• Ana Sayfa
  • Gizlilik politikası
  • Görüş & Analiz Gönder
  • Newsletter
Serbest Görüş
  • Haberler
    • All
    • Bilim ve Teknolji
    • Dünya
    • Ekonomi
    • Kültür - Sanat
    • Politika
    • Spor
    • Yaşam
    Yavuz Bingöl kimdir, kaç, yaşında, nereli? Yavuz Bingöl’ün sağlık durumu nasıl?

    Yavuz Bingöl kimdir, kaç, yaşında, nereli? Yavuz Bingöl’ün sağlık durumu nasıl?

    Anna K çağımıza ayna tutuyor

    Anna K çağımıza ayna tutuyor

    Apple’dan Mac’lerde yapay zekâ uygulamalarına yeni güvenlik önlemi

    Apple’dan Mac’lerde yapay zekâ uygulamalarına yeni güvenlik önlemi

    Asker dönüşü cebinde getirdiği tohumla köyün kaderini değiştirdi! Bin ton rekolte veriyor, kilosu 20 liraya satılıyor…

    Asker dönüşü cebinde getirdiği tohumla köyün kaderini değiştirdi! Bin ton rekolte veriyor, kilosu 20 liraya satılıyor…

    Devlet Tiyatroları’nın günlük ücretli sanatçıları, kadro istiyor

    İBB Şehir Tiyatroları’nda bu hafta neler var?

    ABD’deki veri merkezlerinin yıllık karbondioksit salımı küçük bir Avrupa ülkesinden fazla

    ABD’deki veri merkezlerinin yıllık karbondioksit salımı küçük bir Avrupa ülkesinden fazla

    Trending Tags

  • İnsan Hakları
    Jandarma karakolunda işkence: İki kişi öldürüldü; biri karakol bahçesine gömüldü

    Jandarma karakolunda işkence: İki kişi öldürüldü; biri karakol bahçesine gömüldü

    DEM Partili Kamaç: Diyanet’in 19 dilli yayınında Kürtçe yok!

    DEM Partili Kamaç: Diyanet’in 19 dilli yayınında Kürtçe yok!

    ‘Mansur Yavaş her şart altında aday’

    Adliye binalarımız güzel ama adalet var mı?

    Batman’da sert müdahalede bulunan polisler hakkında soruşturma başlatıldı

    Batman’da sert müdahalede bulunan polisler hakkında soruşturma başlatıldı

    Esenyurtlular kayyıma tepkili: Hukuksuzluk ve adaletsizliktir

    Esenyurtlular kayyıma tepkili: Hukuksuzluk ve adaletsizliktir

    En Yakınındaki İsim Konuştu: Mansur Yavaş Esenyurt'taki Mitinge Neden Katılmadı?

    En Yakınındaki İsim Konuştu: Mansur Yavaş Esenyurt’taki Mitinge Neden Katılmadı?

    Trending Tags

  • 15 Temmuz
    Akın Öztürk: Başta Hulusi Akar olmak üzere 15-20 kişi konuşmazsa bu iş açığa çıkmaz

    Akın Öztürk: Başta Hulusi Akar olmak üzere 15-20 kişi konuşmazsa bu iş açığa çıkmaz

    Akın Öztürk: 15 Temmuz önlenirdi ama 2 buçuk saat refleks göstermediler

    Akın Öztürk: 15 Temmuz önlenirdi ama 2 buçuk saat refleks göstermediler

    ”15 Temmuz gazisi” nasıl yakalandı? Kabinden çıkmaya ikna edilmesi yaklaşık 20 dakika sürdü

    ”15 Temmuz gazisi” nasıl yakalandı? Kabinden çıkmaya ikna edilmesi yaklaşık 20 dakika sürdü

    Tel Aviv’de taciz şüphesiyle gözaltına alınan Türk görevli ”15 Temmuz gazisi” çıktı

    Tel Aviv’de taciz şüphesiyle gözaltına alınan Türk görevli ”15 Temmuz gazisi” çıktı

    Ertesi gün ne yapacaklardı? Ben Serhat Telli, 15 Temmuz günü yaşadığım olayları anlatmak istiyorum

    Ertesi gün ne yapacaklardı? Ben Serhat Telli, 15 Temmuz günü yaşadığım olayları anlatmak istiyorum

    15 Temmuz’u kimin yaptığı sonuçlarında gizli

    15 Temmuz’u kimin yaptığı sonuçlarında gizli

  • Kürt Meselesi
    Son bir haftada 521 hesaba erişim engeli

    Son bir haftada 521 hesaba erişim engeli

    Hasta tutsaklar için Adalet Bakanlığı önünde nöbet başladı

    Hasta tutsaklar için Adalet Bakanlığı önünde nöbet başladı

    AİHM’den Can Atalay kararı

    AİHM’den Can Atalay kararı

    GGM’de polis şiddetiyle yaşamını yitiren Tacik’in duruşması görülmeden ertelendi

    GGM’de polis şiddetiyle yaşamını yitiren Tacik’in duruşması görülmeden ertelendi

    Bolu Cezaevi 2’nci müdürü ‘Ben süreç tanımam’ dedi: DEM Parti konuyu İHİK’e taşıdı

    Bolu Cezaevi 2’nci müdürü ‘Ben süreç tanımam’ dedi: DEM Parti konuyu İHİK’e taşıdı

    Freeman: Jeffrey Epstein öldürüldü

    Freeman: Jeffrey Epstein öldürüldü

    Trending Tags

  • Görüş & Analiz
    Sonuna kadar gidecekler ama soygunu örtmek için!

    Sonuna kadar gidecekler ama soygunu örtmek için!

    Ballon d’Or’un favorisiydi, şimdi ıslıklanıyor: Vinicius’a ne oldu?

    Ballon d’Or’un favorisiydi, şimdi ıslıklanıyor: Vinicius’a ne oldu?

    Prof. Dr. Mehmet Ateş’in Kilitsiz Zindan’ı…

    Prof. Dr. Mehmet Ateş’in Kilitsiz Zindan’ı…

    Gazelle: Sürgünün görünmeyen hapishanesi

    Gazelle: Sürgünün görünmeyen hapishanesi

    Messi’nin son dansı: Arjantin’e gözyaşlarıyla veda etti

    Messi’nin son dansı: Arjantin’e gözyaşlarıyla veda etti

    Türkiye’nin sorunu Montella’dan çok daha büyük

    Türkiye’nin sorunu Montella’dan çok daha büyük

No Result
View All Result
  • Haberler
    • All
    • Bilim ve Teknolji
    • Dünya
    • Ekonomi
    • Kültür - Sanat
    • Politika
    • Spor
    • Yaşam
    Yavuz Bingöl kimdir, kaç, yaşında, nereli? Yavuz Bingöl’ün sağlık durumu nasıl?

    Yavuz Bingöl kimdir, kaç, yaşında, nereli? Yavuz Bingöl’ün sağlık durumu nasıl?

    Anna K çağımıza ayna tutuyor

    Anna K çağımıza ayna tutuyor

    Apple’dan Mac’lerde yapay zekâ uygulamalarına yeni güvenlik önlemi

    Apple’dan Mac’lerde yapay zekâ uygulamalarına yeni güvenlik önlemi

    Asker dönüşü cebinde getirdiği tohumla köyün kaderini değiştirdi! Bin ton rekolte veriyor, kilosu 20 liraya satılıyor…

    Asker dönüşü cebinde getirdiği tohumla köyün kaderini değiştirdi! Bin ton rekolte veriyor, kilosu 20 liraya satılıyor…

    Devlet Tiyatroları’nın günlük ücretli sanatçıları, kadro istiyor

    İBB Şehir Tiyatroları’nda bu hafta neler var?

    ABD’deki veri merkezlerinin yıllık karbondioksit salımı küçük bir Avrupa ülkesinden fazla

    ABD’deki veri merkezlerinin yıllık karbondioksit salımı küçük bir Avrupa ülkesinden fazla

    Trending Tags

  • İnsan Hakları
    Jandarma karakolunda işkence: İki kişi öldürüldü; biri karakol bahçesine gömüldü

    Jandarma karakolunda işkence: İki kişi öldürüldü; biri karakol bahçesine gömüldü

    DEM Partili Kamaç: Diyanet’in 19 dilli yayınında Kürtçe yok!

    DEM Partili Kamaç: Diyanet’in 19 dilli yayınında Kürtçe yok!

    ‘Mansur Yavaş her şart altında aday’

    Adliye binalarımız güzel ama adalet var mı?

    Batman’da sert müdahalede bulunan polisler hakkında soruşturma başlatıldı

    Batman’da sert müdahalede bulunan polisler hakkında soruşturma başlatıldı

    Esenyurtlular kayyıma tepkili: Hukuksuzluk ve adaletsizliktir

    Esenyurtlular kayyıma tepkili: Hukuksuzluk ve adaletsizliktir

    En Yakınındaki İsim Konuştu: Mansur Yavaş Esenyurt'taki Mitinge Neden Katılmadı?

    En Yakınındaki İsim Konuştu: Mansur Yavaş Esenyurt’taki Mitinge Neden Katılmadı?

    Trending Tags

  • 15 Temmuz
    Akın Öztürk: Başta Hulusi Akar olmak üzere 15-20 kişi konuşmazsa bu iş açığa çıkmaz

    Akın Öztürk: Başta Hulusi Akar olmak üzere 15-20 kişi konuşmazsa bu iş açığa çıkmaz

    Akın Öztürk: 15 Temmuz önlenirdi ama 2 buçuk saat refleks göstermediler

    Akın Öztürk: 15 Temmuz önlenirdi ama 2 buçuk saat refleks göstermediler

    ”15 Temmuz gazisi” nasıl yakalandı? Kabinden çıkmaya ikna edilmesi yaklaşık 20 dakika sürdü

    ”15 Temmuz gazisi” nasıl yakalandı? Kabinden çıkmaya ikna edilmesi yaklaşık 20 dakika sürdü

    Tel Aviv’de taciz şüphesiyle gözaltına alınan Türk görevli ”15 Temmuz gazisi” çıktı

    Tel Aviv’de taciz şüphesiyle gözaltına alınan Türk görevli ”15 Temmuz gazisi” çıktı

    Ertesi gün ne yapacaklardı? Ben Serhat Telli, 15 Temmuz günü yaşadığım olayları anlatmak istiyorum

    Ertesi gün ne yapacaklardı? Ben Serhat Telli, 15 Temmuz günü yaşadığım olayları anlatmak istiyorum

    15 Temmuz’u kimin yaptığı sonuçlarında gizli

    15 Temmuz’u kimin yaptığı sonuçlarında gizli

  • Kürt Meselesi
    Son bir haftada 521 hesaba erişim engeli

    Son bir haftada 521 hesaba erişim engeli

    Hasta tutsaklar için Adalet Bakanlığı önünde nöbet başladı

    Hasta tutsaklar için Adalet Bakanlığı önünde nöbet başladı

    AİHM’den Can Atalay kararı

    AİHM’den Can Atalay kararı

    GGM’de polis şiddetiyle yaşamını yitiren Tacik’in duruşması görülmeden ertelendi

    GGM’de polis şiddetiyle yaşamını yitiren Tacik’in duruşması görülmeden ertelendi

    Bolu Cezaevi 2’nci müdürü ‘Ben süreç tanımam’ dedi: DEM Parti konuyu İHİK’e taşıdı

    Bolu Cezaevi 2’nci müdürü ‘Ben süreç tanımam’ dedi: DEM Parti konuyu İHİK’e taşıdı

    Freeman: Jeffrey Epstein öldürüldü

    Freeman: Jeffrey Epstein öldürüldü

    Trending Tags

  • Görüş & Analiz
    Sonuna kadar gidecekler ama soygunu örtmek için!

    Sonuna kadar gidecekler ama soygunu örtmek için!

    Ballon d’Or’un favorisiydi, şimdi ıslıklanıyor: Vinicius’a ne oldu?

    Ballon d’Or’un favorisiydi, şimdi ıslıklanıyor: Vinicius’a ne oldu?

    Prof. Dr. Mehmet Ateş’in Kilitsiz Zindan’ı…

    Prof. Dr. Mehmet Ateş’in Kilitsiz Zindan’ı…

    Gazelle: Sürgünün görünmeyen hapishanesi

    Gazelle: Sürgünün görünmeyen hapishanesi

    Messi’nin son dansı: Arjantin’e gözyaşlarıyla veda etti

    Messi’nin son dansı: Arjantin’e gözyaşlarıyla veda etti

    Türkiye’nin sorunu Montella’dan çok daha büyük

    Türkiye’nin sorunu Montella’dan çok daha büyük

No Result
View All Result
Serbest Görüş
No Result
View All Result
Home Haberler Yaşam

Evrenin matematiksel güzelliği

SG by SG
5 Temmuz 2022
in Yaşam
0
Evrenin matematiksel güzelliği


BİLİM | BETÜL GÜL

Maryland Üniversitesi’nden Prof. Robert Nelson, The Conversation için kaleme aldığı bir makalesinde, 17. yüzyılın en önemli matematikçileri ve fizikçileri arasında sayılan Isaac Newton’un tespit ettiği kütle çekimi (yerçekimi) yasasından söz ediyor ve başlangıçta birçok insanın doğaüstü göründüğü için Newton’un ulaştığı sonuçlara karşı çıktığını belirtiyor. Nelson şöyle diyor: “Güneş sistemindeki iki uzak nesne, nasıl kesin bir matematiksel yasaya göre birbirine doğru çekilebilir? (Kütle çekimi kuvvetinin şiddeti cisimler arasındaki uzaklığın karesine göre düşüyor!) Aslında Newton, yaşamı boyunca doğal bir açıklama bulmak için çok çaba sarf etti, ancak sonunda sadece bunun Tanrı’nın dilemesi olduğunu söyleyebildi.”

NASA/JPL-Caltech

Arizona Eyalet Üniversitesi’nden dünyaca ünlü fizik profesörü Prof. Paul Davies, New York Times’ta yayımlanan bir makalesinde, “Kütle çekim ve elektromanyetizma yasaları, atom içi yasaları, hareket yasaları hepsi düzenli matematiksel ilişkiler olarak ifade ediliyor.” diyor. Prof. Davies, “The Goldilocks Enigma” adlı kitabında da şunları söylüyor: “Yüksek bir binanın tepesinden bir top atıp bir saniyede ne kadar uzağa düştüğünü ölçerseniz, ardından deneyi iki saniye için, üç saniye için ve bunun gibi tekrarlarsanız topun kat ettiği mesafenin zamanın karesiyle orantılı olarak arttığını görürsünüz. Neden düşen cisimler için böyle bir matematik kuralı var?” Öğrenciler, bu yasayı “doğanın bir gerçeği” olarak öğrenir ve normalde üzerinde daha fazla düşünmeden yollarına devam ederler. Ama, tam burada durup şu soruyu sormak istiyorum, Neden? Neden düşen cisimler için böyle bir matematik kuralı var? Bu kural nereden geliyor ve neden başka bir kural değil de bu kural?”

Prof. Paul Davies

Prof. Davies sözlerini şöyle sürdürüyor: “Okul günlerimde beni çok etkileyen bir fizik kanunu örneği daha vereyim. Mıknatısların ayrılmalarıyla birbirlerine olan etkilerini kaybetmeleriyle ilgili. Mıknatısları yan yana sıralayın ve aralarındaki mesafe arttıkça kuvveti ölçün. Kuvvetin uzaklığın küpüyle azaldığını göreceksiniz, yani mıknatıslar arasındaki mesafeyi ikiye katlarsak, kuvvet sekizde birine düşer, üçe katlarsak kuvvet yirmi yedide bir olur ve bunun gibi. Yine şu soruyu sormam lazım: Neden?”

Sabit bir gaz kütlesinin hacmini, sıcaklığı sabit tutarak iki katına çıkarırsanız basıncının yarıya ineceğini belirten Boyle’un gazlar yasasından ve yörünge periyodunun karesinin yörünge yarıçapının küpüyle orantılı olduğunu belirten Kepler’in gezegensel hareket yasasından da söz eden Davies, “Belki de en iyi bilinen yasalar Newton’un hareket ve kütle çekimi yasalarıdır.” diyor ve mühendislerin Newton’un hareket ve kütle çekimi yasalarını kullanarak Dünya’dan fırlatılan bir uzay aracının Mars’a ne zaman ulaşacağını, gereken yakıtı, en uygun yörüngeyi ve daha birçok faktörü hesaplayabileceklerini belirtiyor.

NASA/NOAA

Uluslararası üne sahip astrofizik profesörü Mario Livio, insanların çoğunun matematiğin evrendeki işlerliğini, mesela bilim insanlarının atom altı olayları açıklayan formüller bulmasını, ya da mühendislerin uzay araçlarının izleyeceği yolları hesaplayabilmelerini hafife aldığını, üzerinde düşünmediğini söylüyor. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nden tanınmış fizik profesörü Max Tegmark, “The Mathematical Universe” adlı makalesinde, Galileo’nun evrenin matematik diliyle yazılmış büyük bir kitap olduğunu belirttiğini söylüyor ve Galileo’nun matematiksel evren fikrini ortaya koymasından sonra gezegenlerin hareketlerinden atomun özelliklerine yeni matematiksel düzenler keşfedildiğini ifade ediyor. Oxford Üniversitesi matematik profesörü Marcus du Sautoy ise, “CERN’deki (Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’ndeki) bilim insanları kesinlikle Galileo ile aynı görüştedir.” diyor ve bilim insanlarının Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nda görmeyi bekledikleri parçacıklara ilişkin öngörülerde bulunabilmelerinin tamamen matematikle ilgili olduğunu ifade ediyor.

Prof. Davies, The Goldilocks Enigma adlı kitabında şunları söylüyor: “Doğanın yasaları nereden geliyor? Eğer ilahi takdirin ürünü değillerse, nasıl var olabilirler?” Western Sydney Üniversitesi’nden astrofizikçi Dr. Luke Barnes da, The New Atlantis’te yayımlanan bir makalesinde Natüralizme (Tabiatçılık fikrine) göre, matematiksel bir yasanın varlığının hiçbir açıklamasının olmadığını söylüyor. Evrenin temel yasalarının karmaşık olmayan, nispeten basit matematiksel denklemlerle ifade edilebilmesi, fizikçilerin diliyle denklemlerinin güzelliği de Natüralizmle açıklanamaz. Mayıs 2020’de CERN’den yapılan bir basın açıklamasında, atom altı ölçekte evrenin birbirleriyle etkileşime giren temel parçacıkların kompleks bir koreografisi olduğu ifade edildi ve şu sözlere yer verildi: “Bu her görüşten fizikçinin başvurduğu bir terimle anlatılabilir: Zarafet.”

Nobel fizik ödülü sahibi Prof. Murray Gell-Mann, 2007 yılındaki TED konuşmasında bu konuda ilginç açıklamalar yapmıştı: 1957’de meslektaşlarıyla, bir tür atomaltı parçacığı başka tür atomaltı parçacığa dönüştüren zayıf çekirdek kuvvetinin kısmen tamamlanmış bir teorisini ortaya koyduklarını, ancak teorinin yapılan yedi deneyle çeliştiğini söyleyen Gell-Mann, “Çok güzel olduğunu düşünüyorduk, doğru olmalıydı! Deneyler yanlış görünüyordu ve elbette yanlış çıktı.” dedi.

2004’de Nobel Fizik Ödülünü alan Prof. Frank Wilczek

Atom çekirdeğini oluşturan proton ve nötronları bir arada tutan güçlü çekirdek kuvvetinin denklemlerini bulduğu ve bu denklemlerin doğruluğunun nasıl test edileceğini gösterdiği için iki meslektaşıyla birlikte 2004 Nobel Fizik Ödülü’nü kazanan Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nden fizik profesörü Frank Wilczek, 2015 yılında Big Think’e verdiği röportajda, güçlü çekirdek kuvvetini anlamaya yönelik çalışmalarında en güzel denklemlerin doğru denklemler olacağını ummakta ısrar ettiklerini söyledi. Prof. Wilczek, Nautilus dergisinde yayımlanan bir röportajında da şunları söyledi: “Yasaların anlaşılırlığı benim için güzelliklerinden bile daha gizemli. Böyle olmak zorunda değildi, ama öyle.”

***

“Her varlığın yaratılışını Vâcibü’l-Vücûd’a atfetmenin vücûbiyet derecesinde bir kolaylığı var. Tabiata yaratıcılık vermek ise imkânsızlık derecesinde zorluğu kabul etmek ve akıl dairesinin dışına çıkmaktır.” (Kısmen Sadeleştirilmiş Lem’alar, 23. Lem’a)

“Her şeyi tabiata bağlayanların tabiat dedikleri, vehmedilen ve hakikati bulunmayan şey, eğer haricî bir hakikate sahip ise olsa olsa,

  • Bir sanat olabilir, yaratıcı ve sanatın sahibi olamaz.
  • Bir nakış olabilir, nakkaş olamaz.
  • Bir hükümler bütünü olabilir, hâkim olamaz.
  • Bir yaratılış kanunu olabilir, kanun koyucu olamaz.
  • Yaratılmış bir izzet perdesi olabilir, var eden olamaz.
  • Dış tesirle meydana gelmiş bir varlık olabilir, yaratıcı bir fail olamaz. • Kanundur, kudret değil; kadir olamaz.
  • Vasıta ve araçtır, kaynak olamaz.” (Kısmen Sadeleştirilmiş Lem’alar, 23. Lem’a)

Türkiye’de bu haberi engelsiz paylaşmak için aşağıdaki linki kopyalayınız👇

Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***

ShareTweet
Previous Post

Bedelli askerlik ücreti 80 bin 64 TL oldu

Next Post

Filistin, ABD ve uluslararası toplumu İsrail’e müdahale etmeye çağırdı

Related Posts

Yavuz Bingöl kimdir, kaç, yaşında, nereli? Yavuz Bingöl’ün sağlık durumu nasıl?
Yaşam

Yavuz Bingöl kimdir, kaç, yaşında, nereli? Yavuz Bingöl’ün sağlık durumu nasıl?

17 Kasım 2026
Asker dönüşü cebinde getirdiği tohumla köyün kaderini değiştirdi! Bin ton rekolte veriyor, kilosu 20 liraya satılıyor…
Yaşam

Asker dönüşü cebinde getirdiği tohumla köyün kaderini değiştirdi! Bin ton rekolte veriyor, kilosu 20 liraya satılıyor…

17 Kasım 2026
Türkiye’de sadece orada ‘kilo’ ile satılıyor! Geçen yıl 800 liraydı…
Yaşam

Geçen hafta 100 liraydı, bir haftada 50 liraya düştü

17 Kasım 2026
Söküm makineleri çaresiz kaldı, köylüler omuz omuza verdi! Zorlu hasat 1 ay sürdü…
Yaşam

Söküm makineleri çaresiz kaldı, köylüler omuz omuza verdi! Zorlu hasat 1 ay sürdü…

17 Kasım 2026
Çorum’da deneme amaçlı ekildi: İkinci hasadında servet kazandı…
Yaşam

Çorum’da deneme amaçlı ekildi: İkinci hasadında servet kazandı…

17 Kasım 2026
Üretim üssünde yılın ilk hasadı başladı: Türkiye’nin yüzde 42’lik ihtiyacını tek başına karşılıyor…
Yaşam

Üretim üssünde yılın ilk hasadı başladı: Türkiye’nin yüzde 42’lik ihtiyacını tek başına karşılıyor…

17 Kasım 2026
Next Post
Filistin, ABD ve uluslararası toplumu İsrail’e müdahale etmeye çağırdı

Filistin, ABD ve uluslararası toplumu İsrail’e müdahale etmeye çağırdı

  • Ana Sayfa
  • Gizlilik politikası
  • Görüş & Analiz Gönder
  • Newsletter

No Result
View All Result
  • Ana Sayfa
  • Gizlilik politikası
  • Görüş & Analiz Gönder
  • Newsletter