Yüksek kira kent içi göçü hızlandırdı: İnsanlar depremi unutmak zorunda kaldı

Osman Çaklı

İSTANBUL- Özellikle son bir buçuk yıllık zaman diliminde, bütçesine uygun kiralık ev bulamayanların sayısı giderek artıyor. Yüksek enflasyona bağlı olarak, artan taleple birlikte İstanbul’da 5 bin liranın altında konut bulmak oldukça güç. Kentin merkezinde yaşayanlar ev sahiplerinin ‘fahiş’ kira talebi karşısında daha ekonomik arayışlara başlıyor. Fakat kira göçünün artmasının yanı sıra çeşitli şehirlerden İstanbul’a taşınmak isteyenler için de fiyatlar caydırıcı bir etken. Şehir ve Bölge Planlama üzerine çalışan akademisyen Ahmet Suvar Aslan, yüksek kira nedeniyle barınma sorununun arttığı İstanbul’da insanların nitelik standartlarını düşürmek zorunda kaldığını belirtti.

KİRALIK EV ARAYIŞINDA NİTELİK STANDARTLARI DÜŞTÜ

Dr. Ahmet Suvar Aslan, artan kiraları karşılayamayanların kent çeperine yöneldiğini söylüyor. Aslan, Kadıköy, Beşiktaş ve Şişli’nin dışını ‘kent çeperi’ olarak değerlendiriyor. Özellikle ‘orta sınıfın’ yüksek kira giderini karşılamakta zorlandığını anlatan Aslan, kira artışı nedeniyle değişen tercihleri şöyle ifade ediyor:

“Orta sınıf bir hanenin köşede birikmiş parası yoksa yeni eve çıkarken kredi çekmek durumunda kalıyor. Bunun yanı sıra memurlar ve emekliler kenti terk ediyor. Kent ile olan ilişkileri daha sınırlı ve kökleşmemiş olanlar bu stratejiye başvuruyor. Gidenler, gitmeyi düşünenler var. Kent içinde, çeper diye ifade ettiğimiz yerlerde de kiraların arttığı görülüyor. Yüksek kira yüzünden nitelikli konut tercihi yapılamıyor. Eskiden de böyleydi fakat insanlar artık barınma sorununu çözmek için çeşitli standartları düşürmek zorunda kalıyor. Bugün artan fiyatlar bunu daha çok artırdı. İnsanlar, depreme dayanıksız, balkonsuz, alt yapı sorunu olan evlere gidiyor. Yani insanlar hayatta kalma stratejisi çiziyor, bunlar benim gözlemlerim. Kirayı karşılanabilir olsa, depreme dayanıksız evde oturmayı kimse tercih etmez. Niye depreme dayanıksız evde yaşanmak istensinki?”

Aslan, son olarak artan kira fiyatları nedeniyle yüksek kirayı karşılayamayan insanların depremi unutmak zorunda kaldığını ekliyor.

‘BÜTÜN PSİKOLOJİM BOZULDU’

Dizi ve filmlere kostüm tasarımı yapan Can Alaosman ise İstanbul’un Beşiktaş ilçesinde yaşıyor. Yaşadığı ev satılacağı için taşınmak zorunda kalan Alaosman, mevcut kirasının ‘uygun’ olduğunu belirtiyor. Kiralık ev arayan Alaosman’ın ilk baktığı yer yine Beşiktaş olmuş. Fakat 15 bin liranın altında kiralık konut bulamamış. Alaosman, yüksek kiralara “Ev kiraları artıyor ama maaşlar aynı şekilde artmıyor” sözleriyle sitem ediyor. 15 bin lira kira fiyatını “çok fazla” bulan Alaosman’ın Beşiktaş’ta kiralık ev aramaktan vazgeçti. İstanbul’un hiçbir yerinde ‘uygun’ ev olmadığını sözlerine ekleyen Alaosman, şöyle konuştu:

“En düşük kiralar Arnavutköy’de görünüyor. Orada da 6 bin 500 liranın altında kiralık ilan yok. Şuan bekliyorum ama evden çıkmak zorundayım. Bütün psikolojim bozuldu. İşim bittiğinde ve evden çıkmak zorunda kaldığım zaman ne yapacağım bilmiyorum. Yaklaşık 4 yıldır İstanbul’dan taşınmayı düşünüyorum. Çevremde de benzer sorunları çok daha derinden yaşayan insanlar var. 3 bin lira olan kirayı 10 bin liraya çıkarmak istiyorlar. Böyle şeyleri çok sık duyar oldum.”

‘HASEKİ’Yİ KAZANDIM GEÇİNEMEM DİYE GELMEDİM’

Bursa’da 15 yıldır aile hekimi olarak çalışan Çağatay Sevgel’in patoloji alanına ilgisi olduğu için branş değiştirmek istedi. 2022 yılında Tıpta Uzmanlık Sınavı’na (TUS) girdi. İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi bölümünü kazandı. Ancak İstanbul’da artan kira fiyatları Sevgel’i korkutmuş. Geçinememe kaygısı yüzünden İstanbul’a gelmekten vazgeçen Sevgel, asistan maaşı ile İstanbul’da ev geçindirmesinin mümkün olmadığını düşünüyor. Evli olduğu için daha fazla gideri olacağını anlatan Sevgel, evliliğinde huzursuzluk çıkmaması için de İstanbul’a taşınmaktan vazgeçmiş. Sevgel, Bursa’da şuan yaşadığı evde 2 bin 500 lira kira ödediğini ancak İstanbul’a geldiğinde bu fiyatlarda kiralık ev imkansız olduğunu söyledi.