1957’den bu yana seçim öncesi ya gaz ya petrol buluyoruz

HABER ANALİZ | MUHSİN AHMET KARABAY

İktidarlar, sıkıştıkları zaman seçmenin dikkatlerini geleceğe çevirir ve yaşayacakları refah günlerinin hayalini kurdurmayı seçer. Türkiye’de bunu başaranlar sandıktan yeniden çıkmayı bildi. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, keşfedildiği açıklanan doğalgazların pazarlamasında ne kadar başarılı olacak göreceğiz.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın pazartesi günü için “müjde” başlığıyla duyurduğu basın toplantısında pek çok kişi Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) ile ilgili açıklama bekliyordu. Sarayı tanıyanlarsa müjdenin hangi alanda verileceğini sosyal medya hesaplarından duyurdu. Doğalgaz ile ilgili olacağı anlaşıldığında da haliyle doğalgazda fiyat indirimi ya da bir destek paketinin olması beklendi.

Erdoğan, basın toplantısında açıklamasını yaptı, ardından da salonda bulunan herkesten alkış almayı umdu. Medya mensuplarından istediği alkışı alamayınca çıkıştı. Buna ister sitem deyin ister fırça:

“Basın mensupları da hiç alkışlamıyor ha! Yanlış iş mi yaptık?”

| VİDEO

Doğalgaz ‘müjdesi’ alkışlanmayan Erdoğan, gazetecilere çattı:

“Basın mensupları da hiç alkışlamıyor ha! Yanlış iş mi yaptık?” pic.twitter.com/FRunJzLPaQ

— Tr724 (@Tr724) December 26, 2022

Erdoğan, yola çıktığı günden bu yana karşısında “gazeteci” görmek istemedi. Gazetecilerin halkla ilişkiler elemanı gibi davranmasını bekledi.

“Gazeteci”, soru sorar, şüpheli yaklaşır, işin içinde bit yeniği arar. Tabiri caizse, gerçeğin ortaya çıkması için şeytanın avukatlığını yapar.

Halkla ilişkiler mensubu ise açıklama yapan kişinin söylediklerinin aynen halka ulaştırılmasını sağlamaya çalışır. Kamuoyunu, açıklama yapan lehine etkilemek ister. Bundan dolayı birincisine gazetecilik, ikincisine PR çalışması denir.

1 TRİLYON DOLARLIK MÜJDE

Cumhurbaşkanı Erdoğan, kabine toplantısı sonrasında kameraların karşısına geçip millete sesleniş konuşmasını yaptı. “Fatih Sondaj Gemimiz, Çaycuma-1 sondajında denizin 3 bin 23 metre altında 58 milyar metreküplük doğalgaz rezervini keşfetti” diyerek müjdesini duyurdu.

Duyurulan bilgiye göre, Karadeniz’deki gaz rezervi 710 milyar metreküpe ulaştı. Erdoğan, bu açıklamasının ardından keşfedilen doğalgazın uluslararası piyasadaki değerinin 1 trilyon dolar olduğunu söyledi.

Bu gazın bulunup bulunmadığına girmeden fiyatıyla ilgili bir noktaya açıklık getirmek gerekir. Uluslararası piyasada petrol ve doğalgazın bilinen bir fiyatı var. Satıcı ile alıcı farklı fiyatlarda anlaşabilir, ama ürünün fiyatı bellidir.

Şimdi gelin rakamlara bakalım.

Bulunduğu açıklanan gaz 710 milyar metreküptü. Bunun piyasa fiyatı da 1 trilyon dolar deniyor.

Türkiye 2021’de 58,7 milyar metreküp doğalgaz tüketti. Bu hesaba göre bizim 80 milyar dolar para ödememiz gerekiyor. Oysa devletin açıkladığı rakam 23,5 milyar dolar. (Türkiye’nin de alım yaptığı pazarda 1000 metreküp doğalgaz fiyatı ortalama 2 bin 500 dolardan işlem gördü.)

Demem o ki doğalgaz bulduklarını açıklayanlar, halkı daha ilk bilgiyi verirken rakamları saptırıyor. Bulduklarını açıkladıkları gazın piyasa fiyatını rakamı büyük göstermek için üçe katlayıp halkı kandırmaya çalışmıyorlarsa, ciddi bir matematik yanlışı var orta yerde.

‘BİZDE YALAN YOK’ DİYENLERİN SÖYLEDİKLERİ

Erdoğan, halkla temasta olduğu her ortamda, konuşmasının bir yerinde mutlaka, “Bizde yalan yok” sözünü tekrar eder. 24 Aralık’ta gittiği Erzurum’da, “Erzurum değişiyor. Havalimanı mı vardı Erzurum’da? Ama şimdi var mı? Var” dedi.

Erdoğan’ın halkın gözünün içine baka baka söylediği “Erzurum’da havaalanı mı vardı?” dediği şehirde, havalimanı 1947’de inşa edilmeye başlandı. 1966’dan itibaren de askeri amaç dışında sivil amaçlı da kullanılıyor.

Bu bilgi Devlet Hava Meydanları İşletmesi’nin internet sayfasında bile var. 1966’da sivil havacılığa açıldığı bilgisini internet sayfasından kaldırabilirler diye görselini de paylaşıyorum.

Bütün bunlar orta yerdeyken, sicilleri doğru olmayan bilgilerle dolu olan iktidarın söylediklerine kuşku ile yaklaşmamak için, “Türkiye yer altı kaynaklarında dünyanın en zengin ülkelerinden ama ah şu Lozan Antlaşması yok mu? Bizim elimizi kolumuzu bağlıyor” sözlerine inanmış olmak gerekiyor.

Lozan Antlaşması’nın gizli maddeleri nasıl gizli ise sokaktaki troller bile bunların bütün ayrıntılarını biliyor. Bunlar, Lozan’ın gizli maddelerindeki engellemelere rağmen yapılabiliyorsa, siz Türkiye’yi bir de 2023’te sona ereceği söylenen Lozan Antlaşması bittikten sonra görün(!)

TÜRKİYE’DE İKTİDARLARIN BULDUĞU YER ALTI KAYNAKLARI

Türkiye’de yer altı kaynaklarının araştırılması, bulunması ve işletilmeye hazır hale getirilmesi amacıyla Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) oluşturuldu. MTA, AK Parti iktidarı döneminde değil, 14 Haziran 1935 yılında kuruldu.

O tarihten bu yana da yer altı kaynaklarıyla ilgili çalışma yapıyor. Yalnız siyasi iktidarlar, bu kurumun çalışmalarını daha ilk aşamada, kesin sonuç imiş gibi topluma satmayı çok seviyor. En çok da sıkıştıklarında kamuoyunun dikkatini başka tarafa çekmek veya seçimler öncesinde yönlendirmek amacıyla yapıyor.

Demokrat Parti, 1957 seçimlerine hayli sıkıntılı girdi. Başbakan Adnan Menderes, senenin ikinci yarısında yapılacak seçimler için daha yılbaşında topluma umut pompalamaya başladı.

İktidarın destekçisi Safa Kılıçoğlu, sahibi olduğu Yeni Sabah’ın 2 Ocak 1957 tarihli manşetinden petrol müjdesini duyurdu. “Trakya’da zengin petrol bulundu” manşetini taşıyan haber, bölgede araştırma yapan uzmanın yaptığı incelemede petrolün yüksek kalitede olduğunu belirlediğini ve Mayıs ayında sondaj kulelerinin faaliyete geçeceğini duyuruyordu.

Haberin yayınlandığından bu yana 65 yıl geçti, hâlâ Trakya’da petrol üretimi yok denecek kadar az.

1970’li yılların ikinci yarısında ülkeyi Milliyetçi Cephe partileri yönetmeye başladı. O sıralarda Yunanistan’ın Ege Denizi’nde karasularını 12 mile çıkarmasına misilleme olarak Türkiye de kiraladığı “Hora” adını verdiği MTA Sismik 1 araştırma gemisini Ege ve Akdeniz’e gönderdi.

İktidardakiler, dünya kamuoyuna karşı amaç Yunanistan’ı durdurmak diyemedikleri için, geminin petrol aradığını söylediler. Bir süre sonra yandaş medyadan “müjde” manşetleri gelmeye başladı. Tabii hiçbirinin de aslı astarı yoktu.

AK PARTİ’NİN BULDUĞU PETROL VE DOĞALGAZ KAYNAKLARI

Erdoğan’ın açıkladığı petrol ve doğalgaz bulunduğu haberi ilk değil. İktidara gelmesinin ikinci yılında müjdeler verilmeye başlandı.

9 Eylül 2004 Hürriyet Gazetesi: “Akçakoca’da doğalgaz bulundu” manşetini taşıyan habere göre, TPAO Genel Müdürü Osman Saim Dinç, Karadeniz’in ilk ekonomik ve ticari doğalgaz keşfini yaptıklarını ve yıl sonuna kadar doğalgazın karaya çıkarılacağını açıkladı.

26 Kasım 2006 DHA: “Akçakoca’da doğalgazdan sonra petrol umudu” başlıklı haberde TPAO Üretim Daire Başkan Yardımcısı Mehmet Kul, önceki açıklamayı devam ettirecek sözler etti. Doğalgazda, ilk üretim tesisinde sona gelindiğini ve aynı bölgede petrol bulacaklarını duyurdu.

20 Mayıs 2007 Sabah: “Karadeniz’de petrol ağa takıldı” Muharrem Sarıkaya’nın haberine göre, Karadeniz’de petrol ağa takılmıştı. Müjde çok tanıdık türdendi. “Çok büyük rezerv, uzun yıllar Türkiye’nin yıllık ihtiyacını karşılayacak büyüklükte olduğunu söylediler.”

15 Mayıs 2009 Sabah: Sabah’ın haberine göre bu kez Sakarya’da doğalgaz bulundu.

17 Haziran 2010 A.A.: Anadolu Ajansı’nın haberine göre, Batı Karadeniz’de 1.600 metre derinlikte yeni bir doğalgaz yatağı keşfedildi. Yeni doğalgaz yatakları, Akçakoca’nın hemen 14 kilometre açığındaydı.

A Haber’in zaten her gün petrol ve doğalgaz bulduğu ortaya çıktı.
pic.twitter.com/tHxY430c3z

— Haber Report (@HaberReport) December 26, 2022

25 Ağustos 2012 AHaber: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, Hakkari civarında önemli miktarda petrol kaynağı bulduklarını ancak terör yüzünden bunu çıkaramadıklarını açıkladı. Yıldız, “Ancak hem özel sektör hem de TPAO petrolü terör nedeniyle aramaya başlayamadı” dedi.

2019 Mayıs: Trakya’da 20 trilyon m³ doğalgaz rezervi bulduk.
2019 Kasım: Tekirdağ’da 286 milyar m³ doğalgaz rezervi bulduk
2020 Ağustos: Karadeniz’de 730 milyar m³ doğalgaz rezervi bulduk
2022 Aralık: Bulduğumuz gaz 1 Trilyon dolar değerinde pic.twitter.com/sIGzTB4Aqw

— Ayşe Aydoğdu (@ay_moon_ay) December 26, 2022

29 Haziran 2020 Yeni Şafak: Enerji Bakanı Fatih Dönmez, “Türkiye Petrolleri’nin kendi sondajıyla Akçakoca’da bir doğalgaz keşfi oldu. Rezerv yakaladılar. Üretim de yapılıyor. Batı Karadeniz tarafında böyle bir keşfimiz ve üretimimiz var” açıklamasını yaptı.

İKTİDAR BAŞI SIKIŞTIKÇA YA PETROL YA GAZ ÇIKARIYOR

Türkiye hemen her yıl ya petrol ya doğalgaz buluyor. Yıldan yıla değişen tek şey şişirilen umut ve büyütülen rakamlar…

Erdoğan iktidarı, gerçekten 1 trilyon dolarlık doğalgaz rezervi bulmuş olsa, bunu devlete bırakacağını sananlar yanılır. En az 15 yıl süreli, toplam 5 trilyon dolarlık alım garantisiyle yandaş şirketlerden birkaçının oluşturduğu konsorsiyuma satar.

Muhtemelen seçim öncesi göz boyayacak bir miktarda gazın denizden karaya, TPAO’ya aktarıldığını göreceğiz.

Böyle bir anlaşma ortada yoksa, üzerinde fazla yorum yapmaya gerek yok. Vatandaş, yeni petrol veya doğalgaz müjdesi istemiyor. 2004, 2006, 2009, 2012, 2020’de bulunduğu açıklanan kaynakların işletilmesini bekliyor.