ŞIRNAK – Ölümünün üzerinden 4 yıl geçen dengbêj Fadil Cizîrî’yi anlatan kardeşi dengbêj Sayit Mehmet Ergül, “Belki şimdi aramızda değil ama klamları yaşamın her anında bizimle birlikte yaşıyor” dedi.
Mezopotamya’nın uzun soluklu söz ustalarından birisi olan dengbêj Fadıl Cizîrî’nin yaşamını yitirmesinin üzerinden 4 yıl geçti. “Heyran Jaro” parçasıyla hafızalara kazınan Cizîrî, 1962 yılında Şırnak’ın Silopi ilçesinin Salatuni köyünde dünyaya geldi. Cizîrî, kendisi gibi dengbêj olan annesi Sêvê’nin dilinden ve ninnilerinden dengbêjliğe merak sardı. İçinde destan, savaş ve aşkları barındıran birçok payizoka can verdi. Geçimini sağlamak için 1992 yılında Cizre Belediyesi’nde zabıta olarak görev aldı. Emekliliğinin ardından yine çok sevdiği dengbêjliğe geri döndü.
ŞAKIRO’NUN ‘KADER’ ORTAĞI
Ancak yakalandığı Parkinson hastalığı nedeniyle son yıllarında çok sevdiği dengbêjlikten uzak kaldı. Bu süreçte bir oğlunu trafik kazasında, bir oğlunu da Cizre’deki sokağa çıkma yasağı sırasında kaybetti. Hem hastalığı hem de çocuklarını yitirmesi Cizîrî’ye ağır geldi. İyileşmek için hastane hastane gezdi ancak yine de çare bulamadı. “Denbêjlerin Şahı” olarak bilinen Şakiro gibi o da son dönemlerinde en çok yalnızlık ve dengbêjliğin yeteri kadar sahiplenmesinden yakındı. Son demecinde, “Şakiro da kimsesizlikten ölmedi mi? Kimse dengbêjlere sahip çıkmıyor” diyen Cizîrî, 25 Temmuz 2018’de hayatını kaybetti.
ANNEDEN ÖĞRENDİLER
Dengbêj Seyit Mehmet Ergül (56), ölümünün üzerinden 4 yıl geçebn kardeşi Cizîrî’yi anlattı. Kardeşinin klam söylemekten hiçbir zaman vazgeçmediğini ifade eden Ergül, “Biz aslen Duhoklu’yuz. Ailemiz sonradan Silopi’nin Salatuni’ye köyüne göç etti. Daha sonra Cizre’ye göç ettik. İkimiz de çocuk yaşta dengbêjliğe başladık. O zamanlar sohbet muhabbet vardı. Bize dengbêjliği öğreten annemizdi. O olmasaydı belki biz klam söylemeyi hiç öğrenemeyecektik. O zamanlar, ‘Kadınların klam söylemesi ayıptır’ diyorlardı. Bu yüzden annem bize gizlice klam söylerdi ve bize bu şekilde öğretirdi. Annem babamın yanında bile klam söylemezdi. Fadıl klam söylemeyi öğrendikten sonra her türden söylemeyi de öğrendi. Çoğunlukla payizok, lawik ve giranî söylerdi. Dengbêjliği çok severdi. Bu bölgede ondan daha iyi kimse payizok söyleyen yoktu” diye konuştu.
‘KLAMLARI BİZİMLE’
Annelerinin “Bu kültürü devam ettirin” nasihatını esas alarak denbêjliğe sahip çıktıklarına dikkati çeken Ergül, “Fadıl benden daha büyüktü. Dengbêjliği seviyordu. Belediyede hem memurluk yapardı hem de dengbêjdi. Uzun yıllar boyunca çok sevdiği dengbêjliği sürdürdü. Birlikte birçok klam söyledik. Ama çocuklarından sonra Parkinson hastalığına yakalandı. Bir daha o çok sevdiği dengbêjliği yapamadı. Aylarca tedavi gördü. Yaşamını yitirdiği gün bile benim yanımdaydı. Belki şimdi aramızda değil ama klamları yaşamın her anında bizimle birlikte yaşıyor. Ben de o ve annem gibi bu kültürü sürdüreceğim” şeklinde konuştu.
MA / Zeynep Durgut
Kaynak: Mezopotamya Ajansı.
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
