Deprem bölgesinde ikamet almaya, ‘haklardan feragat etme’ şartı!

Afetzedelerin gittikleri kentlerde ‘ikamet almalarına’ izin verilmediği ileri sürüldü. İnsan hakları aktivisti Natali Avazyan’ın bir takipçisinden gelen ve sosyal medya hesabından paylaştığı bilgi notuna göre ‘ikametini almak isteyenlere’, “Sosyal yardım haklarımdan feragat ediyorum” yazıp imzalaması isteniyor. Ardından da, “Eğer bunu imzalamak istemez iseniz ikinci adres olarak Ankara’ya (bulunduğu kenti) alabiliriz.” deniliyor.

Söz konusu uygulamanın altında ise depremzedenin vurduğu ve hükümete tepkili olan insanlara ‘oy kullandırmama’ planı var. Zira ikametinizi aldırdığınız yerde oy kullanabiliyorsunuz; ancak ikinci adresiniz olarak gösterdiğiniz yerde oy kullanmak için, ‘nüfus müdürlüklerine başvurmak suretiyle, diğer adreslerini yerleşim yeri adresi olarak tescil ettirmeniz’ gerekiyor. Haklarından vazgeçmek istemeyen afetzede, bulunduğu kenti ikinci adres olarak gösterirse seçimde oy kullanmak için memleketine gitmek zorunda kalacak.

Kahramanmaraş depremleri sonrası başta Hatay, Kahramanmaraş, Adıyaman, Malatya ve İstenderun olmak üzere yüzbinlerce insan çevre illere yakınlarının yanına taşındı. Deprem felaketinin ardından yaklaşık 13.5 milyon nüfusa sahip bölgeden diğer illere göç eden afetzedelerin sayısı, 2,2 milyonu geçti. Resmi olmayan verilere göre rakam 3 milyonun da üzerinde. Özellikle yukarıda sayılan iller neredeyse tamamen boşaldı.

Depremin vurduğu vatandaşlar gittikleri illerde de garip uygulamalarla karşılaşıyor. Bunlardan biri de ikametini taşıyamama sorunu. İnsan hakları savunucusu Natali Avazyan, bir takipçisinin yaşadığı sorunu sosyal medya hesabından duyurdu. Buna göre depremzede yakını bir vatandaş, Malatya’daki anne ve babasının ikamet adresini Ankara’ya almak istiyor ancak Nüfus’ta buna karşı çıkılıyor. Avazyan’ın paylaşımları şöyle:

Çok önemli lütfen

” 03 Mart 2023 tarihinde Malatya’da depremzede olan anne ve babamın ikamet adresini Ankara’ya almak için kaymakamlık nüfus işleri müdürlüğüne gittim.
Nüfus memuru şu anda deprem bölgesinden ikamet almıyoruz dedi.
Almak isterseniz “Sosyal yardım haklarımdan +++

— A. Natali AVAZYAN (@NataliAVAZYAN) March 5, 2023

3 Mart 2023 tarihinde Malatya’da depremzede olan anne ve babamın ikamet adresini Ankara’ya almak için kaymakamlık nüfus işleri müdürlüğüne gittim. Nüfus memuru şu anda deprem bölgesinden ikamet almıyoruz dedi. Almak isterseniz “Sosyal yardım haklarımdan feragat ediyorum” yazıp imzalamamızı istediler.

“Eğer bunu imzalamak istemez iseniz ikinci adres olarak Ankara’ya alabiliriz” dedi. İkamet 2. Adres olarak alınması durumunda seçimde oyunuzu Ankara’da değil Malatya’da kullanabilirsiniz ve bunu o bölgeden gelen vatandaşlarımızın bilmesi mümkün değil.

Normal bir vatandaş tepkisi imza almaktansa 2 adres olarak Ankara’ya ikamet alıp resmi işlemlerini tamamlamak yönünde olacaktır. E-devletten ayrıca Tarihçeli Yerleşim Yeri Bilgileri Raporu alabiliyorsunuz ve bu sizin deprem anında orada yaşadığınızı resmi olarak gösteren bir resmi belgedir.

Yani siz haklarından feragat ediyorum deseniz de bunun hiçbir anlamı yoktur ve devlet ikamet veri tabanından veri çekerek yardımı zaten size iletecektir.

Burada 2 tane tehlikeli durum vardır.

1. İnsanları sosyal yardımlar ile tehdit ederek ikinci adres alma seçeneğine yönlendirmek. Seçim zamanı geldiğinde, son dakika, vatandaşın seçim için aslında deprem bölgesinde ki eski adresinde oy kullanabileceğini seçmen listelerinde yayımlamak ve canını oradan zor kurtarmış, maddi olarak çökmüş insanların seçimde oraya gidip oy kullanmalarının önüne geçmek, bu arada iktidar kendine yakın insanları otobüslerle oraya taşıyıp tüm milletvekillerini kazanmayı planlamaktadır.

2. Seçenek ise aslında deprem bölgesinde çok az vatandaş kalmış olmasına rağmen resmi olan ikamet sitemine göre, örneğin Malatya’da 500 bin kişi halen yaşıyormuş gibi (halihazırda 50 bin kişi kalmış durumda) davranmak. Şu anda YSK memurları deprem bölgesinde incelemelerde bulunmakta ve haritada neredeyse Malatya silinmiş durumda ancak resmi sistemde 500 bin kişi varmış durumda ve YSK bu nüfusa halen sahip olan Malatyada bu yıkıntı içinde seçimi kontrol ve yönetemiyeceğini raporlamasını sağlamak.

Şu anda deprem bölgesinden diğer bölgelere giden vatandaşlar AFAD sistemine gayrı resmi Excell dokümanlarına işlenmekte resmi ikamet sistemine işlenmemektedir. İktidar ikamet aldırmama kararını hukuksuz bir şekilde belli bir zamana kadar sürdürecektir. Bu tarih seçimin ertelenip ertelenmeyeceğine karar verileceği tarih veya seçimi erteleyemezler ise seçmen listelerinin yayınlanacağı tarih olarak öne çıkmaktadır.

Muhalefet halka çağrı yapmalı ve iktidarı da buna zorlamalı ki ne olursa olsun deprem esnasında resmi evrakda deprem bölgesinde ikameti olanların haklarından feragat etmeksizin ikametlerini aldırabilecekleri bilgisi yayılmalı halk bilinçlendirilmelidir.
AFAD resmi olarak vatandaşların ikamet bilgilerini ivedi olarak Nüfus ve Vatandaşlık İşleri İl Müdürlükleri ile koordineli sisteme işlemeli ve bu sayede YSK sağlıklı verilere dayalı rapor hazırlamalıdır.

İktidar eskiden kendisi için oy deposu olarak gördüğü bölgedeki insanların şu anki eğilimlerini yoklamaktadır, kendisine yakın olup olmamasına ve seçimin ertelenip ertelenmemesine göre ikamet ve dolayısı ile YSK kararını belirleyecektir. Şu anda iktidar net olarak vatandaşın nerede yaşadığını bilmektedir ve bunu resmiyete dökmek için analiz yapmaktadır.