Tehlike büyük: Kuzey Kutbu dünyanın geri kalanından 4 kat daha hızlı ısınıyor

Odd ANDERSEN / AFP

ENSAR NUR | TR724 STRAZBURG

1979’dan bu yana tutulan sıcaklık kayıtlarına dayanan yeni çalışma, bazı kutup bölgelerinin her 10 yılda 1,25 derece ısındığını ortaya koyuyor.

Kuzey Kutbu son 40 yılda dünyanın geri kalanından neredeyse 4 kat daha hızlı ısındı. Bu sonuçlar, Perşembe günü yayınlanan yeni bir araştırmanın, ısınması deniz seviyesinin yükselmesinde önemli bir etkiye sahip olan kutuplara yönelik iklim modellerinin hafife alındığına dair korkuları artırıyor.

AFP kaynaklı haberde, Nature grubunun Communications Earth & Environment dergisinde yayınlanan çalışmanın bulguları ele alınıyor. Çalışma, Kuzey Kutbu çevresindeki bölgenin ısınma ritminin önemli ölçüde arttığına dikkat çekiyor.

2019 yılında Birleşmiş Milletler iklim uzmanları paneli (IPCC), Kuzey Kutbu’nun bölgeye özgü bir süreç nedeniyle “küresel ortalamanın 2 katından fazla” ısındığını tahmin etmişti. “Arktik amplifikasyon” olarak bilinen bu olgu, güneş ısınlarını doğal olarak yansıtan deniz buzu ve karın eriyerek daha fazla güneş radyasyonu emen ve ısınan deniz suyuna dönüşmesiyle ortaya çıkıyor.

Bilim insanları uzun zamandır Kuzey Kutbu’nun daha hızlı ısındığı konusunda hemfikir olsa da bu olguya ilişkin tahminleri, çalışmayı seçtikleri zaman dilimine veya Kuzey Kutbu’nun coğrafi alanını ne kadar geniş tanımladıklarına bağlı olarak değişiyor.

Yeni çalışmada, Norveç ve Finlandiya’da bulunan araştırmacılar, uydu verilerinin kullanılmaya başlandığı 1979 yılından bu yana uydular tarafından tüm Kuzey Kutup Dairesi üzerinde toplanan dört set sıcaklık verisini analiz ettiler. Araştırmacılar, Kuzey Kutbu’nun her 10 yılda ortalama 0,75 derece, yani gezegenin geri kalanından neredeyse 4 kat daha hızlı ısındığı sonucuna vardılar.

Araştırmacılar elde ettikleri sonuçlara ‘şaşırdı’

Başta fosil yakıtlar olmak üzere insan faaliyetleri sonucu ortaya çıkan sera gazları nedeniyle gezegen, sanayi öncesi dönemden bu yana yaklaşık 1,2 derece ısındı.

Finlandiya Meteoroloji Enstitüsü üyesi ve çalışmanın ortak yazarı Antti Lipponen Agence France-Presse‘e verdiği demeçte, “Bilimsel literatür Kuzey Kutbu’nun gezegenin geri kalanından yaklaşık 2 kat daha hızlı ısındığını kabul ediyor, bu nedenle vardığımız sonucun normal rakamdan çok daha yüksek olması beni şaşırttı.” dedi.

Ancak çalışma, Kuzey Kutup Dairesi içindeki ısınma oranında önemli yerel farklılıklar olduğunu da ortaya koyuyor. Örneğin, Kuzey Buz Denizi’nin Norveç’in Svalbard ve Rusya’nın Novaya Zemlya takımadalarına yakın bölge, 10 yılda 1,25°C, bir diğer deyişle dünyanın geri kalanından yaklaşık 7 kat daha hızlı ısınıyor.

‘Kuzey Kutbu’nda bir şeyler oluyor ve bu hepimizi etkileyecek’

Kuzey Kutbu’ndaki yoğun ısınmanın, avlanmak için deniz buzunun sürekliliğine bağlı olan yerel halk ve vahşi yaşam üzerinde ciddi bir etkisinin yanı sıra küresel yansımaları da olacak. Lipponen, “İklim değişikliği insan kaynaklıdır ve Kuzey Kutbu ısındıkça buzulları eriyecek, bu da deniz seviyeleri üzerinde küresel bir etki yaratacaktır” dedi. “Kuzey Kutbu’nda bir şeyler oluyor ve bu hepimizi etkileyecek” uyarısında bulundu.

Buzulların erimesi ve okyanusun daha sıcak su nedeniyle genişlemesi, deniz seviyesinin yükselmesinde ana etkenler. Buz kütlesinin (okyanusların üzerindeki buz) erimesi deniz seviyelerinin yükselmesine neden olmaz. IPCC’ye göre deniz seviyesi 1900 yılından bu yana 20 cm yükseldi. Ancak 1990’dan bu yana yükselme hızı neredeyse üç katına çıktı ve senaryoya bağlı olarak okyanuslar yüzyılın sonuna kadar 40 ila 85 cm arasında bir miktar daha yükselebilir. Son araştırmalara göre Grönland buz tabakası, Dünya okyanuslarının seviyesini 6 metreye kadar yükseltebilecek miktarda donmuş su içeriyor.