışma, hastalık ve idam nedeniyle o zamanki nüfusu yaklaşık 7 milyon olan ülkede en az 1,7 milyon Kamboçyalının ölümüne neden olan bir soykırım gerçekleştirmişti.

Hun Sen Kızıl Kmerler’de orta rütbeli bir komutandı ancak sonrasında Vietnam’a iltica etti. Vietnam ordusu 1979’da Kamboçya’yı işgal ettiğinde, kukla hükümetin Dışişleri Bakanı olarak atandı. 1985’te de henüz 33 yaşında Başbakan oldu.

Birleşmiş Milletler tarafından 1993 yılında yapılan seçimlerde partisi çoğunluğu elde edemeyince Hun Sen istifa etmeyi reddetti ve bunun yerine bir güç paylaşımı anlaşması için müzakerelerde bulundu. Birkaç yıl sonra, eş başbakanına karşı başarılı bir darbe gerçekleştirdi.

Başbakan medya ve siyasi özgürlükleri giderek daha fazla baskı altına aldı. Freedom House’un 2023 Dünyada Özgürlük Raporu Kamboçya’ya 100 üzerinden 24 puan verdi. İnsan Hakları İzleme Örgütü 2015 yılında yayınladığı bir raporda, Başbakan’ın iktidarı sırasında “yüzlerce muhalif, gazeteci, sendika lideri ve diğerlerinin siyasi amaçlı saldırılarda öldürüldüğünü” belirtti.

Yolsuzlukla mücadele kuruluşu Global Witness tarafından 2016 yılında yapılan bir araştırmaya göre Hun Sen, konumunu muazzam kişisel ve ailevi servet biriktirmek için kullandı. Yıllık resmi maaşı yaklaşık 30 bin dolar olan Hun Sen’in değeri yüz binlerce dolara ulaşan lüks saatler taktığı da kaydedildi.

Ancak, bazi uzmanlar bunlarin yaninda Hun Sen’in aynı zamanda önemli bir kalkınma ve barış dönemini de yönettiğini de ifade ediyor. Dünya Bankası’na göre, son 30 yılda ekonomik büyüme büyük ölçüde güçlü oldu ve Kızıl Kmerler tarafından endüstrileri neredeyse tamamen yok edilen Kamboçya 2015 yılında alt orta gelirli bir ülke haline geldi.